Η λεξικογραφία της πολιτικής
- Του Παντελη Μπουκαλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 16-03-10
Κάθε καινούργια κυβέρνηση, υπακούοντας στους συμβούλους επικοινωνίας που διαθέτει, προσπαθεί, τον πρώτο της καιρό, να εισαγάγει μια-δυο φρέσκες και ατσαλάκωτες λέξεις σαν σήμα και σύμβολο της πολιτικής της, σαν στοιχείο της ταυτότητάς της. Το πρώτο ΠΑΣΟΚ ποντάρισε στην «αλλαγή», το δεύτερο στον «εκσυγχρονισμό», το τωρινό τρίτο στη λαϊκοσυμμετοχική υποτίθεται «ανοιχτή διακυβέρνηση», αλλά και στην αντιγραφειοκρατική όπως θρυλείται «ηλεκτρονική διακυβέρνηση». Μεσολάβησε βέβαια η «επανίδρυση του κράτους» από τη Ν.Δ., που και αυτή τώρα, κατά πόδας του «νέου ΠΑΣΟΚ», γίνεται –ή έτσι τουλάχιστον ισχυρίζεται ο νυν αρχηγός της– «νέα Νέα Δημοκρατία», νέα στο τετράγωνο δηλαδή με μαθηματικότερη ορολογία, η οποία εν προκειμένω ηχεί και ειρωνικότερη.
Αν κάποιος λεξικογράφος του μέλλοντος μπει στον πειρασμό να επιχειρήσει και αυτός «αλλαγή», «εκσυγχρονισμό» ή «επανίδρυση» της φιλολογίας, δεν θα μπορέσει να μην εμπλουτίσει τα ερμηνεύματα διαφόρων λημμάτων με τις νέες σημασίες που απέκτησαν οι λέξεις λόγω της στρεβλωτικής πολιτικής τους χρήσης. Στο λήμμα «επανίδρυση», λ.χ., και ειδικότερα «επανίδρυση του κράτους», και είρων να μην είναι, αφού η επιστήμη πρέπει να κρατάει την αμερόληπτη ψυχραιμία της, δεν θα μπορέσει να μην προσθέσει ότι, όπως απέδειξε η πραγματικότητα, που έχει το κακό χούι να αντιστρατεύεται τις εύηχες διακηρύξεις, πρόκειται για κάτι ανάμεσα σε δαπανηρότατη διόγκωση του κράτους με κύριο κριτήριο την… ημετερότητα και για επίσης δαπανηρότατη διάλυσή του, με κύριο αίτιο την επιπολαιότητα και τον ανέμελο καιροσκοπισμό. Οσο για το λήμμα «εκσυγχρονισμός», ο εκσυγχρονιστής λεξικογράφος μας δεν έχει παρά να σημειώσει ότι πλέον η λέξη «αναπαλαίωση» δεν τυγχάνει αντίθετή του αλλά συνώνυμή του. Και για τη μοντέρνα ή μεταμοντέρνα «ανοιχτή και ηλεκτρονική διακυβέρνηση» και τον λεξικογραφικό εμπλουτισμό της, εύκολα φαίνοται τα πράγματα, τόσο εύκολα που θα μπορούσε το λήμμα να μετακινηθεί και να στεγαστεί σε άλλη λέξη, καταλληλότερη, τη «φενάκη» ας πούμε. Διότι, όπως έχουμε καταλάβει, «ηλεκτρονική διακυβέρνηση» σημαίνει ότι κάμποσες δεκάδες χιλιάδες πολίτες μπαίνουν στον κόπο να στείλουν το βιογραφικό τους διαδικτυακώς, ελπίζοντας ότι θα κριθούν άξιοι για τη θέση του γενικού γραμματέα κάποιου υπουργείου, όμως οι κομματικοί εξεταστές έχουν ήδη επιλέξει με κριτήριο τη γνωστή μας «ημετερότητα». Από την πλευρά της, η «ανοιχτή διακυβέρνηση» αποδείχθηκε τόσο ανοιχτή όσο αμεσοδημοκρατική ήταν η προσφορά στον κ. Γ. Παπανδρέου της ηγεμονίας του ΠΑΣΟΚ. Τέλος, αν το λεξικό μας είναι και φωτογραφικά εμπλουτισμένο, κρίνεται απαραίτητη η προσθήκη μιας μικρής φωτογραφίας του κ. Πάγκαλου στο λήμμα «νηφαλιότητα». Χάριν αποσαφηνίσεως.
