Σταθερά αδρανείς μπροστά στη νέα πραγματικότητα

Posted on Απρίλιος 4, 2009. Filed under: Uncategorized | Ετικέτες: |

Η ζωή μας είναι αλλιώς εδώ και καιρό. Αλλη και αλλιώς. Η καθημερινότητα αποπνέει δυσθυμία και βουβή οργή, η ατμόσφαιρα είναι εύφλεκτη, η βία πανταχού παρούσα. Επιδημία ληστειών, μπαράζ εμπρησμών σε τράπεζες και γραφεία πολιτικών προσώπων. Οι ανθρωποκτονίες ή οι απόπειρες ανθρωποκτονιών σημείωσαν αύξηση 65% τους πρώτους μήνες του 2009, η χρήση των όπλων και η επιθετικότητα των κακοποιών είναι ανεξέλεγκτη. Στον μακρύ κατάλογο προστέθηκε και η προχθεσινή δολοφονική επίθεση εναντίον δύο αστυνομικών στην Κυψέλη.

Ποιες είναι οι αιτίες της αναταραχής; Πρόκειται για «έξαρση της βίας», όπως μονότονα επαναλαμβάνουμε και καθησυχαστικά κωδικοποιούμε -γιατί την έξαρση διαδέχεται η ύφεση- ή για σπασμούς μιας κοινωνίας που αλλάζει χαρακτήρα, σύνθεση και πρόσωπο;

«Η κοινωνία δεν στηρίζεται ούτε σε μια ακατάσχετη ώθηση προς την κοινωνικότητα ούτε στην αναγκαιότητα της εργασίας. Αυτό που ενώνει τους ανθρώπους είναι η εμπειρία της βίας», διατείνεται ο κοινωνιολόγος Βόλφγκανγκ Σόφσκι στην «Πραγματεία περί της βίας». Και συνεχίζει: «Αυτό που χαρακτηρίζει την κατάσταση της ανομίας δεν είναι το γεγονός ότι ο καθένας ασκεί ακατάπαυστα βία, αλλά το ότι μπορεί κάθε στιγμή να το κάνει, με ή χωρίς κάποιο σκοπό».

Ο πόλεμος του καθενός εναντίον κάθε άλλου δεν συνίσταται στο συνεχές λουτρό αίματος, αλλά στον διαρκή φόβο. Το όπλο, σε αυτόν τον «πόλεμο», είναι εργαλείο και σύμβολο θανάτου. Γι’ αυτό και μεταλλάσσει τη θέση του ανθρώπου στον κόσμο, αλλάζει τη σχέση του με τον χώρο και τον χρόνο, με τους άλλους και τον εαυτό του. Φόβος, ανομία, επιθετικότητα, αδιέξοδα, με αυτήν ή με άλλη σειρά, τα συστατικά στοιχεία της αλυσίδας δεν αλλάζουν. Ο κόσμος που μας περιβάλλει δεν είναι πια κατοικία, αλλά μια πηγή επαναλαμβανόμενων απειλών. Και εμείς; Μήπως συνηθίζουμε σιγά σιγά το «πρόσωπο του τέρατος»; Μήπως προσπαθούμε να το στριμώξουμε στο ημερήσιο πρόγραμμα, να μάθουμε να συνυπάρχουμε μαζί του, γιατί, πώς να το κάνουμε, «αυτή είναι η νέα πραγματικότητα των μεγαλουπόλεων»; Μια κοινωνία απομακρυσμένη από τον δημόσιο διάλογο (ο θίασος ποικιλιών που συναπαρτίζει τα διάφορα τοκ σόου μόνο ως «διάλογος» δεν θα μπορούσε να εκληφθεί) βιώνει τις εκρήξεις και τις ανατροπές θυμικά και τις ερμηνεύει με εργαλεία πεπαλαιωμένα, εμμονικά ή συγκεχυμένα. Η σκέψη αναπτύσσεται άνισα και περιθωριακά, οποιαδήποτε φωνή διολισθαίνει από την παραδοσιακή γραμμή (εκείνη που ενεργοποιεί τα συντηρητικά χαρακτηριστικά) θεωρείται ύποπτη και κατακριτέα. Οι επίσημες ομιλίες εξαντλούνται σε μια λιτανεία από φράσεις αφόρητου παιδαγωγισμού, γενικολογίας και νουθεσίας.

Στη νέα συνθήκη όλοι δοκιμαζόμαστε. Στα θέσφατα και στις αλήθειες οφείλουμε να ενσωματώσουμε και τον αντίλογο. Ποια είναι η δημόσια πολιτική παρέμβαση για την εδώ και μήνες στροφή της ελληνικής κοινωνίας; Μέτρα εμβαλωματικά, αν όχι σπασμωδικά.

Χρόνια πριν, όταν επιστήμονες και διανοούμενοι έκρουαν τον κώδωνα, ουδείς άκουγε μέσα στη συνήθη χλαπαταγή ή αδιαφορία. Από την έκδοση που κυκλοφόρησε πρόσφατα (με τίτλο «αντιπρόταση») με συλλογή άρθρων και επίκαιρων παρεμβάσεων του καθηγητή του Πολυτεχνείου Λευτέρη Παπαγιαννάκη (που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή), αντιγράφουμε:

«Η τάξη και η ασφάλεια ως μείζον πρόταγμα; Ελάτε τώρα. Η κοινωνία ολόκληρη βασανίζεται μόνιμα με αυτό το δίλημμα. Κανείς δεν αμφιβάλλει για τη σημασία και την αναγκαιότητα ενός νομικού πολιτισμού, που προσδιορίζει τους γενικούς και αποδεκτούς κανόνες της κοινής μας συμβίωσης. Αλλά ο τρόπος προσαρμογής των ατομικών και συλλογικών συμπεριφορών στους γενικούς κανόνες έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία και την κουλτούρα κάθε συνόλου. Είναι πολύ υποκριτικό να παρακολουθούμε δήθεν έκπληκτοι και πλήρως αδρανείς τη μη τήρηση και πολύ περισσότερο τη ρητή άρνηση τήρησης των νόμων». Ισως όχι έκπληκτοι, πλέον. Πάντως, σταθερά αδρανείς. Γιατί «μπόρα είναι θα περάσει». Τι κι αν δεν περνάει…

  • Tης Mαριας Κατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 04/04/2009
Advertisements

Make a Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

Αρέσει σε %d bloggers: