Εκατό ημέρες με χρήσιμα μαθήματα για τις επόμενες χίλιες

Posted on Ιανουαρίου 8, 2010. Filed under: Καρελιάς Γιώργος |

  • Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΕΛΙΑ
Δεν χρειάζεται να καταναλώσει κανείς πολλή φαιά ουσία για να διαπιστώσει τι έπαθε η νέα κυβέρνηση, που συμπληρώνει όπου να ‘ναι τις περίφημες πρώτες «εκατό ημέρες» στην εξουσία. Είναι απλό: υποεκτίμησε την οικτρή οικονομική κατάσταση που παρέλαβε και υπερεκτίμησε τις δικές της δυνατότητες να την ελέγξει, χωρίς να ακυρώσει εξ αρχής κάποιες προεκλογικές της δεσμεύσεις. Εκ των υστέρων αποδεικνύεται ότι και τα δύο ήταν λάθος, αλλά δεν έχουν την ίδια βαρύτητα. Ας τα δούμε χωριστά.

Η υποεκτίμηση της κατάστασης, την οποία θα έβρισκε, αποτυπώθηκε στη φράση του Γιώργου Παπανδρέου -από την προεκλογική περίοδο κιόλας- «λεφτά υπάρχουν». Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, ο πρωθυπουργός ήθελε να στείλει το μήνυμα ότι θα βρει τα λεφτά από την καταπολέμηση της σπατάλης και τον τερματισμό των χαριστικών ρυθμίσεων προς λίγους ή περισσότερους ημετέρους, στις οποίες επιδόθηκε με ιδιαίτερο ζήλο η προηγούμενη κυβέρνηση. Η πρόθεσή του ήταν καλή, όμως η εκτίμηση που έκανε ήταν διπλά άστοχη.

Διότι δεν εκτίμησε καλά την απόφαση που πήρε ο Καραμανλής να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Ουσιαστικά ο πρώην πρωθυπουργός ήθελε να παραδώσει την εξουσία άρον άρον. Ηξερε πολύ καλά το οικονομικό τέρας, το οποίο είχε φτιάξει η κυβέρνησή του. Ηταν βέβαιος ότι δεν μπορούσε να το ελέγξει και ήθελε να το πετάξει στην αυλή των άλλων. Και το πέταξε προκηρύσσοντας εκλογές, τις οποίες ήταν βέβαιος ότι θα έχανε. Ολοι το έβλεπαν.

ΟΓιώργος Παπανδρέου και το επιτελείο του, λοιπόν, έπρεπε να είναι περισσότερο ψυλλιασμένοι. Κι αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να είχαν αποφύγει τις πολλές δεσμεύσεις, να είχαν προετοιμάσει καλύτερα τους πολίτες γι’ αυτό που θα ερχόταν και, κυρίως, οι ίδιοι να είχαν καλύτερα προετοιμαστεί.

Αυτά στην πρώτη φάση, της προετοιμασίας για την εξουσία. Οταν ήρθε η ώρα να την ασκήσουν, ήρθαν αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα, η οποία ήταν περισσότερο σκληρή απ’ όσο υπολόγιζαν. Ισως είναι η πρώτη φορά, τουλάχιστον στη μεταπολιτευτική οικονομική ιστορία της χώρας, που μια κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί τέτοια κατάσταση. Μπορεί το 1993 η τότε κυβέρνηση (πάλι του ΠΑΣΟΚ) να βρέθηκε σε ανάλογη ή και χειρότερη μοίρα, όμως το διεθνές περιβάλλον ήταν διαφορετικό.

Επιπλέον, η χώρα ήταν εκτός ευρωζώνης και δεν δεχόταν τέτοιες πιέσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήταν και καλύτερα προστατευμένη. Μάλλον σήμερα είναι. Η τότε κυβέρνηση και όσες ακολούθησαν επέδειξαν αποφασιστικότητα και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000 (είσοδος στο ευρώ) η οικονομία βρήκε τον βηματισμό της.

Σήμερα, υπό την πίεση των περίφημων αγορών, των οίκων αξιολόγησης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι χειρισμοί που καλείται να κάνει η νέα κυβέρνηση είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένοι έως ασφυκτικοί. Το ήξερε ο Καραμανλής που πέταξε λευκή πετσέτα, έπρεπε να το είχαν βάλει καλά στο μυαλό τους ο Παπανδρέου και οι υπουργοί του. Αν ήταν έτσι, θα έπρεπε να αποφευχθούν μια σειρά από αντιφατικές κινήσεις τακτικής. Μερικά παραδείγματα:

* Οι δηλώσεις για τον κίνδυνο χρεοκοπίας, για κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τα παρόμοια δεν συμβάδιζαν με τη δήλωση «λεφτά υπάρχουν», η οποία επαναλήφθηκε και μετά τις εκλογές. Διότι έτσι δημιουργείται στους πολίτες η πεποίθηση ότι, αφού υπάρχουν λεφτά, θα βρεθούν ανώδυνα και η κατάσταση ανάγκης θα ξεπεραστεί. Τώρα, που θα χρειαστεί σχεδόν όλοι να βάλουν το χέρι στην τσέπη…

* Η δήλωση «δεν θα πληρώσει ο κοσμάκης την κρίση» δημιούργησε επιπλέον σύγχυση, καθώς μέσα στη λέξη «κοσμάκης» μπορεί να βλέπει τον εαυτό της η συντριπτική πλειονότητα των φορολογουμένων. Αν πίστεψε ότι δεν θα την αγγίξουν τα κυβερνητικά μέτρα, τώρα τα πράγματα θα δυσκολέψουν κι άλλο.

* Οι δηλώσεις του τύπου «δεν κυβερνούν ο Αλμούνια κι ο Τρισέ» δεν πρόσφεραν καλή υπηρεσία. Διότι η εποχή δεν είναι «ηρωική» ούτε προσφέρεται για «αντίσταση» (τι ηρωισμό να κάνεις όταν χρωστάς τα μαλλιοκέφαλά σου και ζητάς συνεχώς δανεικά;), αλλά και διότι τώρα, που θα υποχρεωθεί η νέα κυβέρνηση να πάρει εκείνη όσα της έλεγαν αυτοί οι κακοί Ευρωπαίοι, το κόστος θα είναι διπλό.

* Οι διχογνωμίες για το αν τα μέτρα, τα όποια μέτρα, έπρεπε να ληφθούν αμέσως ή σταδιακά και σε βάθος χρόνου, μόνο κακό προξένησαν. Και εντέλει ήταν άνευ νοήματος. Ποιος δεν αντιλαμβάνεται ότι στις καταστάσεις ανάγκης δεν περιμένεις, αλλά δρας αμέσως, αν δεν θέλεις να οδηγηθείς σε καταστάσεις καταστροφής; Ετσι η άμεση λήψη μέτρων ήταν εκ των προτέρων δεδομένη, γεγονός που απλώς πιστοποιήθηκε αυτές τις μέρες με τη σύντμηση του χρόνου (σε τρία αντί τέσσερα έτη), μέσα στον οποίο θα μειωθεί το έλλειμμα. Και τώρα -με την υποχρεωτική αυτή κίνηση- φαίνεται ότι η κυβέρνηση υπέκυψε «στον Αλμούνια και στον Τρισέ», αλλά οι «ηρωικές» δηλώσεις του πρόσφατου παρελθόντος δεν επαναλήφθηκαν.

Τι δηλοί ο πολύπλοκος αυτός μύθος; Οτι η κυβέρνηση προσπάθησε να ισορροπήσει μεταξύ των προεκλογικών της δεσμεύσεων και της αδήριτης πραγματικότητας. Θα ήταν υπερβολή να την πυροβολήσουμε επειδή ήθελε να μη λέει άλλα προεκλογικά και άλλα να εφαρμόζει μετεκλογικά. Υπό τον όρο, βέβαια, ότι δεν περίμενε να βρει μπροστά της αυτήν την πραγματικότητα. Κι εδώ φτάνουμε, πιθανότατα, στη λάθος εκτίμηση που έκανε στην αρχή.

Αν δεν την είχε κάνει, είχε έναν και μοναδικό δρόμο. Να δηλώσει καθαρά ότι η υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων αναβάλλεται για ένα ή δύο χρόνια, ώστε να μαζευτεί το δημοσιονομικό χάλι και να τεθούν κάποιες βάσεις για ανασύνταξη και ανάπτυξη. Ετσι έπρεπε να γίνει. Δεν έγινε. Πέρασαν οι τρεις πρώτοι μήνες, αλλά αυτό δεν είναι δα και καταστροφή. Αρκεί να μην επαναληφθούν παρόμοιες εκτιμήσεις, που οδήγησαν την κυβέρνηση σε λάθη. Ο χρόνος είναι μπροστά της. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια να ξοδεύεται.

Παρά τη σύγχυση και τα αντιφατικά μηνύματα, οι πολίτες αντιλαμβάνονται τις δυσκολίες. Κατά τούτο η νέα κυβέρνηση δεν έχει περιθώρια να φοβάται το πολιτικό κόστος. Αρκεί στις επόμενες κινήσεις της να αποβάλει την αντιφατικότητα και να χρησιμοποιήσει περισσότερο την ειλικρίνεια και την αποφασιστικότητα.

  • Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010
Advertisements

Make a Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

Αρέσει σε %d bloggers: