Ολική επαναφορά

Posted on Ιουλίου 6, 2010. Filed under: Βερέμης Θάνος |

  • Ενας από τους λόγους της περιορισμένης μας μνήμης είναι ότι ελάχιστοι διαβάζουν βιβλία. Και αυτοί οι λίγοι που διαβάζουν αρκούνται σε έργα του επαγγελματικού τους ενδιαφέροντος, με κάποια συμπληρώματα καλοκαιρινής ανάγνωσης μυθιστορημάτων. Ετσι, ακόμα και οι μορφωμένοι συμπατριώτες μας ανακαλύπτουν την πυρίτιδα όταν την επαναφέρει στην κοιτίδα της κάποιος επαναπατριζόμενος Ελληνας από την Εσπερία.

Σχετικά πρόσφατα το ελληνικό κοινό ανακάλυψε τη σκέψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, χάρη στο ευπώλητο έργο του «Στρατηγικό βάθος», το οποίο εξακολουθεί να προηγείται στη λίστα της «Καθημερινής». Αυτό που ο μειλίχιος Τούρκος καθηγητής πρεσβεύει εδώ είναι ότι η χώρα του μπορεί με ειρηνικά μέσα να επανεύρει την παλιά επιρροή της οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Ευρασία, τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, αλλά κυρίως να της αναγνωριστεί ένας παγκόσμιος στρατηγικός ρόλος αφού διαθέτει τη 17η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη. Οι απόψεις του ωστόσο δεν είναι πρωτοφανείς. Προηγήθηκαν πολιτικοί όπως οι Ντεμιρέλ, Ερμπακάν και κυρίως ο Τουργκούτ Οζάλ, που κατέδειξαν την «ανιστορικότητα» (Στέλιος Ράμφος) την οποία επέβαλε στη νεώτερη Τουρκία ο Κεμάλ Ατατούρκ αποσιωπώντας έτσι τη μεγάλη εποχή των Τούρκων Οθωμανών. Εβδομήντα, περίπου, χρόνια μετά την κεμαλική καταδίκη του ισλαμικού παρελθόντος, ο Τουργκούτ Οζάλ διαλαλούσε την οθωμανική δόξα. Είναι άραγε σύμπτωση ότι οι δύο πρωθυπουργίες του Οζάλ συνέπεσαν με τις τελευταίες ημέρες της Σοβιετικής Πομπηίας και η προεδρία του με την ολική επαναφορά της Αγίας Ρωσίας; Την ίδια δηλαδή εποχή που η Ρωσία καταργούσε την ανιστορικότητα του μαρξιστικού – λενινιστικού της καθεστώτος, η Τουρκία αναζητούσε τη χαμένη της ιστορικότητα. Είναι, πιστεύω, δίκαιο να τοποθετήσουμε τις καταβολές του ιδεολογικού μετασχηματισμού της τουρκικής πολιτικής εξουσίας στην περίοδο Οζάλ.

Η πιο σημαντική έκφραση της αλλαγής υπήρξε η επιστροφή του θεωρητικού του τουρκικού εθνικισμού Ζίγια Γκέκαλπ στο προσκήνιο του τουρκικού ενδιαφέροντος. Ο Γκέκαλπ διασώθηκε από τον μαθητή του Κεμάλ, αλλά κουτσουρεμένος. Ο δημιουργός της νεώτερης Τουρκίας γκρέμισε τον ισλαμικό πυλώνα και διατήρησε τους άλλους δύο στην εθνογενετική θεωρία του Γκέκαλπ: τον εθνοτισμό και τον δυτικό προσανατολισμό της χώρας. Χωρίς όμως τον ισλαμικό πυλώνα η Τουρκία έχανε τα σημεία αναφοράς της σε ένα ένδοξο παρελθόν.

Ο Νταβούτογλου, ως υπουργός κυβέρνησης η οποία περιόρισε τις εξουσίες των στρατιωτικών τοποτηρητών του κεμαλισμού, αντλεί την έμπνευσή του από τον πρώτο διδάξαντα προκειμένου να προβεί σε επανασύσταση της οθωμανικής ισχύος και επιρροής.

Πρόκειται βέβαια για μια ουτοπία που όμως μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για τη σημερινή τουρκική κυβέρνηση. Αν και ο Τούρκος πρωθυπουργός άνοιξε πολλά μέτωπα συγχρόνως (Ισραήλ, ΗΠΑ, Ε. Ε.) και δεν μπορεί να ελπίζει να ανταγωνιστεί τη Ρωσία στον Καύκασο και στη βόρεια όχθη της Μαύρης θάλασσας, επιχειρεί μια ιστορική επανασυγκόλληση της ίδιας της διχασμένης Τουρκίας. Καθώς ο κεμαλισμός χάνει την αποκλειστικότητά του στον κεντρώο και αριστερό χώρο του πολιτικού φάσματος, πολιτικοί τύπου Νταβούτογλου επιχειρούν την επανίδρυση του τουρκικού κράτους το οποίο θα αναγνωρίζει τους Κούρδους, τους Αλεβί (Σιίτες Τούρκους), τους Λαζούς και όλους όσοι συνδέει ένα κοινό μουσουλμανικό παρελθόν που παρά τις προσπάθειές του δεν κατάφερε να εξαφανίσει ο κεμαλισμός. Η παρουσία ενός Κούρδου Αλεβί στην ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος -ό, τι δηλαδή απέμεινε από το κόμμα του Ατατούρκ και του Ινονού, μετά την ερήμωση που προκάλεσε στην ιστορική παράταξη ο ρόλος των στρατιωτικών και το χειρότερό τους πρόκριμα, ο απελθών Ντενίζ Μπαΐκάλ- αποτελεί ενδιαφέρον άνοιγμα της αντιπολίτευσης προς τις μειονότητες της Τουρκίας.

Επανερχόμαστε στην αρχική διαπίστωση ότι οι Ελληνες δεν διαβάζουν. Διαφορετικά, θα ήταν γνωστή η πλούσια βιβλιογραφία για την Τουρκία και τα ελληνοτουρκικά. Ο αείμνηστος Βύρων Θεοδωρόπουλος είχε συγγράψει αρκετά πονήματα για την πολιτική φιλοσοφία των γειτόνων. Ο Θάνος Ντόκος στο μεγάλο και γόνιμο έργο του για την αμυντική πολιτική της Τουρκίας είχε καταλήξει σε διαπιστώσεις που τώρα επαναπατρίζονται από ομογενείς του εξωτερικού. Η Εκάβη Αθανασοπούλου, του Πολιτικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπως και ο Γιάννης Γρηγοριάδης ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Μπιλκέντ της Αγκυρας, μας κρατούν ενήμερους για όσα συντρέχουν στην εξωτερική πολιτική των Τούρκων. Ο σημαντικός τουρκολόγος Αλέξης Αλεξανδρής έγραψε πολλά έγκυρα κείμενα πριν γίνει γενικός πρόξενος στην Κωνσταντινούπολη και σημερινός εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ στη Θράκη. Η βιβλιογραφία μας στον τομέα των Ελληνοτουρκικών είναι από τις πιο πλούσιες που διαθέτουμε. Είναι πραγματικά κρίμα να αγνοείται τόσο κατάφωρα από τους διανοουμένους μας.

* Ο κ. Θάνος Βερέμης είναι πρόεδρος του ΕΣΥΠ.

Advertisements

Make a Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

Αρέσει σε %d bloggers: