Τρία πρόσωπα ενός Ποιμένος

Posted on Ιανουαρίου 1, 2011. Filed under: Κατσουνάκη Μαρία |

  • Tης Μαριας Κατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31/12/2010

Τον τελευταίο μήνα του 2010 η Εκκλησία της Ελλάδος έδειξε μια ασυνήθιστη κινητικότητα. Κατ’ αρχάς, η Ιερά Σύνοδος τοποθετήθηκε απέναντι στην κρίση με κείμενο που διανεμήθηκε στους ενοριακούς ναούς υπό τον τίτλο «Προς τον Λαό». Μεταξύ άλλων αναφέρονται τα εξής: «Η χώρα μας φαίνεται να μην είναι πλέον ελεύθερη, αλλά να διοικείται επί της ουσίας από τους δανειστές μας (…) Είναι αλήθεια ότι αυτό που συμβαίνει στην πατρίδα μας είναι πρωτόγνωρο και συνταρακτικό. Μαζί με την πνευματική, κοινωνική και οικονομική κρίση συμβαδίζει και η πάσης φύσεως ανατροπή. Πρόκειται για προσπάθεια εκρίζωσης και εκθεμελίωσης πολλών παραδεδομένων, τα οποία ώς τώρα θεωρούνταν αυτονόητα για τη ζωή του τόπου μας… Τα μέτρα αυτά τα απαιτούν οι δανειστές μας. Δηλώνουμε, δηλαδή, ότι είμαστε μια χώρα υπό κατοχή και εκτελούμε εντολές των κυρίαρχων-δανειστών μας…».

Ακολούθησε ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ, ο οποίος σε τηλεοπτική συνέντευξή του είπε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Εμείς δεν είμαστε εναντίον των ανθρώπων, είμαστε εναντίον των συστημάτων. Σεβόμαστε κάθε άνθρωπο ο οποίος μας μισεί και μας υβρίζει. Γιατί αυτή είναι η εντολή του Χριστού μας, όμως εν προκειμένω θα σας πω κάτι που θα σας φανεί εξωφρενικό, αλλά ο Αδόλφος Χίτλερ, όργανο του παγκοσμίου Σιωνισμού ήταν και χρηματοδοτήθηκε από την περίφημη οικογένεια Ρότσιλντ με μοναδικό σκοπό να πείσει τους Εβραίους να φύγουν από την Ευρώπη και να κατεβούν στο Ισραήλ για να συστήσουν τη νέα αυτοκρατορία».

Στις 12 Δεκεμβρίου διοργανώθηκε από το Μέγαρο Μουσικής και την Αρχιεπισκοπή Αθηνών συναυλία στον Αγιο Παντελεήμονα, στην πιο εύφλεκτη περιοχή της πρωτεύουσας, με σκοπό την κοινωνική αλληλεγγύη και την ανεκτικότητα.

Τρία πρόσωπα της Εκκλησίας, που προκάλεσαν διαφορετικές αντιδράσεις. Το πρώτο, ένα γενικόλογο πόνημα που αναβλύζει λαϊκισμό και μπορεί να στεγάσει μια ευρεία πολιτική κοινότητα, από τον ΛΑΟΣ μέχρι το ΚΚΕ. Το δεύτερο αποστομώνει με την αυθαιρεσία του συνωμοσιολογικού ύφους του και υπόκειται στην αρμοδιότητα άλλων ειδικοτήτων. Το τρίτο αιφνιδίασε ευχάριστα. Μια πρωτοβουλία ασυνήθιστη, από κάθε άποψη, για τον ακραία συντηρητικό χαρακτήρα ενός θεσμού που κινείται από τη μετριοπάθεια στην οπισθοδρόμηση. Κάθε ένα από τα τρία αυτά πρόσωπα είχε τους πολεμίους και τους υποστηρικτές του.

Τα σχόλια που διατυπώθηκαν, ποικίλα, ο διάλογος που άνοιξε, ευρύς, δημιουργικός, αποκαλυπτικός για τις διαθέσεις και την αντιφατική στάση της ίδιας της κοινωνίας. Ποια Εκκλησία θέλουμε; Οφείλει να απευθύνεται στον «λαό» (όπως τον αποκαλεί) και πότε; Την ψέγουμε όταν μιλάει, αλλά και όταν δεν μιλάει. Γιατί; Γιατί συνήθως παρεμβαίνει μισαλλόδοξα και αντιδημοκρατικά, για να αποτρέψει κάθε αλλαγή, αναπαράγοντας μια αναχρονιστική, ελληνορθόδοξη προπαγάνδα. Αρκεί να δούμε τις απόψεις της σε εκπαιδευτικά ζητήματα, αλλά και στο θέμα των ταυτοτήτων. Από την κριτική που ασκεί στο πρόσφατο κείμενό της απουσιάζει εντελώς η αυτοκριτική διάσταση. Στρέφεται αμείλικτη εναντίον των ίδιων εδώ και δεκαετίες «προσώπων στην πολιτική σκηνή του τόπου μας», αναρωτιέται αυστηρά και επιτιμητικά «γιατί δεν κάναμε τις αλλαγές στην ώρα τους και έπρεπε να φθάσουμε έως εδώ», αποσύροντας το δικό της μερίδιο ευθύνης. Αν και σκανδαλωδώς φοροαπαλλαγμένη, συντηρούμενη και μισθοδοτούμενη από το κράτος, συμπεριφέρεται σαν να μην είναι μέρος του προβλήματος. Σαν να μην υπήρξε ομοτράπεζος οικονομικής κραιπάλης. Η ποιμαίνουσα Εκκλησία δεν αντιλαμβανόταν τότε ότι υποθηκεύεται το μέλλον του ποιμνίου της;

Πριν από ένα, περίπου, χρόνο, το θεολογικό περιοδικό «Σύναξη» οργάνωσε συζήτηση για τον «αναστοχασμό των σχέσεων Εκκλησίας – κράτους». Ανάμεσα στους ομιλητές ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος και ο διευθυντής του περιοδικού «Νέα Εστία» Σταύρος Ζουμπουλάκης. Ο πρώτος (έχει συντάξει την πρόταση – σχέδιο νόμου για τον διαχωρισμό κράτους – Εκκλησίας που κατατέθηκε στη Βουλή τον Οκτώβριο του 2005) υπογράμμισε ότι έχουν γίνει ήδη αρκετές αλλαγές, αλλά παραμένουν «σκοτεινά σημεία σχετικά με την εκκλησιαστική εκπαίδευση και την περιουσία». Ο δεύτερος υποστήριξε ότι η αντίσταση στον χωρισμό προέρχεται «τόσο από την Εκκλησία, που περιφρουρεί τα προνόμιά της, όσο και από τα κόμματα, που προσπαθούν να διατηρήσουν την εκλογική τους πελατεία».

Η κοινωνία παραμένει, και εδώ, αντιφατική. Αν και παρέχονται οι νομικές δυνατότητες για να αρχίσει να αποκτά ο διαχωρισμός υπόσταση, εν τούτοις η χρήση τους είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Ενδεικτικά: μόνον ο Γιώργος Καμίνης και ο Γιάννης Μπουτάρης επέλεξαν τον πολιτικό όρκο, αναλαμβάνοντας καθήκοντα δημάρχων, λίγοι, συγκριτικά, δεν προτιμούν τον θρησκευτικό γάμο ή τη βάφτιση, ελάχιστοι δηλώνουν ότι επιθυμούν καύση αντί της ταφής.

Ανάμεσα στο μένος εναντίον της Εκκλησίας και στην τυφλή υποταγή, στον φόβο της τιμωρίας, στην εξαιρετικά ευρύχωρη έννοια της αμαρτίας και στον διαρκή θυμό που καλλιεργεί η εμφανής απόκλιση λόγων και πράξεων, η ελληνική κοινωνία παλεύει με αλήθειες, με συμβάσεις και με φαντασιακές προσηλώσεις. Το μείγμα καλλιεργεί κάθε μορφής αναθυμιάσεις.

Πόσω μάλλον σε καιρούς κρίσης, θεμελιακών αλλαγών και διαρκών απωλειών. Επιστολές «προς τον Λαό» που περιγράφουν την πραγματικότητα από άμβωνος οδηγούν σε σύγχυση πεδίων, τροφοδοτώντας την ένταση. Οπως έγραφε ο Γιώργος Θεοτοκάς, σε κείμενό του, το 1966: «Δεν ζητούμε από την Εκκλησία μας να κάμει πολιτική. Της ζητούμε να συναντήσει κι αυτή κάπου τον Κύριό της – ή τουλάχιστον να το προσπαθήσει».

Advertisements

Make a Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

Αρέσει σε %d bloggers: