Ελληνική εξωτερική πολιτική

Με τη γλώσσα των συμφερόντων

Posted on Απρίλιος 8, 2009. Filed under: Ελληνική εξωτερική πολιτική, ΗΠΑ, Ηγέτες |

  • Είμαστε ένας βαθιά συναισθηματικός λαός και συχνά κάνουμε το λάθος να πιστεύουμε πως και η εξωτερική πολιτική μπορεί να χαράσσεται βάσει… συναισθημάτων. Εχουμε ακόμη την ψευδαίσθηση πως υπάρχει ένα ατέλειωτο απόθεμα φιλελληνισμού στη Γερμανία, στην Αμερική, στη Γαλλία στο οποίο μπορούμε να στηριζόμαστε όποτε τα βρίσκουμε δύσκολα. Ας τελειώνει αυτή η ψευδαίσθηση, δεν υπάρχουν φιλέλληνες και ανθέλληνες στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ή την Καγκελαρία, αλλά υπηρεσιακοί παράγοντες οι οποίοι φροντίζουν πρωτίστως τα συμφέροντα της χώρας τους.
  • Κάποια στιγμή θα πρέπει δε να αντιληφθούμε πως κακώς περιμένουμε τον σωτήρα που θα μας σώσει από το δημοσιονομικό αδιέξοδο με την έκδοση του εωρο-ομολόγου ή τον Αμερικανό πρόεδρο που θα μας δώσει την ίδια σημασία με την Τουρκία. Ο Γερμανός φορολογούμενος δεν θα συναινέσει εύκολα στη στήριξη της Ελλάδος όταν διαπιστώνει τα καλοκαίρια πως πρόκειται για μια χώρα που δεν παράγει τίποτα, αλλά έχει εθιστεί σε ένα αφύσικα υψηλό επίπεδο ζωής. Αντιλαμβάνεται πως οι «Καγιέν» που κυκλοφορούν στην Ελλάδα είναι προϊόν κλοπών και μιζών από τα ατέλειωτα κοινοτικά πακέτα που ο ίδιος χρηματοδότησε με τους φόρους του. Ο Γερμανός αξιωματούχος πάλι ενδιαφέρεται να πουλήσει πολεμικά αεροσκάφη και ενοχλείται από τις συνεχείς υποσχέσεις που δεν αποκτούν ποτέ αντίκρισμα.
  • Οσο για τους Αμερικανούς έχουν πάρει το μήνυμα, με πολλούς τρόπους, πως δεν είναι ιδιαιτέρως καλοδεχούμενοι στην Ελλάδα και πως καμία –μη αυτοκτονική– κυβέρνηση δεν θέλει να «παίξει μαζί τους». Η Ελλάδα εμφανίζεται, στα μάτια τους, να «γκρινιάζει» για θέματα ήσσονος γεωπολιτικής σημασίας, χωρίς όμως να θέλει να δώσει και ανταλλάγματα για την αμερικανική στήριξη. Ο Ομπάμα, και ο κάθε Ομπάμα, διαβάζει τις σχετικές εισηγήσεις των υπηρεσιακών παραγόντων και επικεντρώνεται σε μια Τουρκία που έχει μείζονα γεωπολιτική σημασία, παίζει καταλυτικό ρόλο λόγω της θέσης της σε σχέση με το Ιράκ, το Ιράν και το Μεσανατολικό και που ξέρει να ξεχωρίζει τον αντιαμερικανισμό της από τις σοβαρές μπίζνες.
  • Πραγματικοί φιλέλληνες υπήρχαν όταν ήμασταν ο ξυπόλυτος λαός που τα έβαζε με μια άρρωστη παραπαίουσα αυτοκρατορία. Κανείς δεν μας παίρνει σοβαρά επειδή τυχαίνει να βρίσκεται ο Παρθενώνας στην πρωτεύουσά μας, τον οποίο μάλιστα φροντίζουμε να κρατάμε κλειστό με κάθε ευκαιρία. Η Ελλάδα κέρδιζε διαχρονικά όταν ήταν ισχυρή στο εσωτερικό της και μιλούσε τη γλώσσα των συμφερόντων με τις Μεγάλες Δυνάμεις. Τώρα είμαστε στο ναδίρ μας εσωτερικά και αδυνατούμε να παίξουμε ρόλο διεθνώς. Ας μην θυμώνουμε, και ας δούμε τι φταίει.
  • Του Αλεξη Παπαχελα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08/04/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

«Γιατί πάμε χάλια και έξω;»

Posted on Απρίλιος 5, 2009. Filed under: Ελληνική εξωτερική πολιτική |


  • Η αποδιοργάνωση της κυβέρνησης από την οικονομική κρίση συμπαρασύρει και την εξωτερική της πολιτική

Είναι 17 Νοεμβρίου 1976. Στους δρόμους της Αθήνας απειλούνται σοβαρά επεισόδια διότι η Αστυνομία έχει απαγορεύσει πορεία της ΕΦΕΕ προς την αμερικανική πρεσβεία. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεφε από τη Βιέννη, όπου είχε συναντηθεί με τον Aυστριακό καγκελάριο Μπρούνο Κράισκι, με κύριο σκοπό την επίσπευση της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Σχολιάζοντας τo ταξίδι του στην Ευρώπη (όπως περιγράφει στην «Κ» ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Καραμανλή κ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, ο Κράισκι ήταν ο τελευταίος ηγέτης που συναντούσε ο τότε πρωθυπουργός στη διάρκεια περιοδείας ημερών), ο Καραμανλής είπε μια φράση που έμεινε στην Iστορία: «Eξω πάμε καλά, μέσα πάμε άσχημα. Και υπάρχει κίνδυνος από μέσα να καταστρέψουμε ό,τι επιτυγχάνουμε έξω». Τριάντα τρία χρόνια μετά, η φράση του Καραμανλή κινδυνεύει να βγει προφητική, καθώς η κατάρρευση της σημερινής κυβέρνησης εν μέσω διεθνούς οικονομικής κρίσης φαίνεται να συμπαρασύρει και τη μέχρι πρότινος σχετικά ανεπηρέαστη από την εντός των συνόρων πραγματικότητα εξωτερική πολιτική.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είδε, όταν και επισήμως η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΟΚ, τους προσωπικούς κόπους του να ανταμείβονται λίγα χρόνια αργότερα.

  • Ο Ανδρέας στην εξουσία

Ενώ η κυβέρνηση του κόμματος που είχε ιδρύσει κατέρρεε, έχοντας απέναντι το ορμητικό ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, Ευρωπαίοι ηγέτες όπως ο Ζισκάρ ντ’ Εστέν δήλωναν υπερήφανοι που γνωρίζουν τον Καραμανλή. Η οκταετία του Ανδρέα Παπανδρέου στην εξουσία είχε και αυτή επιτυχίες, ακόμη κι όταν το κλίμα στο εσωτερικό γινόταν δυσάρεστο, ιδίως μετά το 1985. Ο Παπανδρέου όταν ανέβηκε στην εξουσία σύντομα παραμέρισε τις αντιδυτικές κορώνες εναντίον του ΝΑΤΟ και της ΕΟΚ, υιοθετώντας μάλλον ρεαλιστική εξωτερική πολιτική. Στις επιτυχίες της διακυβέρνησης Παπανδρέου πιστώνεται η έναρξη χορήγησης των λεγόμενων Μεσογειακών Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων (ΜΟΠ) που σταδιακά μετεξελίχθηκαν στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, τα οποία στηρίζουν την ελληνική οικονομία έως σήμερα. Το 1986, όταν ελήφθη η απόφαση για τα ΜΟΠ (την τελική πρόταση για τα οποία είχε καταθέσει ο Παπανδρέου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο), η οικονομία μόνο εμπιστοσύνη δεν ενέπνεε στις Βρυξέλλες. Τα επιτόκια δανεισμού είχαν εκτοξευθεί στο 22,5%, ο πληθωρισμός άγγιζε το 20% και η απόδοση των κεφαλαίων στη βιομηχανία είχε καταπέσει στο 5%. Επίσης, η προσωπικότητα του Ανδρέα ασκούσε γοητεία σε όλη την ευρύτερη περιοχή, γεγονός που εκμεταλλεύθηκε για να αποκτήσει διπλωματικές επαφές με πολλούς και γεωπολιτικά αντικρουόμενους παίκτες. Διατηρούσε στενότατες φιλικές σχέσεις με τους ηγέτες της Γαλλίας και της Ισπανίας Φρανσουά Μιτεράν και Φελίπε Γκονζάλες. Παράλληλα, είχε κάνει άνοιγμα τόσο προς τον αραβικό κόσμο συναντώντας τον Γιασέρ Αραφάτ, όσο και προς την πάλαι ποτέ Σοβιετική Eνωση, με την οποία υπέγραψε σύμφωνο δεκαετούς συνεργασίας. Δεν είναι τυχαίο ότι τις παραμονές των πρώτων εκλογών του 1989, ενώ η Ν.Δ. απειλούσε τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ με δικαστήριο, ο Μιτεράν κάλεσε τον Παπανδρέου στο Παρίσι, προσφέροντας στήριξη σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή.

  • Μητσοτάκης – Σημίτης

Η περίοδος της διακυβέρνησης του κ. Κώστα Μητσοτάκη είναι εκείνη της λεγόμενης «σκοπιανοποίησης» της εξωτερικής πολιτικής, ενώ η τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν μάλλον ήσυχη σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής. Η οκταετία των κυβερνήσεων του κ. Κώστα Σημίτη, μετά το σύντομο σοκ της κρίσης των Ιμίων, χαρακτηρίζεται από εσωτερική αναταραχή και εξωτερική επιτυχία. Αποκορύφωμα αναμφισβήτητα είναι η ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Eνωση (ΟΝΕ) και η τοποθέτηση της χώρας στον σκληρό –γαλλογερμανικό– πυρήνα της Ευρωπαϊκής Eνωσης. Παρά τις επιτυχίες του τόσο στην ΟΝΕ όσο και αργότερα, το 2002, όταν επέτυχε την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., ο κ. Σημίτης δεν ευτύχησε να δει ημέρες εσωτερικής ηρεμίας. Τα σκάνδαλα (χρηματιστήριο), η εκλογική καθίζηση και η επέλαση της Ν.Δ. τον οδήγησαν μάλιστα εκείνες τις ημέρες της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. στη Χαλκιδική να διασκευάσει τη γνωστή φράση του Κωνσταντίνου Καραμανλή και να διερωτηθεί: «Πώς γίνεται έξω να πάμε καλά και μέσα να πάμε χάλια;».

  • Η διακυβέρνηση του κ. Κώστα Καραμανλή

Αν και οι κυβερνήσεις του κ. Κώστα Καραμανλή ξεκίνησαν με μετρήσιμες επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική, με προεξάρχουσα την εμβάθυνση της σχέσης με τη Ρωσική Ομοσπονδία, σήμερα φαίνεται ότι η δυναμική έχει σωθεί. Η κατασκευή του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης δεν θα ξεκινήσει πριν από το 2010. Ακόμη όμως κι αν ολοκληρωθεί εν καιρώ, η Ρωσία, λόγω πτώσης των διεθνών τιμών του πετρελαίου, δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί επαρκή ποσότητα πετρελαίου, ενώ φαίνονται δυσαρεστημένοι και για τις καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση της συμφωνίας για την προμήθεια των αρμάτων μάχης BMP-3. Τα χρόνια που πέρασαν, αδυνάτισε και η θέση της Ελλάδας στο επίκεντρο του λεγόμενου πυρήνα της Ευρώπης. Οι Γερμανοί θεωρούν την Ελλάδα αναξιόπιστο εταίρο και με μια σειρά από κινήσεις, όπως η απειλή για κλείσιμο των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, το δείχνουν. Στο επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων η κατάσταση είναι περισσότερο στάσιμη από ποτέ, ενώ η περαιτέρω αναβάθμιση της Τουρκίας εκ μέρους των ΗΠΑ προβληματίζει περαιτέρω την Αθήνα. Και αυτά τη στιγμή που η κυβέρνηση τα τελευταία δύο χρόνια, από τα ομόλογα έως την υπόθεση Ζαχόπουλου και το Βατοπέδι στροβιλίζεται σε μια δίνη σκανδάλων, έχοντας χάσει πλέον και την καλή έξωθεν μαρτυρία. «Αν το κράτος είναι εσωτερικά αποδιοργανωμένο», λέει στην «Κ» ο πρόεδρος του ΙΣΤΑΜΕ κ. Νίκος Κοτζιάς, «αναπόφευκτα γίνεται ζημιά και στην εξωτερική πολιτική». Προς το παρόν, η μόνη στρατηγική σχέση που φαίνεται να παραμένει ανέφελη για τον κ. Καραμανλή είναι εκείνη με τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας κ. Νικολά Σαρκοζί, με υψηλότατο τίμημα, βέβαια, τη διαπραγμάτευση για την απευθείας αγορά γαλλικών όπλων. Η χειρότερη επίπτωση της φθίνουσας εικόνας της Ελλάδας στο εξωτερικό είναι η πλήρης απομόνωση στις Βρυξέλλες.

  • Του Βασιλη Nεδου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/04/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το κόστος του «εθνικού μοναχισμού»

Posted on Μαρτίου 14, 2009. Filed under: Ελλάδα, Ελληνική εξωτερική πολιτική, ΗΠΑ, Τουρκία |

  • Να συμφωνήσουμε ότι δεν είναι προς θάνατον το γεγονός ότι ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των ΗΠΑ πάει στην Τουρκία χωρίς να περάσει από την Ελλάδα, σπάζοντας μια πολυετή παράδοση (έστω συμβολικής) ισορροπίας μεταξύ των δύο χωρών. Το ερώτημα όμως είναι: γιατί γίνεται αυτό για πρώτη φορά στην ιστορία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων; Ακούγονται επιχειρήματα ότι η Τουρκία είναι περιφερειακή δύναμη, παίζει ρόλο στην περιοχή, μπορεί να μεσολαβήσει σε περιοχές ενδιαφέροντος των ΗΠΑ, όπως είναι το Ιράν, η Μέση Ανατολή κ.λπ.

Ολα αληθή είναι, μόνο που δεν είναι καινούργια. Δεν έγινε τον περασμένο χρόνο περιφερειακή δύναμη η Τουρκία, ούτε απέκτησε ξαφνικά ρόλο στην περιοχή. Και το 1999 που ήρθε ο Μπιλ Κλίντον τα δεδομένα της Τουρκίας ήταν περίπου τα ίδια. Και παρά το γεγονός ότι υπήρχαν φόβοι (που τελικά επιβεβαιώθηκαν) για ταραχές στην Ελλάδα, λόγω της νατοϊκής επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία, ο Αμερικανός πρόεδρος πέρασε από την Αθήνα.

Τα πράγματα τώρα άλλαξαν προς δύο κατευθύνσεις. Η Τουρκία άρχισε να αναπτύσσει πιο ενεργό διπλωματικό ρόλο στην περιοχή, ενώ η Ελλάδα άρχισε να αποτραβιέται. Η τουρκική διπλωματία άρχισε να παρεμβαίνει στα διεθνή τεκταινόμενα, ενώ η δική μας κυνηγά μια καλή φωτογραφία με την κ. Κλίντον. Η συμμετοχή μας στα ευρωπαϊκά όργανα περιορίζεται μόνο σε ό,τι αφορά τα καθ’ ημάς και πολλές φορές ούτε καν αυτά δεν προωθούνται με την απαιτούμενη επιμέλεια. Η παρέμβασή μας στα Βαλκάνια, που γινόταν προνομιακός χώρος για την χώρα μας, άρχισε να φθίνει. Η Ελλάδα έπαψε να παρεμβαίνει στις εξελίξεις, διότι υπάρχει ένα είδος ραθυμίας και ίσως ένας φόβος «πού να μπλέκουμε τώρα;». Το δόγμα της ενεργού παρουσίας της χώρας σε φόρα και συναντήσεις όπου συζητούνται και αποφασίζονται ευρύτερες πολιτικές που μας αφορούν, αντικαταστάθηκε από το δόγμα της μικρής και συνεπώς αδιάφορης Ελλάδας.

Να συμφωνήσουμε επίσης ότι αυτή η συστηματική απουσία της Ελλάδος από τις εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση και των διεργασιών που γίνονται στη γειτονιά μας δεν είναι προς θάνατον –άσχετα αν σ’ αυτό οφείλεται το γεγονός ότι ούτε η κ. Κλίντον πέρασε για να ακούσει τις ελληνικές απόψεις για τα προβλήματα στην περιοχή. Δεν πρόκειται να καταστραφεί η χώρα επειδή ο Αμερικανός πρόεδρος θεώρησε πως δεν αξίζει να περάσει δύο ώρες από την Αθήνα. Μόνο που η διπλωματία (όπως και η πολιτική) είναι το ένα μικρό πράγμα μετά το άλλο. Δεν υπάρχουν ποτέ θεαματικά αποτελέσματα, ούτε οι αποτυχίες χτίζονται σε μια νύχτα ή με μια επίσκεψη. Η λογική όμως του εθνικού μοναχισμού έχει κόστος σε διπλωματικό κεφάλαιο που μας χρειάζεται σε πλείστες όσες περιπτώσεις. [Του Πασχου Μανδραβελη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/03/2009]

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...