Εξουσία

Η εξουσία δεν διαφθείρει μόνο τους ηγέτες

Posted on Δεκέμβριος 6, 2009. Filed under: Δοξιάδης Απόστολος, Εξουσία |

Tου Aποστολου Δοξιαδη*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 06/12/2009

Θα πω πράγματα αυτονόητα, αλλά τα τελευταία χρόνια πολλά αυτονόητα έχουν καταντήσει δυσνόητα και πρέπει να τα ξαναλέμε συχνά, όσοι το μπορούμε, μπας και τα χωνέψουν μερικοί μερικοί.

Eνα από τα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα αποφθέγματα, που ακούμε συνήθως σε ριζοσπαστικές αμφισβητήσεις του κράτους, είναι το «η εξουσία διαφθείρει, η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». (Πολύ λιγότεροι απ’ όσους το χρησιμοποιούν ξέρουν ότι οφείλεται στον Λόρδο Ακτον, σπουδαίο φιλελεύθερο Βρετανό ιστορικό του 19ου αιώνα.) Σκέφτομαι, λοιπόν, το πρώτο αυτονόητο ότι στον τόπο μας αυτήν την εξουσία, που διαφθείρει, δεν την έχουν μόνο άτομα, ηγέτες ή αφέντες. Την έχουν αποκτήσει εθιμικώ δικαίω και κάποιες ομάδες μειοψηφικές, που επιβάλλουν το δικό τους αντικοινωνικό «θέλω», σε βάρος του συνόλου, σε βάρος της κοινής μας ζωής, ως πολιτών.

Αυτοί δεν είναι μόνο οι γκάνγκστερ ή οι κοινοί κακοποιοί, που τους ενδυναμώνουν το θράσος και τα πολυβόλα τους. Υπάρχουν κι άλλοι που δυναστεύουν τη ζωή μας, κάποιες μειοψηφίες ολοένα και πιο διεφθαρμένες από την εξουσία που τους δίνει η ανοχή του νόμου – αλλά συχνά και μέρους της κοινωνίας. Τα παραδείγματα τα ξέρουμε όλοι: από τους αγροτοπατέρες, που όταν δεν τους ικανοποιεί η τιμή κάποιου προϊόντος κλείνουν τις εθνικές οδούς με τα τρακτέρ τους, και τους νεοσσούς κομματάρχες φοιτητές που έχουν μετατρέψει τη δημόσια περιουσία των πανεπιστημίων μας σε απνευμάτιστο και αβίωτο αχούρι, μέχρι τους λάτρεις της κοινωνικής βίας, που θεωρούν δικαίωμά τους να καταστρέφουν τη ζωή και την πόλη μας, καίγοντας, σπάζοντας, απειλώντας, δέρνοντας, επειδή νιώθουν οργισμένοι από ετούτην ή την άλλη κατάσταση.

Αμεση αιτία της ολοένα και μεγαλύτερης εξουσίας αυτών των ομάδων είναι η ολιγωρία της νόμιμης εξουσίας. Γιατί, βέβαια, είναι αυτονόητο ότι στις περιπτώσεις που αναφέραμε ο νόμος παραβιάζεται και άρα η παρέμβαση των προασπιστών του είναι η μόνη εύλογη αντίδραση σε ευνομούμενη χώρα: κανείς δεν έχει δικαίωμα να παρακωλύει ετσιθελικά τη συγκοινωνία, να εμποδίζει βίαια ένα νέο να σπουδάσει, να καταστρέφει περιουσία, δημόσια ή ιδιωτική, να απειλεί και να βιαιοπραγεί κατά προσώπων.

Αν εγώ κλείσω ένα πρωί με το αυτοκίνητό μου ένα δρόμο του κέντρου, για να διαμαρτυρηθώ για την εθνική πολιτική του βιβλίου, θα με μαζέψει η αστυνομία στο πι και φι. Αν μια ταλαίπωρη γυναίκα τη σταματήσει ένας τροχονόμος κι αυτή ορμήξει, βρίζοντάς τον, να του βγάλει το κράνος –όπως έκανε πρόσφατα, ατιμώρητα, και σε δημόσια τηλεοπτική θέα, επιφανής πολιτική προσωπικότητα της Αριστεράς– θα παραπεμφθεί για μισή ντουζίνα αδικήματα. Κι αν ένας φιλήσυχος υπάλληλος αποφασίσει ένα πρωί ότι αρκετά μας ανέχτηκε όλους μας, κι αρχίσει ξαφνικά να σπάει βιτρίνες στη Σόλωνος, θα καταλήξει στον Κορυδαλλό (εκτός αν έχει την ευφυΐα να μπει στη Νομική και να σπάει από μέσα τα παράθυρα, οπότε θα τον προστατεύσει το πανεπιστημιακό άσυλο).

Ομως δεν πρέπει να ξεχνάμε και τούτο: την απραξία του νόμου, στα παραδείγματα που ανέφερα, την τρέφουν, υπόγεια και διαβρωτικά, κάποιες ιδεολογίες που κάνουν το άσπρο μαύρο, καθώς προωθούν την, επιεικώς, ανώριμη πολιτικά θεώρηση του νόμιμου δημοκρατικού κράτους ως δυνάστη. Κι έτσι, οι συμπεριφορές των θρασύτατων μειοψηφιών γίνονται στον τόπο μας εν πολλοίς κοινωνικά ανεκτές, εξωραϊσμένες από έναν τάχα προοδευτικό λόγο, που νομιμοποιεί τη βία, είτε των κλειστών δρόμων είτε των σπασμένων βιτρινών ή κεφαλιών ως «έκφραση», ετούτης ή της άλλης αγανάκτησης. Εκφραση μπορεί να είναι. Αλλά είναι έκφραση παράνομη, και σε μια κοινωνία δικαίου η ελευθερία της έκφρασης σταματά εκεί που θίγει τα δικαιώματα των άλλων – αυτονόητο κι αυτό, βέβαια. Γιατί, στο κάτω κάτω, και ο Μάνσον την οργή του για την καπιταλιστική κοινωνία εξέφραζε σφάζοντας τη δόλια Σάρον Τέιτ, και ο Σιρχάν Σιρχάν τη δική του για τον ιμπεριαλισμό δολοφονώντας τον Ρόμπερτ Κένεντι, κι ο βομβιστής του Λόκερμπι τη δίκαιη –όπως την έβλεπε– άποψή του, στέλνοντας τριακόσιους τόσους αθώους στον υγρό τάφο του Ατλαντικού.

Να κι ένα τελευταίο αυτονόητο, λοιπόν, που το απευθύνω στους απανταχού έμμεσους ηθικούς αυτουργούς της βίας: το «να εκφράζεσαι ελεύθερα» είναι η χειρότερη δυνατή συμβουλή σε άτομα παθολογικά, που θέλουν να ξεσπάσουν το οιδιπόδειό τους στην κοινωνία ή σε αντικοινωνικές ομάδες που, από όποια ιδεολογία ορμώμενοι, θεωρούν το δικό τους δίκιο ανώτερο όλων των υπολοίπων. Ας μην τους την προσφέρουμε, λοιπόν.

Τελειώνω με μιαν άλλη κουβέντα του Λόρδου Ακτον, λιγότερο γνωστή αλλά εξ ίσου καίρια: «Κάθε πολιτικό σύστημα βάζει το δικό του στοίχημα, από το οποίο κρίνεται η επιτυχία ή η αποτυχία του. Για τη δημοκρατία, το στοίχημα αυτό είναι ο σεβασμός του νόμου».

* Ο κ. Απ. Δοξιάδης είναι συγγραφέας.

Advertisements
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Στοχασμοί για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου

Posted on Μαρτίου 21, 2009. Filed under: Αστυνομική βία, Ασφάλεια, Ατομικά δικαιώματα, Ακροδεξιά, Εξουσία, Θεσμοί, Κράτος, Κουκουλοφόροι | Ετικέτες: |

  • Οσο παράδοξο κι αν ακουστεί, αν ζούσε σήμερα ο Εντμουντ Μπερκ πιθανόν να είχε συμφωνήσει, καταρχήν, με όσους κατέβηκαν στους δρόμους της Αθήνας τον περασμένο Δεκέμβριο. Ποιος είναι ο Εντμουντ Μπερκ; Ιρλανδικής καταγωγής πολιτικός και στοχαστής που έζησε από το 1729 έως το 1797. Εχει περάσει στην ιστορία των πολιτικών ιδεών ως ο θεωρητικός του συντηρητισμού, ήταν όμως κι ένας από τους πλέον αυστηρούς κριτικούς του. Ο Μπερκ έχασε την έδρα του στη Βουλή των Κοινοτήτων όταν κατέκρινε τη βρετανική κυβέρνηση των Τόρις, θεωρώντας ότι με την άκαμπτη και αυταρχική πολιτική της προκάλεσε την Αμερικανική Επανάσταση. Πίστευε ότι εκεί που είχε πάει το πράγμα, η Μεγάλη Βρετανία όφειλε να παραχωρήσει την ανεξαρτησία στην Αμερική. Οπως πίστευε ότι μπορούσε όλο αυτό να είχε αποφευχθεί. Πώς; Με μεταρρυθμίσεις και παραχωρήσεις, οι οποίες, εφόσον πραγματοποιούνταν στο σωστό χρονικό σημείο, θα έδιναν τις απαραίτητες ανάσες προκειμένου να μην επέλθει τέτοια ριζική ανατροπή.
  • Ο Μπερκ δεν ήταν φίλος των επαναστάσεων, όμως ήταν πολέμιος της δουλείας, ενώ πίστευε σε μεγαλύτερες ελευθερίες για τους Ινδούς υπηκόους. Γενικά, υπήρξε υπέρμαχος ιδεών που ήταν ελάχιστα δημοφιλείς στην εποχή του και στη χώρα του. Η απόλυτη αποξένωσή του ήλθε το 1790, όταν δημοσίευσε τους περίφημους «Στοχασμούς πάνω στη Γαλλική Επανάσταση», μέσα από τους οποίους εξέφραζε την αντίθεσή του στους σκοπούς των Ιακωβίνων: την κατάργηση της μοναρχίας, της θρησκείας, της ιδιωτικής περιουσίας κτλ. Ηταν αυτού του τύπου οι ριζοσπαστισμοί που, κατά τον Μπερκ, οδηγούσαν στις ακρότητες και από εκεί σε μια νέου είδους τυραννία. Θα πρέπει να χαμογελούσε με νόημα όταν το 1794 η Τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου έπαιρνε κεφάλια, όμως δεν έζησε αρκετά για να δει ότι η Γαλλική Επανάσταση ήταν κάτι πολύ περισσότερο από τη γκιλοτίνα – κι όχι μόνο για τη Γαλλία αλλά και για ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.
  • Οι φιλελεύθεροι φίλοι του, πάντως, τον απομόνωσαν κι ας τους φώναζε ότι το 1789 ουδεμία σχέση είχε με την Αγγλική Επανάσταση του 1688, όπως ισχυρίζονταν εκείνοι, διότι, στην ουσία, το αγγλικό 1688 δεν ήταν επανάσταση αλλά μια σειρά δραστικών μεταρρυθμίσεων που οδήγησαν σταδιακά στην αποκατάσταση της τάξης. «Είμαι ένας φιλόσοφος της πράξης», έλεγε, εννοώντας ότι ήταν ένας πραγματιστής που πίστευε ότι οι αφηρημένες ιδέες και αρχές δεν έχουν θέση στην πολιτική.
  • «Οταν τα παιδιά σου ζητάνε ψωμί, δεν είναι δυνατόν να τους πετάς πέτρες», είχε πει οργισμένος στη Βουλή των Κοινοτήτων. Η ειρωνεία είναι ότι αν έβλεπε σήμερα «τα παιδιά να πετάνε πέτρες», όσο κι αν τα κοιτούσε με απαξίωση, η οργή του μάλλον θα στρεφόταν εναντίον του συστήματος, που άφησε να φτάσουν τα πράγματα στα άκρα. Βεβαίως, μπορεί τα συγκεκριμένα «παιδιά» να μη βλέπουν με καλό μάτι τυχόν μεταρρυθμίσεις, αυτό όμως που όφειλε να πράξει η Πολιτεία συνολικά, να μεταβάλει βασικές πτυχές της εγχώριας πολιτικής και κοινωνικής συνθήκης (από τη διαφθορά έως την παιδεία και την οικονομία), δεν το έπραξε. Ποιοι κερδίζουν απ’ το χάος; Τα ακραία στοιχεία που φοβόταν ο κύριος Μπερκ: οι κουκουλοφόροι και οι ακροδεξιοί. Αμφότεροι φέρνουν σε πολύ δύσκολη θέση την κυβέρνηση. Ας πρόσεχε.
  • Tου Ηλια Μαγκλινη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20/03/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Γιατί βουλιμιούν για την εξουσία;

Posted on Μαρτίου 15, 2009. Filed under: Εκλογές, Εξουσία, Κράτος, Κόμματα, ΠΑΣΟΚ, Πολιτική |

Αλήθεια γιατί στις ημέρες μας η εξουσία ασκεί τόση έλξη και γοητεία στα κόμματα; Το ΠΑΣΟΚ αγωνιά να την κατακτήσει το ταχύτερο δυνατόν. Η Ν.Δ. πασχίζει να την διατηρήσει όσο μπορεί περισσότερο. Ο ΛΑΟΣ προσφέρεται άνευ όρων ως κυβερνητική τσόντα της Ν.Δ. Το ίδιο συμβαίνει και με μερίδα του ΣΥΝ, που θα αποτελούσε αγογγύστως δεκανίκι του ΠΑΣΟΚ.

Φυσικά, ως ιδιώτες δεν θα αγοράζαμε ποτέ ένα ετοιμόρροπο σπίτι για να στεγαστούμε ούτε θα γινόμασταν μέτοχοι σε μία υπό χρεοκοπία επιχείρηση. Θα ψάχναμε και θα περιμέναμε μια καλύτερη «ευκαιρία». Τι συμβαίνει, λοιπόν, με τους πολιτικούς μας, που διαγκωνίζονται για το ποιος θα έχει τα ηνία, εν μέσω δεινής κρίσεως;

Ουδείς πιστεύει πως η εμμονή τους αυτή έχει ως κριτήριο την ικανότητα και την ετοιμότητά τους να βγάλουν αυτοί τα κάστανα από τη φωτιά και όχι ο «αφερέγγυος» αντίπαλός τους. Το ΠΑΣΟΚ πριν από ένα χρόνο βρισκόταν στο ναδίρ της λαϊκής εμπιστοσύνης. Ακόμα και με καιγόμενη τη μισή Ελλάδα, η πλειοψηφία προτίμησε να ανανεώσει την εντολή στη Ν.Δ. Η ανάκαμψή του οφείλεται σε αλλεπάλληλα λάθη της κυβερνήσεως και όχι σε κάποια κομματική του αναγέννηση. Ταυτόχρονα τα κυβερνητικά λάθη, ιδιαίτερα στον τομέα της οικονομίας, δεν επιτρέπουν στη Ν.Δ. να εμφανίζεται ως ο μοναδικός και πλέον ενδεδειγμένος δαμαστής της κρίσεως. Για τους ίδιους λόγους πρέπει να απορρίψουμε και το ενδεχόμενο ο σημερινός διαγκωνισμός για την εξουσία να πηγάζει από τη συναίσθηση υψίστου χρέους και τη διάθεση μιας υπέρτατης και εθνωφελούς θυσίας.

Ο κ. Ευάγγελος Αντώναρος απέδωσε την αδημονία του ΠΑΣΟΚ σε «βουλιμία για την εξουσία». Κατελόγισε, δηλαδή, στο ΠΑΣΟΚ ακόρεστη πείνα, αδηφαγία, αχορτασιά (βουλιμιών σημαίνει λιμάρης). Παράλληλα, η εξουσία εμφανίζεται ως πλουσιοπάροχο τραπέζι… Παραδόξως, ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Παπακωνσταντίνου δεν θεώρησε ότι το κόμμα του προσβάλλεται από τη δήλωση αυτή. Με την ίδια ακριβώς νοοτροπία ο ομόλογός του στη Ν. Δ. αρνήθηκε προ 7μήνου να λάβει θέση στη γνωστή υπουργική δήλωση ότι κάθε νόμιμο (φοροαποφυγή) είναι και ηθικό.

Πιθανότατα, λοιπόν, κάποιοι ιθύνοντες πιστεύουν ότι ο ελληνικός λαός έχει εδώ και χρόνια ταυτίσει τις έννοιες ασκώ και νέμομαι την εξουσία. Οτι είναι πλέον ανίκανος να διακρίνει τη διαφορά του υπηρετώ και του εξυπηρετούμαι από ένα δημόσιο αξίωμα. Οτι είναι σύνηθες ή αναπόφευκτο να μετατρέπεται κάποιος πάμφτωχος βουλευτής σε πάμπλουτο τέως υπουργό. Οτι, τέλος, ένας από τους λόγους της συχνής εναλλαγής των κομμάτων στη διακυβέρνηση της χώρας είναι και η «δικαιότερη», μεταξύ τους, κατανομή των «απολαβών» της εξουσίας.

Το τελευταίο εξηγεί και την απέχθεια της πλειοψηφίας των πολιτών για πρόωρες – συχνές εκλογές. Προφανώς στην κοινή γνώμη τείνει να εδραιωθεί η πεποίθηση ότι αυτές εξυπηρετούν μόνον τα κόμματα, ενώ ήκιστα υπηρετούν τον τόπο.

  • Toυ Σταμου Zουλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 15/03/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...