Κοινωνία

Επανεκκίνηση της κοινωνίας

Posted on Δεκέμβριος 31, 2010. Filed under: Κοινωνία, Ξυδάκης Νίκος |

  • Tου Νικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 30-12-10

Η χρονιά που φεύγει μάς αφήνει πιο αδύναμους, ζαρωμένους, τρομαγμένους. Αλλά και πιο πλούσιους. Η ανατροπή των στερεότυπων είναι κέρδος, η αφύπνιση είναι πλούτος, η ανανοηματοδότηση κέρδος κι αυτή. Εφόσον ασφαλώς μπορέσουμε να αντιληφθούμε την κρίση ως ρήγμα στο παλαιό σώμα και ως τρόπο νέας συνέχισης, εφόσον αντιληφθούμε το ρήγμα ως ευκαιρία αναγέννησης. Και εφόσον νιώσουμε βαθιά μέσα μας την ανάγκη για ανανεωμένη επαναφορά σε βασικές αξίες: αλληλεγγύη, συλλογικότητα, προάσπιση του κοινού καλού.

Μια επανεκκίνηση της κοινωνίας, λοιπόν. Που θα είναι οδυνηρή όμως: η επανεκκίνηση θα τελεσθεί επί των ερειπίων του παλαιού. Ακριβώς αυτά τα ερείπια πρέπει να είναι το πρώτο μέλημα: πώς θα είναι λιγότερα, αφενός, πώς θα τα αξιοποιήσουμε, αφετέρου. Πώς θα πάρουμε στα χέρια μας προσεκτικά τα όστρακα, τα θραύσματα, για να τα συντηρήσουμε, να τα συγκολλήσουμε, να ανατάξουμε ό,τι αξίζει να σωθεί: το σχήμα των προσώπων. Σαν αρχαιολόγοι του μέλλοντός μας, σαν ιστορικοί άνθρωποι, σαν κληρονόμοι βαριάς κληρονομιάς, σαν τυχεροί κάτοικοι τόπου ευλογημένου, ταγμένοι να συνομιλούμε με νεκρούς, με φαντάσματα εμφυλίων, ακούγοντας διαρκώς φωνές ποιητών και φιλοσόφων, πολεμιστών και ταξιδευτών, γνωρίζοντας διαρκώς ότι το ποτάμι δεν γυρνάει πίσω, μ’ εμάς ή χωρίς εμάς.

Ας πάρουμε απόφαση λοιπόν ότι το ποτάμι θα μας περιέχει, θα μας φέρει προς τους νέους καιρούς· κι ας επιπλεύσουμε, σώοι, ανάμεσα σε κορμούς και πτώματα. Επιπλέοντας, ας υφαίνουμε το μέλλον μες στο παρόν. Το σοκ του παρόντος δεν πρέπει να θολώνει την κρίση μας, να αμβλύνει την ιστορική όραση – είπαμε: είμαστε ιστορικοί άνθρωποι. Το ξαναδιάβασμα της Ιστορίας δεν υπαγορεύει τι να κάνουμε, αλλά τουλάχιστον μάς λέει ότι μια-δυο γενιές πριν από μας οι άνθρωποι επλήγησαν από τρομερές καταστροφές και παρ’ όλα αυτά σηκώθηκαν, ανασυγκολλήθηκαν, επανεκκίνησαν, δημιούργησαν. Η παρούσα περιπέτεια του ελληνικού λαού δεν είναι η πιο τρομερή. Ο περασμένος αιώνας άλλαξε και εμπλούτισε τον πληθυσμό, τη συνείδησή του, έφερε καταστροφές και λιμούς, πολέμους και εμφυλίους, ηρωισμούς και υπερβάσεις, ταπεινώσεις. Ο παρών αιώνας μας ξαναβάζει επιτακτικό, επείγον, το ερώτημα: ποιοι είμαστε; Πώς συνεχίζουμε;

Ας δούμε γύρω: βουνά και θάλασσα, ολίγος κάμπος. Μαρμάρινα μέλη, ελιές, ναΐσκοι, αμπέλια, κήποι, πολίσματα – τέτοια πήραμε. Και πολιτείες αχόρταγες, αυτοκινητόδρομοι, μολ, τουριστική ανοχή, βενζίνες και καλώδια, κατάμεστα καφενεία – τέτοια αφήνουμε. Είμαστε όλα. Το ολίγο και το υπερβολικό, το ωραίο και το άσχημο. Παλαιοί και μοντέρνοι, υπερήφανοι και υποτελείς, έτοιμοι για θάνατο και έτοιμοι για ντροπιασμένη επιβίωση. Αναγκασμένοι όμως κάθε τόσο να επιλέγουμε, και να υπερασπιζόμαστε την εκάστοτε επιλογή: το κάλλος ή την ασχήμια, τη δυνατότητα ελευθερίας ή την υποταγή; Η ελευθερία και το κάλλος δεν είναι μοίρα, είναι επιλογή.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Χρειαζόμαστε περισσότερο κοινωνική απ’ ό,τι οικονομική μεταρρύθμιση

Posted on Απρίλιος 18, 2010. Filed under: Αθανασόπουλος Τάκης, Κοινωνία, Μεταρρύθμιση, Οικονομία |

  • Του Τακη Αθανασοπουλου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 18 Aπριλίου 2010

Εχουν περάσει επτά ολόκληροι μήνες από τότε που η χώρα μας προσέφυγε στις κάλπες, λόγω του αδιεξόδου στο οποίο είχε περιέλθει η οικονομία της. Από τότε, παρά το γεγονός ότι το θέμα αυτό κυριαρχεί στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αλλά και σε όλες τις συζητήσεις, αισθάνομαι ότι η κρισιμότητα της κατάστασης δεν έχει εμπεδωθεί πλήρως από την συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Μπορεί να είναι και αυτός ένας από τους λόγους που δεν πέφτουν τα spreads;

Οι συμμετέχοντες στις αγορές κρατικών ομολόγων, που λίγο διαφέρουν από εμάς τους υπόλοιπους κοινούς θνητούς, αποφασίζουν για τα spreads των ελληνικών ομολόγων σήμερα, σύμφωνα με τον βαθμό εμπιστοσύνης τους στη δυνατότητα της χώρας να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος της και τη φερεγγυότητα της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς και με βάση τις εκτιμήσεις τους σε κρίσιμα ερωτήματα όπως τα παρακάτω:

Πόσο καλά ενημερωμένος είναι ο μέσος Ελληνας για το μέγεθος των οικονομικών υποχρεώσεων της χώρας και πόσο καλά αντιλαμβάνεται ότι τις τελευταίες δύο με τρεις δεκαετίες έζησε πάνω από τις δυνατότητές του;

Πιο συγκεκριμένα:

Γνωρίζει ότι το δημόσιο χρέος που αναλογεί στον κάθε Ελληνα σήμερα είναι έξι φορές μεγαλύτερο από αυτό που αναλογούσε σε κάθε Αργεντινό το 2001 και τρεισήμισι φορές μεγαλύτερο από αυτό που αναλογούσε σε κάθε Ούγγρο το 2008; Γνωρίζει ποια ήταν τα μέτρα που κρίθηκαν απαραίτητα να ληφθούν για τις οικονομίες αυτών των δύο χωρών που τόσο πολύ απασχόλησαν τη διεθνή κοινότητα;

Συνειδητοποιεί ότι πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα για τη χώρα μας από το δυσβάσταχτο χρέος της είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας; Δηλαδή, ότι ακόμη κι αν ως διά μαγείας εξαλειφόταν το χρέος μας σήμερα, αύριο θα έπρεπε η χώρα μας να δανειστεί και πάλι για να εκπληρώσει τις τρέχουσες υποχρεώσεις της;

Πόσο είναι εφικτό οι πολιτικοί της χώρας να ομονοήσουν και οι πολίτες της να αποδεχθούν και να υπομείνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα τα οποία με αποτελεσματικότητα θα οδηγήσουν στην αναδιάρθρωση της οικονομίας -καθιστώντας έτσι την οικονομία μας ανταγωνιστική- και σταδιακά στην αποπληρωμή του χρέους;

Εάν οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα είναι καταφατικές για έναν συγκεκριμένο επενδυτή, τότε το spread γι’ αυτόν είναι πολύ χαμηλό. Εάν όμως είναι αρνητικές, αυτό θα οδηγούσε στην απόφαση παντελούς άρνησης να επενδύσει ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε πάρα πολύ υψηλά spreads.

Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, πόσο σημαντικό είναι για όλους εμάς, τους Ελληνες, για την ευημερία μας σήμερα και κυρίως για την ευημερία των απογόνων μας στο μέλλον, για την ιστορία μας, για την περηφάνια μας αλλά και για την εικόνα μας, να προβούμε σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες που αναλογούν στον καθένα μας ώστε να απαντώνται θετικά τα παραπάνω ερωτήματα.

Πάρα πολύ δύσκολο -αν όχι ακατόρθωτο- εγχείρημα, ιδιαίτερα όταν αναλογιστεί κανείς ότι με την εξαίρεση κάποιων βραχυχρόνιων εξάρσεων, (όπως το έπος του ’40, αποτέλεσμα μεγάλης θετικής συναισθηματικής φόρτισης, βραχυπρόθεσμης όμως διάρκειας), εμείς οι Ελληνες δεν έχουμε επιδείξει ότι διαθέτουμε σταθερά και διαχρονικά όλα εκείνα τα στοιχεία τα οποία θα μας βοηθήσουν να οπλιστούμε με τη δύναμη, καρτερία, επιμονή, υπομονή, αλληλεγγύη, σύμπνοια και αλτρουισμό για την αποτελεσματική αντιμετώπιση μακροχρόνιων εθνικών δυσκολιών.

Γνωρίζοντας αυτή την αδυναμία της φυλής μας, για τους ξένους η έκπληξη θα είναι εάν η χώρα μας δεν πτωχεύσει και όχι το αντίθετο. Οι ξένοι δεν έχουν προβληματιστεί ιδιαίτερα μόνο με την πορεία της εθνικής μας οικονομίας. Εξίσου προβληματισμένοι είναι και σε πολλούς άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η διαχείριση απορριμμάτων, όπου είναι εμφανές ότι οι επιδόσεις μας είναι λιγότερο καλές ακόμη κι από τις οικονομικές μας.

Περισσότερο μάλιστα προβληματίζονται οι ξένοι εκείνοι που έχουν έλθει σε επαφή, γνωρίζουν και συναλλάσσονται με επιτυχημένους Ελληνες του εξωτερικού.

Αλλά και εμείς οι Ελληνες σήμερα, στις καθημερινές μας συζητήσεις, παραδεχόμαστε ότι ο Ελληνας όταν βγει εκτός Ελλάδας διαπρέπει, μεγαλουργεί, γίνεται άλλος άνθρωπος. Πράγματι, χιλιάδες είναι τα παραδείγματα Ελλήνων που εγκατέλειψαν την πατρίδα από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και σήμερα, γιατί δεν είχαν προοπτική και εγκαταστάθηκαν σε άλλες χώρες χωρίς να γνωρίζουν τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμά τους. Οι Ελληνες αυτοί όχι μόνο εγκλιματίστηκαν αλλά και μεγαλούργησαν.

Επιπροσθέτως, πάρα πολλά είναι τα παραδείγματα επιτυχημένων Ελλήνων του εξωτερικού που επέστρεψαν στην Ελλάδα για να εγκατασταθούν και να δραστηριοποιηθούν στην οικονομική ζωή της χώρας, οι οποίοι δεν μπόρεσαν να εγκλιματιστούν και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν έπειτα από λίγο καιρό εκεί απ’ όπου ήλθαν, ζημιωμένοι, αλλά κυρίως απογοητευμένοι και πικραμένοι.

Εχοντας ζήσει και εργαστεί ο ίδιος σε χώρες του εξωτερικού για πάνω από το μισό της επαγγελματικής μου ζωής, αισθάνομαι ότι γνωρίζω τους τρεις βασικούς λόγους, μεταξύ άλλων, για τους οποίους είναι πιο εύκολο για τον Ελληνα να είναι πιο δημιουργικός και επιτυχημένος έξω από τη χώρα του παρά μέσα στη χώρα του.

Πρώτον, το θεσμικό πλαίσιο, από το Σύνταγμα της χώρας μέχρι τους πιο απλούς κανόνες της τοπικής κοινωνίας, είναι φιλικό προς τον πολίτη και εφαρμόζεται με την απαιτούμενη χρονική και αντικειμενική συνέπεια. Πολλές φορές αναρωτιέμαι, όταν στη συντριπτική μας πλειοψηφία εμείς οι Ελληνες δεν γνωρίζουμε όχι μόνο τι λέει το καθένα, αλλά ακόμη και πόσα άρθρα έχει το ελληνικό Σύνταγμα και συνεπώς τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά μας που απορρέουν από αυτό, τότε πόσο εύκολο είναι για τον καθένα μας να αισθάνεται και να είναι καλός πολίτης;

Δεύτερον, στις κοινωνίες αυτές, η κοινωνική αναγνώριση δεν προέρχεται τόσο από τη θέση την οποία κάποιος κατέχει, τα πτυχία που έχει ή τις περγαμηνές της οικογένειάς του, αλλά κυρίως από το τι έχει δημιουργήσει στη ζωή του και την κοινωνική προσφορά του. Στις κοινωνίες αυτές, πτυχιούχος και άνεργος είναι ντροπή, ενώ ταξιτζής ή γκαρσόνι με πτυχίο κερδίζει την εκτίμηση και την κοινωνική αναγνώριση.

Τρίτος και εξίσου σημαντικός λόγος είναι ότι οι κοινωνίες αυτές διακατέχονται από μια κουλτούρα η οποία τους επιτρέπει, χωρίς να πάψουν να αναζητούν το τέλειο, να εφαρμόζουν τον καλύτερο θεσμό, πρακτική ή τρόπο μεταξύ των δικών τους προτάσεων ή των αντιστοίχων άλλων κοινωνιών. Ετσι, μπορούν να εφαρμόζουν γνωστές και επιτυχημένες συνταγές και να μην αναλώνονται σε μακροχρόνιους αυτοσχεδιασμούς και έριδες μεταξύ τους για το ποιος έχει την καλύτερη λύση. Σ’ αυτή την περίπτωση, παραδείγματος χάριν, τα ελληνικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιήσει τρόπους αξιολόγησης καλών πανεπιστημίων άλλων χωρών χωρίς να πάψουν στο μεταξύ να αναζητούν, ως οφείλουν, τον καλύτερο τρόπο αξιολόγησης και όχι να μην αξιολογούνται καθόλου μέχρι να καταλήξουν στον καλύτερο, κατά την άποψή τους, τρόπο.

Σήμερα, η προσοχή όλων μας στην Ελλάδα στρέφεται στα δύο από τα τρία σοβαρά προβλήματα της χώρας μας: τη μείωση του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος του ετήσιου προϋπολογισμού.

Τα προβλήματα αυτά είναι σίγουρο ότι θα αντιμετωπιστούν με τις κατάλληλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις είτε έχοντας προσφύγει στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης και στο ΔΝΤ είτε όχι.

Το τρίτο όμως πρόβλημα, που είναι το μεγαλύτερο και η αιτία όλων των δεινών μας, είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της χώρας μας. Κι αυτό το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί ριζικά μόνο με γενναίες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις για την εξάλειψη των παραγόντων που συντελούν σε χαμηλή παραγωγικότητα, κύριος συντελεστής της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας, των χαμηλών αμοιβών και του εν γένει χαμηλού επιπέδου ζωής των Ελλήνων.

Προς τούτο, κατά την άποψή μου, είναι πιο σημαντικό να μελετούμε και να υιοθετούμε τις επιτυχημένες καλές πρακτικές άλλων χωρών, από το να προβαίνουμε σε αυτοσχεδιασμούς και εφαρμογές αδοκίμαστων μεθόδων και να αναλωνόμαστε σε ατέρμονες συζητήσεις για το ποιος έχει την καλύτερη λύση έχοντας κάθε φορά όσους βρίσκονται στην πλευρά που δεν πρότεινε τη συγκεκριμένη λύση, απέναντι.

*O Τάκης Αθανασόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Προς έναν ορισμό της κρίσης

Posted on Ιουλίου 27, 2009. Filed under: Featherstone Kevin, Κρίση, Κόμματα, Κοινωνία, Πολιτική |

  • Του Kevin Featherstone*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/07/2009

Ο όρος «κρίση» χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα τον τελευταίο καιρό – πολλές φορές μάλιστα και καταχρηστικά. Πριν από έξι μήνες, η Ελλάδα βρισκόταν σίγουρα σε κρίση, καθώς ήλθε αντιμέτωπη με τις χειρότερες ταραχές και διαδηλώσεις των τελευταίων ετών. Εντούτοις, παρότι τα δραματικά αυτά γεγονότα εξαφανίστηκαν από τις οθόνες μας, πολλές από τις συνθήκες που τα προκάλεσαν παραμένουν. Υπό μία έννοια, η Ελλάδα βρισκόταν σε κρίση πολύ πριν από τις ταραχές, από την οποία δεν έχει εξέλθει ακόμα και σήμερα.

Τα αίτια των ταραχών και η σημασία τους διερευνώνται σε μία πρόσφατη έκδοση του Ελληνικού Παρατηρητήριου της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE), με τίτλο «Η Επιστροφή της Πολιτικής του Δρόμου…», η οποία περιέχει τις απόψεις πλειάδας ειδικών. Το ξέσπασμα ήταν τόσο δραματικό επειδή προκλήθηκε από ένα γεγονός που αναθέρμανε πολλές καταπιεσμένες πικρίες. Και επειδή οι αποτυχίες του συστήματος ήταν τόσο πολλές, όπως άλλωστε και τα αιτήματα των εξεγερμένων, δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν από οποιαδήποτε πολιτική εξαγγελία αλλαγής.

Οι βαθύτερες καταστάσεις που οδήγησαν στις αναταραχές του περασμένου Δεκέμβρη συνεχίζουν να υπάρχουν. Οικονομικά και κοινωνικά, η Ελλάδα είναι «σχισματική». Κάποιοι ανταμείβονται, αλλά το σύστημα αποκλείει και αρνείται ευκαιρίες σε κάποιους άλλους. Δεν πρόκειται για θέμα ταξικής ανισότητας, με τη μαρξιστική έννοια. Ο διαχωρισμός είναι κλαδικός και δημογραφικός.

Τίποτα δεν σκιαγραφεί καλύτερα τις υποβόσκουσες εντάσεις από ό, τι η λειτουργία της εγχώριας αγοράς εργασίας. Εκεί βρίσκονται οι εφιάλτες που στοιχειώνουν τη μελλοντική κοινωνική συνοχή και οικονομική επιτυχία. Τα υψηλά ποσοστά ανεργίας στους νέους έχουν δημιουργήσει μια γενιά νωθρή και χωρίς τις ανταμοιβές που προσφέρει η συστηματική εργασία, κάτι που την εμποδίζει να μπει στην αγορά εργασίας αργότερα. Παράλληλα, σύμφωνα με τις στατιστικές, η Ελλάδα είναι από τις χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας, χωρίς αυτό να οφείλεται σε έλλειψη δεξιοτήτων από πλευράς εργατικού δυναμικού: ο αριθμός αποφοίτων ανώτερων σχολών που έρχονται αντιμέτωποι με την ανεργία είναι διπλάσιος στην Ελλάδα απ’ ό, τι στον υπόλοιπο ανεπτυγμένο κόσμο. Επίσης, μία κληρονομιά διακρίσεων με βάση το φύλο βάζει την Ελλάδα στην τρίτη θέση της κατάταξης του ΟΟΣΑ, με τις χώρες με το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας στις γυναίκες και με ένα από τα μικρότερα ποσοστά συμμετοχής γυναικών στην αγορά εργασίας. Για μία σειρά κοινωνικών ομάδων, υπάρχουν αξεπέραστα εμπόδια που αποτρέπουν την εισαγωγή τους στο «σύστημα».

Μία ακόμα έκθεση του LSE που πρόκειται να δημοσιευθεί σύντομα, με θέμα την ευελιξία της αγοράς εργασίας, εξηγεί το πώς το «σύστημα» στην Ελλάδα είναι τελείως κλειστό. Η μελέτη, με συγγραφείς τους Χριστόφορο Πισσαρίδη και Βασίλη Μοναστηριώτη, είναι η πρώτη που εξετάζει τις συνθήκες που επικρατούν στην Ελλάδα, σύμφωνα με τους δείκτες μέτρησης του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, η Ελλάδα έχει την τέταρτη πιο ισχυρή νομοθεσία προστασίας των θέσεων εργασίας στα τριάντα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ. Ετσι, πέραν του αποκλεισμού των νέων, των γυναικών και των αποφοίτων πανεπιστημίου, το σύστημα προστατεύει προνομιούχες ομάδες εργαζομένων. Σπάνια παρατηρείται τόσο έντονη αντίθεση ανάμεσα στους «εντός» του συστήματος και τους «εκτός» του συστήματος.

Παράλληλα, υπάρχουν σημαντικές ανισορροπίες ανάμεσα σε εκείνους που βρίσκονται ήδη μέσα στο σύστημα. Ο συνδικαλισμένος δημόσιος τομέας, γεμάτος μαχητικότητα για την προστασία των δικαιωμάτων του, είναι ένας τελείως διαφορετικός κόσμος από τους εργαζομένους στις χιλιάδες μικρές ιδιωτικές επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Η αναφορά του LSE δείχνει ότι οι Ελληνες ελεύθεροι επαγγελματίες και οι εργαζόμενοι σε ιδιωτικές επιχειρήσεις δουλεύουν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κοινωνική ομάδα στην Ευρώπη και είναι υποχρεωμένοι να αποδεχτούν να εργάζονται υπό χειρότερες συνθήκες σε σχέση με τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους. Ούτε όμως και η απόδραση από το σύστημα είναι εύκολη: στους περισσότερους δείκτες μέτρησης κινητικότητας, η ελληνική αγορά εργασίας είναι μία από τις πιο άκαμπτες στην Ευρώπη, ενώ τα ιδιαίτερα χαμηλά επιδόματα ανεργίας δεν βοηθούν όσους αλλάζουν δουλειές και βρίσκονται σε μεσοδιάστημα.

Ομως, η έκθεση υποστηρίζει ότι στην άκαμπτη ελληνική αγορά εργασίας υπάρχουν θύλακοι ευελιξίας, όπως τα ωράρια, οι εργασιακές συνθήκες και η μαύρη οικονομία. Αυτά τα χαρακτηριστικά βοηθούν το σύστημα να επιβιώνει, χωρίς όμως να αποδίδει. Η αγορά εργασίας δεν δημιουργεί τις δουλειές που ζητούνται. Αυτό φαίνεται στα υψηλά ποσοστά ανθρώπων που αναγκάζονται να δεχτούν μειωμένο ωράριο αντί για κανονική εργασία, αλλά και στην χαμηλή αντιστοίχιση ικανοτήτων και εργασιών – και, τέλος, στη χαμηλή περιφερειακή κινητικότητα των εργαζομένων, η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, μειώνεται ακόμη περισσότερο. Διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν δώσει υποσχέσεις για μέτρα σχεδιασμένα για να διευκολύνουν την είσοδο στην αγορά εργασίας, όμως το μέγεθος των δημοσίων δαπανών για τέτοια μέτρα είναι το χαμηλότερο στην Ευρώπη.

Οι κρίσεις άλλοτε οδηγούν σε μεταρρυθμίσεις και άλλοτε όχι. Οι ηγέτες θα πρέπει να δημιουργούν και να εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες που τους προσφέρουν. Η πιθανότητα μεταρρυθμίσεων πάντως εξαρτάται από το πώς ορίζεται μία «κρίση», καθώς από τον ορισμό εξαρτώνται και μέτρα που θα ληφθούν. Ικανότητα διακυβέρνησης σημαίνει να αντιλαμβάνεσαι ποια κρίση χρειάζεται τη δέουσα προσοχή. Η αντιμετώπιση δημοσιονομικών ανισορροπιών μπορεί να είναι ευκολότερη υπόθεση από τη δομική μεταρρύθμιση στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Αυτό είναι και το μάθημα που πήραμε από διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις. Η πρόκληση που έχει μπροστά της τώρα η Ελλάδα είναι να συνδυάσει μία δέσμη μακροπρόθεσμων λύσεων για την πλειάδα των κρίσεων που αντιμετωπίζει. Το κόστος της απραξίας δεν θα είναι μόνο οικονομικό, αλλά και η ενίσχυση των κοινωνικών εντάσεων και της αποξένωσης.

* Ο Kevin Featherstone είναι καθηγητής στο London School of Economics, όπου διευθύνει το Ελληνικό Παρατηρητήριο.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Ενοχοι χωρίς τιμωρία

Posted on Ιουλίου 27, 2009. Filed under: Κοινωνία, Προεδρολογία |

Εάν ήταν ταινία, θα είχε κουράσει από τη μεγάλη διάρκεια και την ομοιομορφία των εικόνων και της αφήγησης. Οι πρωταγωνιστές, ίδιοι και απαράλλαχτοι, χωρίς ερμηνευτικές αποχρώσεις, με την ίδια σιωπηρή συναίνεση, που δηλώνει άλλοτε περίσσεια και άλλοτε ένδεια ταλέντου. Θα μπορούσε να είναι μια ομογενοποιημένη σειρά όπου όλα τα επεισόδια θα έμοιαζαν μεταξύ τους τόσο ώστε να μην ξεχωρίζουν, αποτελώντας ένα αξεδιάλυτο μείγμα ίδων γεγονότων και αντιδράσεων.

Ανακαλώντας από πέρυσι μέχρι φέτος κωδικοποιημένους τίτλους των επεισοδίων, βρισκόμαστε μπροστά σε ονομασίες–κλειδιά, που ανοίγουν κόσμους ολόκληρους: Βατοπέδι, Siemens, υπόθεση Βλαστού…

Μήνες τώρα (μήπως και δεκαετίες) παρακολουθούμε ό, τι συνόψισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας ως «κρίση του πολιτικού συστήματος», στην πρόσφατη ομιλία του στον εορτασμό των 35 χρόνων από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας: «Η κρίση είναι βαθιά, κυρίως επειδή έχει τρωθεί ο αξιακός κώδικας: κάθε είδους διευκολύνσεις και πελατειακές συμπεριφορές έχουν νομιμοποιηθεί ηθικά, ενώ η επιτυχία αντιμετωπίζεται συχνά ως εξαιρετική ικανότητα ακόμη και αν επήλθε με όρους αναξιοκρατίας». Και συνέχισε ο κ. Παπούλιας: «Επειδή φαινόμενα δεκαετιών εμποδίζουν την πρόοδο της χώρας, χρειαζόμαστε επανακαθορισμό των κανόνων: τι είναι σωστό και τι λάθος, πού βρίσκεται το δίκαιο και πού το άδικο, τι ενώνει το ατομικό με το συλλογικό συμφέρον, πώς ορίζεται ο κοινωνικός πολιτισμός, ποιες αξίες επιζητούμε και θαυμάζουμε…».

Η τυποποίηση και ο πολλαπλασιασμός των σκανδάλων προκαλεί εθισμό, ο εθισμός αναπαράγει διαφθορά, η διαφθορά ροκανίζει τους αξιακούς κώδικες. Τα σημάδια είναι ορατά στη συμπεριφορά των πολιτών, ανιχνεύονται στο ξεθώριασμα εκείνου που ο Οργουελ ονόμαζε common decency, ένα σύνολο δηλαδή στοιχειωδών ανθρώπινων αρετών, όπως είναι, για παράδειγμα, η ευθύτητα, η τιμιότητα, η καλοσύνη ή η γενναιοδωρία.

Αρετές που χλευάζονται μέσα από συμπεριφορές πνιγηρές, οι οποίες παραμένουν σαν βαρύ νέφος πάνω από τη χώρα, αφού οι ασκούντες την πολιτική δεν αναλαμβάνουν να το διαλύσουν. Ο εθισμός διατρέχει όλο το κοινωνικό φάσμα. Από τα πολιτικά και οικονομικά ρετιρέ μέχρι τη βάση του συστήματος, διατρέχει εγκάρσια και οριζόντια την κοινωνία, διαπιστώνεται στις μακρόσυρτες σιωπές, αλλά και στις νευρικές αφηγήσεις, στις αναίτιες εκρήξεις και στους ακατάτακτους θυμούς. Και κυρίως, στην αδιαφορία που παγιώνεται, δημιουργώντας ένα δεύτερο δέρμα, όχι προστασίας και άμυνας αλλά απάθειας και απόσυρσης από τα κοινά.

Δεν κλείνουμε τα μάτια, τα αυτιά και το στόμα, σαν τους τρεις πιθήκους. Οι εικόνες περνούν αλλά μοιάζουν με επαναλαμβανόμενη λούπα. Ιδια σκηνή. Κάποιον οδηγούν στην Ευελπίδων βιαστικά, το πρόσωπο δυσδιάκριτο, το κεφάλι ελαφρώς σκυφτό, το βήμα ταχύ. Καταθέσεις στον ανακριτή για την υπόθεση Siemens ή Βλαστού… Δεν έχει σημασία. Οι ευθύνες καταλογίζονται ή όχι, η εξεταστική επιτροπή της Βουλής συγκροτήθηκε για το Βατοπέδι ή για τη Siemens… Η στιχομυθία της διαπλοκής που καταγράφηκε στις εφημερίδες από ποια εμπλεκόμενα πρόσωπα προερχόταν… Σύζυγος υπουργού κινεί υπόγεια νήματα… Η μεγάλη συσσώρευση ανομίας και συναλλαγής, η μοιραία έλξη κράτους και παρακράτους, έχει πάψει να προκαλεί τριγμούς. Μόνον απάθεια. Νοσηρή απάθεια. Και τη βεβαιότητα μιας δικαιοσύνης αμήχανης και ακυρωμένης, καθόλου άτρωτης από τη διαφθορά, που αποκαλύπτει για να προστατεύσει και καταδικάζει για να μπορεί να αθωώσει λίγο αργότερα.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για «φαινόμενα δεκαετιών, που εμποδίζουν την πρόοδο της χώρας». Και είναι έτσι. Αν μάλιστα στην πρόοδο συνυπολογίζονται και δομικά χαρακτηριστικά, συμπεριφορές και «στοιχειώδεις αρετές», τότε το μικρότερο κακό είναι ο ιδεολογικός αποπροσανατολισμός και η ενίσχυση των αναχρονιστικών – συντηρητικών στοιχείων. Το μεγαλύτερο είναι το θολό τοπίο. Η ατιμωρησία, η διαρκής ανάδυση της διαχειριστικής και ηθικής ανομίας. Γιατί αυτές ευθύνονται για τη διευρυμένη αναπαραγωγή και διαιώνιση του κακού.

Ναι, να «επανακαθορίσουμε τους κανόνες». Ομως, χρειάζονται πολιτικές πράξεις και αποφάσεις. Δεν είναι μεταφυσική κατασκευή το σωστό και το λάθος, το δίκαιο και το άδικο. Είναι αυτοματοποιημένη διανοητική λειτουργία, που θα επανενεργοποιηθεί όταν νιώσει ότι δεν λοιδορείται, απαξιώνεται και ματαιώνεται. Οταν οι υπαίτιοι αποκτήσουν «ονοματεπώνυμο» και καταλογιστούν ευθύνες. Τότε μόνο.

  • Tης Μαριας Κατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/07/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Οι φάκελοι κάηκαν…

Posted on Ιουλίου 17, 2009. Filed under: Κοινωνία, Οικονομία, Πολιτικό σύστημα, Πολιτική |

  • Tου Παντελη Μπουκαλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 17/07/2009

Eνα σωρό πράγματα αγοράσαμε με το πρόσχημα των Ολυμπιακών, αυτό το παμφάγο «όραμα», κι ένα σωρό κτίρια χτίσαμε. Τα σύνεργα που αποκτήσαμε, υποτίθεται, «για την τρομοκρατία» είτε αποδείχθηκαν άχρηστα και περιττά είτε απλώς έδωσαν την ευκαιρία στους εμπλακέντες να απολαύσουν τις μίζες τους, και είμαστε τώρα με την αγωνία ποιοι από τους νομείς της εξουσίας, οι πρωην ή οι νυν, λαδώθηκαν περισσότερο. Οσο για τα γήπεδα και τα στάδια, και από αυτά τα μισά ήταν περιττά· αρκούσαν οι πρόχειρες λυόμενες κατασκευές, οι οποίες όμως ήταν πολύ λιγότερο δαπανηρές, άρα πολύ λιγότερο αποδοτικές για όσους έχουν συνηθίσει να απομυζούν δημόσιο χρήμα για να ανταμείβουν έτσι το εθνικό τους φιλότιμο. Τους Ολυμπιακούς τους πληρώσαμε πανάκριβα, και συνεχίζουμε να τους πληρώνουμε. Και για να υπάρξει φαίνεται μια κάποια απόσβεση, η καλή μας η κυβέρνηση αποφάσισε να χρησιμοποιούνται οι κάμερες παντού και με οποιαδήποτε αφορμή, και βέβαια δίχως την άδεια εισαγγελέα.

Σύμφωνα με έναν παλιό θρύλο -τι παλιό δηλαδή, πενταετή- οι κάμερες αυτές αγοράστηκαν για να διευκολυνθεί η διαχείριση της κυκλοφορίας των οχημάτων, εξ ου και η ονομασία τους. Οι κυβερνητικοί ορκίζονταν ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ για άλλον σκοπό, πονηρό, και ότι πάντοτε θα ζητούν την άδεια του εισαγγελέα και τη σύμφωνη γνώμη της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, η δικαιοδοσία της οποίας πάντως, όπως και των άλλων ανεξάρτητων αρχών, έχει συρρικνωθεί. Οσοι δεν έχουν πάει ποτέ σε διαδήλωση ή, οι παλαιότεροι, έχουν να πάνε από τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, όταν ήταν κι αυτοί αμπεχονόβιοι και δεν είχαν ανακαλύψει ακόμα πόσο ηδονικό είναι να σε ντύνουν δέκα μεγάλοι και τρανοί οίκοι μόδας και να πέφτει η διαφήμισή τους ζευγαρωμένη με το σπουδαίο τηλεοπτικό σου όνομα, δεν έχουν τίποτα να φοβούνται.

Οσοι ωστόσο δεν πιστεύουν πως η Ιστορία τελείωσε μαζί με τη μικροϊστορία της αφεντιάς τους και συνεχίζουν να παίρνουν τους δρόμους, ξέρουν ότι μία στις δύο φορές θα λουστούν με δακρυγόνα και καπνογόνα, χωρίς αιτία κι αφορμή. Ξέρουν επίσης ότι μία στις πέντε φορές δεν θα αντέξουν τη δακρυγόνο επίθεση ούτε τις επίσης άνευ αιτίας και αφορμής ροπαλιές, και ή θα στρέψουν ανοιχτή την παλάμη τους κατά των ΜΑΤ (αλλά αυτό είναι περιύβριση αρχής) ή, οι πιο θυμωμένοι, ίσως πετάξουν κάνα μπουκάλι ή νεράντζι. Και αυτό δεν είναι απλώς περιύβριση αρχής, είναι αντίσταση κατά της αρχής. Με μια καλή διαχείριση των εικόνων που θα έχουν καταγράψει οι κάμερες, θα βρεθείς τυλιγμένος σε βιντεοταινίες που θα σε εμφανίζουν σαν τον Καπετάν Μοβόρο της Σταδίου ή της Πατησίων. Αν έτυχε μάλιστα δύο μήνες νωρίτερα να σε συλλάβουν για κάνα φοβερό και τρομερό πλημμέλημα και κράτησαν το DNA σου, όπως ο νόμος πλέον ορίζει, ο νόμος του γενικευμένου ηλεκτρονικού φακελώματος δηλαδή, τότε μαύρο φίδι που σ’ έφαγε. Εσένα του καημένου άλλωστε, του κανονικού ανθρώπου, πού να σου βρεθούν λεφτά για να προσλάβεις «γνωστό ποινικολόγο».

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Τα πικρά φρούτα του Δεκέμβρη

Posted on Ιουνίου 28, 2009. Filed under: Κόμματα, Καταλήψεις, Κινήματα, Κουκουλοφόροι, Κοινωνία, Πολιτική, Σέχτα Επαναστατών |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 28/6/2009

Σκληραίνει η ελληνική κοινωνία. Η κυβέρνηση και η δικαστική εξουσία ανακοινώνουν σκληρά μέτρα για την επιβολή της δημόσιας ασφάλειας και για τον έλεγχο της μετανάστευσης. Η πολιτική αντιπαράθεση -πάντα ζωηρή- έχει γίνει ακόμη πιο σκληρή: σε μια εποχή που είναι φανερό ότι μόνο η συναίνεση και οι ριζοσπαστικές λύσεις μπορούν να άρουν τα αδιέξοδα της χώρας στην οικονομία και τη δημόσια διοίκηση, τα κόμματα εμμένουν σε αποτυχημένες πολιτικές και στείρες αντιπαραθέσεις. Και σαν να μην έφθαναν αυτά, μια νέα χούφτα «ανταρτών πόλεως» αποθρασύνθηκε και απειλεί ολόκληρη την κοινωνία με αιματοκύλισμα. Κανονικά δεν θα έπρεπε να μας απασχολεί το παραλήρημα μεγαλείου τους, αλλά και αυτοί συμβάλλουν στη σκλήρυνση των αντιπαραθέσεων και στην αίσθηση ανασφάλειας.

Τώρα γευόμαστε τα πικρά φρούτα του Δεκέμβρη. Η χρόνια αδράνεια των κυβερνητικών και κρατικών αρχών σε πολλά σημαντικά ζητήματα προκάλεσε μια αντίδραση που θα απειλήσει πολύτιμα κεκτημένα και θα υπονομεύσει την ποιότητα της κοινωνίας μας. Η μακρόχρονη εθελοτυφλία στο θέμα των «κουκουλοφόρων», η έλλειψη ολοκληρωμένης μεταναστευτικής πολιτικής και η αποδιοργάνωση της αστυνομίας, δημιούργησαν μια ανώμαλη κατάσταση και οδήγησαν στην απαίτηση για την επιβολή «μέτρων». Από την υπερβολική χαλάρωση οδηγούμαστε σε μια σκλήρυνση με απρόβλεπτες συνέπειες.

Οι συνθήκες είναι ιδανικές για τέτοια στροφή. Η κυβέρνηση είναι αποδυναμωμένη, με ισχνή πλειοψηφία μίας μόνο έδρας στη Βουλή και με οπαδούς που έδειξαν εντόνως τη δυσθυμία τους στις πρόσφατες ευρωεκλογές. Εχασε ψήφους στο ακροδεξιό ΛΑΟΣ το οποίο ήταν το μόνο κόμμα που έθιγε -με τις αναμενόμενες και λαϊκίστικες απλουστεύσεις- το θέμα της δημόσιας ασφάλειας και της μετανάστευσης. Επειδή δεν μπορεί να κάνει πολλά να βελτιώσει τις οικονομικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες, η κυβέρνηση έσπευσε να υιοθετήσει τα πιο ακραία μέτρα στο θέμα της μετανάστευσης (ή να δηλώσει ότι τα υιοθετεί). Ανάμεσα σε αυτά: όποιος μετανάστης (νόμιμος ή μη) διωχθεί ποινικά θα απελαύνεται, πριν η υπόθεση τελεσιδικήσει. Παρ’ όλες τις διαμαρτυρίες δικηγορικών συλλόγων και άλλων οργανώσεων, το μέτρο ψηφίστηκε. Επειδή είναι αδύνατο να πιστέψουμε ότι η κυβέρνηση δεν καταλαβαίνει τι κάνει, μπορούμε μόνο να υποθέσουμε ότι επιλέγει να αδικήσει ανθρώπους με μοναδικό στόχο να φανεί ισχυρή, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Οποτε και αν καταργηθεί αυτή η διάταξη (και δεν θα είναι σύντομα, αν κρίνουμε από το παρελθόν), θα έχει ήδη καταστρέψει πολλές ζωές. Αυτή τη μεταναστευτική πολιτική θέλουμε; Θα κοιμόμαστε καλύτερα όταν κρατικοί λειτουργοί θα εφαρμόζουν άδικους νόμους εναντίον ανυπεράσπιστων ανθρώπων;

Στην προσπάθεια αντιμετώπισης της βίας των αντιεξουσιαστών, η κυβέρνηση αποφάσισε να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά μέσα παρακολούθησης, να δημιουργήσει τράπεζα DΝΑ, και να σκληρύνει την τιμωρία για όσους διαπράττουν έγκλημα, φορώντας κουκούλα. Την ίδια ώρα, κατόπιν ερωτήσεως της Αστυνομίας, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γιώργος Σανιδάς, γνωμοδότησε ότι δεν υπάρχει κανένας φραγμός στη χρήση όπλων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης από αστυνομικούς και ειδικούς φρουρούς όταν αντιμετωπίζουν ένοπλη επίθεση. Αν απαγορευόταν η χρήση μέτρων αποτροπής, «ποιος ο λόγος ύπαρξης και λειτουργίας της Αστυνομίας» ρώτησε ο κ. Σανιδάς. Ηταν μια ευθεία αναφορά στα γεγονότα του Δεκέμβρη, όταν η Αστυνομία αναγκάστηκε να κάνει στην άκρη και να παρακολουθήσει την πυρπόληση του κέντρου της Αθήνας. Η ηλεκτρονική παρακολούθηση, οι τράπεζες DΝΑ, η χρήση επικίνδυνων όπλων από τις Αρχές ήταν πάντα θέματα ζωηρής συζήτησης. Η δικαιολογημένη ευαισθησία για τις προσωπικές ελευθερίες προστάτευε κοινωνικά κεκτημένα. Αλλά οι υπερβολικές ευαισθησίες, μαζί με την κρατική αδράνεια σε πολλούς τομείς, δημιούργησαν την επικίνδυνη «αγανάκτηση» που οδηγεί στην απαίτηση «σκληρών» μέτρων. Τώρα ποιος μπορεί να μας προστατέψει από την εκδικητική υπερβολή των αρχών;

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι δεν πρέπει να περιφρουρηθεί η δημόσια τάξη. Αλλά η ανάγκη αυτή δεν πρέπει να είναι προϊόν πανικού, οργής ή πολιτικού κυνισμού. Οταν το κράτος αδικεί, ευτελίζεται η έννοια της δίκαιης κοινωνίας και ενθαρρύνεται η αυτοδικία. Οταν αδικείται ένας, όλοι γινόμαστε άδικοι. Και, τότε, όλοι κινδυνεύουμε.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

«Ανεπαισθήτως» υπόδουλοι

Posted on Ιουνίου 16, 2009. Filed under: Ακυβερνησία, Ανασυγκρότηση, Ανασφάλεια, Δημόσιο, Ευρωεκλογές, Ελλάδα, Κόμματα, Κοινωνία |

Tου Χρηστου Γιανναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14/6/2009

Oι Ευρωεκλογές 2009 επιβεβαίωσαν τη διαπίστωση ότι η ελλαδική κοινωνία δεν έχει τις προϋποθέσεις να ανακάμψει από την παρακμιακή αποσύνθεση. Η χωρίς σκέψη και κρίση από εθισμό ψήφος στα δύο «κόμματα εξουσίας» (ομολογημένη σε δημοσκοπήσεις προεκλογικές) διατήρησε ποσοστό αποκαρδιωτικά υψηλό. Το δίδυμο των αυτουργών της διάλυσης του κράτους και της καταλήστευσης του κοινωνικού χρήματος, οι κραυγαλέα ανίκανοι να επιλύσουν στοιχειώδη, καίρια προβλήματα της οργανωμένης συμβίωσης, αμνηστεύθηκαν και επιβραβεύτηκαν από τα δύο τρίτα και πλέον των πολιτών που έφτασαν ώς την κάλπη.

Που σημαίνει: τα δύο τρίτα των όσων εψήφισαν αποφασίζουν για τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους χωρίς να έχουν καταλάβει τι συνέπειες έχει ο εξωφρενικός υπερδανεισμός του κράτους, η κατεστημένη κλοπή του κρατικού κορβανά, η θεσμοποιημένη αναξιοκρατία, η δημοσιοϋπαλληλοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων και ανυπαρξία συλλογικής άμυνας, η καλπάζουσα δημογραφική φθίση, η διάλυση του σχολειού και ο εξευτελισμός των πανεπιστημίων, η επικρεμάμενη κατάρρευση του ασφαλιστικού συστήματος, η συντελεσμένη χρεοκοπία του συστήματος υγείας. Για πολλοστή φορά παραγράφηκαν με την ψήφο της πλειονότητας τα κοινωνικά και πολιτικά εγκλήματα της ιδιοτελούς έμπρακτης σύμπνοιας των «κομμάτων εξουσίας».

Τα δύο τρίτα των όσων εψήφισαν αποδείχθηκαν δίχως την ικανότητα να αντιληφθούν τι σημαίνει, για το συμφέρον τους και για την αξιοπρέπειά τους, το ψευδοδίλημμα ανάμεσα σε έναν παραλυτικά άτολμο και σε έναν ανήκεστα μειονεκτικό σε φυσικά προσόντα πρωθυπουργό. Οι Ευρωεκλογές επιβεβαίωσαν οδυνηρά ότι στην Ελλάδα σήμερα οι δείχτες της κατά κεφαλήν ικανότητας για κριτική σκέψη και διάκριση ποιοτήτων έχουν φτάσει στα επίπεδα τριτοκοσμικών κοινωνιών – η διαπίστωση επικυρώνεται και από τις μετρήσεις των τηλεοπτικών προτιμήσεων του πληθυσμού.

Δυστυχώς η περίπτωσή μας των Νεοελλήνων ενισχύει τον ισχυρισμό του διαβόητου Σάμιουελ Χάντινγκτον ότι κοινωνίες υπανάπτυκτες δεν έχουν τη δυνατότητα να προσλάβουν και αφομοιώσουν το δυτικό μοντέλο της (κοινοβουλευτικής) δημοκρατίας. Τα πολιτικά κόμματα στις κοινωνίες αυτές αλλοτριώνονται σε συντεχνίες συμφερόντων και σε καρκινώματα διαφθοράς, το δικαίωμα της ψήφου υπηρετεί ιδιοτελείς συναλλαγές, ο κομματικός φανατισμός συναγωνίζεται την αλογία της ποδοσφαιροφιλίας.

Εκατόν σαράντα εννέα χρόνια, από το 1833 ώς το 1974, η αδυναμία της μεταπρατικής ελλαδικής κοινωνίας να μιμηθεί αποτελεσματικά το δάνειο μοντέλο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας «επιτροπεύετο» από την εγκάθετη αλλοδαπή βασιλεία. Και όταν η στανική αυτή «επιτροπεία» διαπλεκόταν με τη φαυλότητα των πολιτικών και οδηγούσε σε τυπικά τριτοκοσμικά αδιέξοδα, επενέβαινε ο αυθαίρετος πατριωτισμός του στρατού: Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα διαδέχονταν το ένα το άλλο, κάποτε και με απόσταση μηνών. Κατά κανόνα αναχαίτιζαν περιστασιακά τη φαυλότητα, αλλά καθυστερούσαν δραματικά τη θεσμική «ενηλικίωση» του κράτους. Σπάνια οι παρεμβάσεις στρατιωτικών υπήρξαν ευεργετικές – κίνημα στρατηγού Μακρυγιάννη 1843, συνταγματάρχη Νικόλαου Ζορμπά 1909, συνταγματάρχη Νικόλαου Πλαστήρα 1922. Ευεργετικές, επειδή δεν υποκατέστησαν την πολιτική εξουσία, απλώς έδωσαν στην κοινωνία την αδέσμευτη από κομματικές ιδιοτέλειες δυνατότητα να επαναδιατυπώσει, με Συντακτικές ή Αναθεωρητικές Εθνοσυνελεύσεις, φραγμούς στην αυθαιρεσία της εξουσίας.

Μόνο τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια, από το 1974 ώς σήμερα, η μίμηση του δυτικού κοινοβουλευτικού προτύπου προσπαθεί να λειτουργήσει χωρίς βασιλική επιτροπεία και χωρίς ενδεχόμενο επεμβάσεων στρατιωτικής παιδονομίας. Κάποιοι σπεύδουν να θριαμβολογήσουν ότι ο πολιτικός βίος στην Ελλάδα μπήκε σε φάση ενηλικίωσης, αλλά προφανέστατα απατώνται ή κατάφωρα ψεύδονται: Διότι ναι μεν η βασιλική επιτροπεία εξέλιπε και επεμβάσεις στρατιωτικών είναι εκ των πραγμάτων αδιανόητες, αλλά ο έλεγχος της φαυλότητας και της αυθαιρεσίας δεν κατοχυρώθηκε με θεσμούς και συνταγματικές διατάξεις δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων, δραστικού ελέγχου, πειθαρχικού και αξιοκρατικού, τόσο των διαχειριστών της εξουσίας όσο και των κρατικών λειτουργών.

Η δημοκρατία (έστω και μεταπρατική, κοινοβουλευτική) παραμένει για την Ελλάδα ανεπίτευκτος στόχος. Από την παλατιανή αυθαιρεσία και το ανεξέλεγκτο του στρατιωτικού πατριωτισμού περάσαμε στον συνταγματικά κατοχυρωμένο απολυταρχισμό της κομματοκρατίας. Η εξουσία δεν πηγάζει από την υπεύθυνη κρίση και βούληση του λαού, πηγάζει από την πιο επιδέξια (πιο καλοπληρωμένη) πλύση εγκεφάλου των ψηφοφόρων. Ιλιγγιώδη ποσά κρατικού χρήματος και μαφιόζικης «διαπλοκής» διασπαθίζονται για την κομματική διαφημιστική προπαγάνδα που μεθοδικά εξανδραποδίζει τον λαό, χειραγωγεί τα δύο τρίτα των πολιτών να ψηφίζουν από ψυχαναγκαστικό εθισμό, χωρίς σκέψη και κρίση.

Πολίτες «ανεπαισθήτως» υπόδουλοι, λαός ανυποψίαστων ραγιάδων, σκλάβοι ντοπαρισμένοι με ψευδαισθήσεις ελευθερίας. Μας επιτρέπουν να ψηφίζουμε, αλλά με στημένους ακαταμάχητους μηχανισμούς υφαρπαγής της ψήφου μας. Μας παραμυθιάζουν με φαντασιώσεις ελευθερίας και δικαιωμάτων, με το να μας αφήνουν να «διαδηλώνουμε» αναμηρυκάζοντας συνθήματα που μας υπαγορεύουν κομματικοί εγκάθετοι με ντουντούκα. Ποτέ άλλοτε στην Ιστορία τόσοι πολλοί δεν υποτάχθηκαν με τόσο ζήλο στα επαγγελματικά συμφέροντα τόσο λίγων.

Τρεις οικογένειες μοιράζουν την τράπουλα, νέμονται διαδοχικά την εξουσία, συντηρούν και τις προσχηματικές αντιπολιτεύσεις: αγραβάτωτους μανιακούς της εξουσιαστικής (μηδενιστικής) ιδεολογίας, κομματικά απολιθώματα παλαιοημερολογιτικής ψυχοπαθολογίας. Και οι ραγιάδες όλα τα καταπίνουν, καταθέλγονται από τους γόνους της φεουδαλικής τριαρχίας, χοροπηδούν με κομματικές σημαιούλες κάτω από τα μπαλκόνια τους ό,τι και αν πουν, όποιοι και αν είναι: ευφυείς ή καθυστερημένοι, εύγλωττοι ή άγλωσσοι, ικανοί ή ατάλαντοι, πατριώτες ή απάτριδες. Η ποιότητα δεν λογαριάζεται, γυμνά ονόματα ψηφίζουμε, nomina nuda tenemus.

Η απορία είναι: καλά εμείς, η αδύναμη και ευεπηρέαστη πλεμπάγια. Αλλά ο κόσμος των επιχειρήσεων, οι χαρισματικοί της δημιουργίας, όσοι έχουν επενδύσει μόχθο και καρπούς του μόχθου τους σε αυτή τη χώρα, δεν αγωνιούν, δεν τρομάζουν από την κατακλυσμική δυναμική της παρακμής;

Το χρήμα, ναι, δεν έχει πατρίδα (γι’ αυτό και οι πιστοί του Ιστορικού Υλισμού εύκολα μεταλλάσσονται σε καριερίστες διεθνιστές). Αλλά ο άνθρωπος, έλεγε ο Σεφέρης, έχει ρίζες βιολογικές σε κάποια πατρίδα και όταν αυτές κοπούν, πονάει, πόνο σωματικό. Δεν είναι δυνατό να αφήνει αδιάφορο τον επιχειρηματία η πολιτικά ανυπεράσπιστη εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας του, η θεσμική και κοινωνική της διάλυση, δεν γίνεται να παρακάμπτει τον διεθνή εξευτελισμό του ελληνικού ονόματος. Εμποροι οργάνωσαν την Εθνεγερσία. Την ανατροπή της κομματικής τυραννικής απολυταρχίας ποιος θα την οργανώσει;

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η πιο συναρπαστική μαζική πλάνη

Posted on Μαΐου 3, 2009. Filed under: Κοινωνία, Κοινή Γνώμη |

H μέχρι στιγμής αδυναμία των γιατρών να πιάσουν την άκρη του νήματος στη μετάδοση της γρίπης των χοίρων (στην περιοχή όπου νόσησε ο πρώτος, ένας 5χρονος Μεξικανός, δεν βρέθηκε άρρωστος χοίρος, ενώ ο πρώτος θάνατος καταγράφηκε σε περιφέρεια χωρίς άλλο κρούσμα ή χοιροτροφεία) προκάλεσε αναζωπύρωση των θεωριών συνωμοσίας. Σύμφωνα με την πιο δημοφιλή, αιτία των περίεργων επιδημιών γρίπης είναι τα λεγόμενα «χημικά ίχνη» (οι λευκές γραμμές που βλέπουμε να χαράσσουν συχνά τον ουρανό και άλλα ατμοσφαιρικά φαινόμενα, όπως σύννεφα με τη μορφή σχάρας ή τεράστιων κυμάτων, λαμπερά φωτοστέφανα κ. ά.). Που κατά τους συνωμοσιολόγους είναι αποτέλεσμα ψεκασμών της υφηλίου με επικίνδυνα χημικά (διβρωμιούχο αιθυλένιο, χλωριούχο νάτριο, σκόνη αλουμινίου ή βαρίου) με στόχο την αλλοίωση των ατμοσφαιρικών συνθηκών και τον διανοητικό έλεγχο των μαζών.

Σε ό, τι αφορά τους αεροψεκασμούς, δεν είναι αναγκαία κάποια θεωρία συνωμοσίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, ακουσίως, μας «ψεκάζουν». Αεροπλάνα «βομβαρδίζουν» νέφη για την πρόκληση βροχής ή την αποτροπή χαλαζόπτωσης, στρατιωτικά αεροπλάνα πειραματίζονται με εκχύσεις ουσιών, κυρίως όμως περίπου 30.000 αεροπλάνα της γραμμής απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου, που συμβάλλουν στην επίσπευση των κλιματικών αλλαγών.

Οσο για το μυστήριο της μετάδοσης του ιού της γρίπης, η επιστήμη δεν το έχει ακόμη ξεδιαλύνει. Μια τέτοια ανακάλυψη θα της έδινε τα όπλα να τον πολεμήσει, αλλά δεν θα ανέτρεπε την κοινή παραδοχή ότι μεταδίδεται με τον συγχρωτισμό και όχι με αεροψεκασμό.

Είναι αλήθεια ότι σε περιόδους αβεβαιότητας, απαισιοδοξίας γινόμαστε επιρρεπείς στις θεωρίες συνωμοσίας. Κατατείνουμε εύκολα στη δοξασία ότι η δυσμενής ή παράδοξη έκβαση των ανθρώπινων πραγμάτων δεν μπορεί παρά να αποτελεί μέρος των μυστικών σχεδίων μιας αφανούς παγκόσμιας δύναμης για τον έλεγχο του κόσμου. Γοητευόμαστε από τις κρυμμένες αλήθειες, από τις γκρίζες ζώνες πίσω από συνταρακτικά γεγονότα. Το θολό, το παράδοξο, το ερεβώδες διεγείρει το αστυνομικό μας δαιμόνιο.

Ποιος ξέρει, ψάχνοντας διαρκώς μια πίσω όψη, μια σκιώδη διάσταση, ένα κρυφό νόημα, μια παγκόσμια πλεκτάνη, ίσως επιχειρούμε να πάρουμε ακόμη και τελεολογικού τύπου απαντήσεις, να καλύψουμε το δυσβάσταχτο κενό γνώσης για την αιτία και τον σκοπό της ύπαρξης, να εξατομικεύσουμε έναν ειρμό στα συμβαίνοντα του κόσμου. Ωστόσο ορισμένες φορές, μπροστά σε «αδιάσειστα» ευλογοφανή επιχειρήματα, φτάνουμε να μπερδέψουμε την αλήθεια με το ψέμα (πολλοί συνωμοτούν, αλλά δεν είναι κυρίαρχοι του κόσμου) και να εμπλακούμε σε ένα παραπλανητικό παιχνίδι σκιών, να πιστέψουμε στην ύπαρξη αόρατων παντοδύναμων «εχθρών». Θύματα της πιο συναρπαστικής νοητικής χειραγώγησης, πέφτουμε στην παγίδα ενός ψεύτικου απόλυτου, ενός πολύ επικίνδυνου παραλογισμού.

Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι τα πιο σαγηνευτικά, τα πιο διασκεδαστικά, τα πιο δημοφιλή αφηγήματα για τα άδυτα του πολύπλοκου κόσμου μας. Αλλά δεν είναι ανώδυνες. Κάτω από την κρούστα της ψυχαγωγίας, εδραιώνεται η εικόνα ενός πολύ ζοφερού σύμπαντος και απλώνει τις ρίζες της μια νέα «πίστη» που οδηγεί ή στην παραίτηση ή στην ιδεοληψία. Μακριά από τον ορθολογισμό. Στον συντομότερο δρόμο προς τη δαιμονοποίηση της κοινωνικής ζωής και τον σκοταδισμό.

  • Tης Τασουλας Kαραϊσκακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Mαϊου 2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Δέκα παθογένειες σε πλήρη έξαρση

Posted on Απρίλιος 19, 2009. Filed under: Ανθρωπος, Ελληνες, Κοινωνία, Παθογένειες, Πολιτικό σύστημα, Πολιτική |

  • Οι χρόνιες αδυναμίες της οικονομίας και του κράτους, υπό την επίδραση της κρίσης, προκαλούν νέες αβεβαιότητες και σκεπικισμό

Οι εορταστικές αυτές ημέρες έχουν φέτος νόημα διαφορετικό από το σύνηθες. Η Κυριακή του Πάσχα συνήθως δίνει έναυσμα χαράς, ωστόσο η αυριανή ημέρα βρίσκει πολλούς Ελληνες σε σταυροδρόμι κρίσιμο. Πολλοί βλέπουν το μέλλον τους με σκεπτικισμό, ακόμη περισσότεροι με αβεβαιότητα. Για πρώτη φορά, η εντεινόμενη οικονομική κρίση δικαιολογεί αυτή την περίσκεψη. Το ελληνικό μοντέλο ανάπτυξης εξέπνευσε. Η θρησκεία της πιστωτικής κάρτας μέτρησε όποια ζωή είχε και πλέον καθένας θα πρέπει να τα βγάλει πέρα με το πραγματικό εισόδημά του. Οι Ελληνες χρωστούν στις πιστωτικές κάρτες πάνω από 10 δισ, ευρώ. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση οξύνει τα προϋπάρχοντα προβλήματα και δημιουργεί νέα. Η αγορά εργασίας απορρυθμίζεται μέρα με τη μέρα, την ίδια στιγμή που όποιο κοινωνικό κράτος υπήρχε, καταρρέει μαζί με το ασφαλιστικό σύστημα. Περισσότεροι από 40.000 εργαζόμενοι γνωρίζουν ότι ήδη από την Τρίτη του Πάσχα, θα πρέπει να εργασθούν και να αμειφθούν μια ημέρα λιγότερη. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αδυνατούν να συλλέξουν έστω και ένα από τα σχεδόν 15 δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία διαφεύγουν από τη φορολογία. Αντιθέτως, το κράτος υιοθετεί παρανομίες, επιβάλλει έκτακτες εισφορές στους νομιμόφρονες και εξοικονομεί πόρους από κρίσιμους τομείς όπως το περιβάλλον. Παράλληλα, πυλώνες της ανάπτυξης παραμένουν υπό αναιμική χρηματοδότηση. Η Παιδεία μετά τις συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις αδυνατεί να ορθοποδήσει και το κράτος δεν δίνει ούτε ένα ευρώ παραπάνω από εκείνα που είχε υποσχεθεί. Στην έρευνα, εκείνο δηλαδή το πρωτοποριακό κομμάτι της καινοτομίας το οποίο στον υπόλοιπο κόσμο αντιμετωπίζουν ως την ατμομηχανή που θα τραβήξει την οικονομία έξω από την κρίση, γίνονται περικοπές της τάξης του 10%. Οσοι ασχολούνται με τον Τουρισμό, προσεύχονται ώστε να βγάλουν το καλοκαίρι. Σε αυτό το ζοφερό σκηνικό απορρύθμισης το κράτος δεν μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικά ούτε τα βασικά καθήκοντά του, με αποτέλεσμα την έκρηξη της εγκληματικότητας.

1. Ελαστικοποίηση εργασίας και ανεργία

Η εργασία, η προστασία της οποίας προβλέπεται ακόμη και από το Σύνταγμα, έχει πάψει να θεωρείται δεδομένη. Ηδη η κυβέρνηση με τον πλέον επίσημο τρόπο, διά του πρωθυπουργού, υιοθέτησε την πρόταση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών για μείωση των ημερών εργασίας και αποδοχών. Των πρωθυπουργικών επισημάνσεων είχε προηγηθεί η εγκαινίαση του νέου εργασιακού μοντέλου στη Β. Ελλάδα από τον επιχειρηματία κ. Πάνο Μυλωνά. Εν τω μεταξύ, παρά την ελαστικοποίηση της εργασίας, η ανεργία καταγράφει διαρκώς ανοδική πορεία. Τον Ιανουάριο άγγιξε το 9,4%, το οποίο σε απόλυτους αριθμούς μεταφράζεται σε 75.000 περισσότερους ανέργους σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2008. Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) υπολογίζει ότι έως το τέλος του 2009, η ανεργία θα αυξηθεί κατά 0,5 έως 0,8% επιπλέον. Η αύξηση αυτή συνεπάγεται και ταυτόχρονη διεύρυνση των ανισοτήτων, καθώς –όπως επισημαίνεται και στη σχετική έκθεση της ΤτΕ– σε αυτή τη φάση πλήττονται ευπαθείς ομάδες εργαζομένων όπως οι ανειδίκευτοι εργάτες με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, οι προσωρινά απασχολούμενοι και οι μετανάστες.

2. Φοροδιαφυγή

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Γιώργος Προβόπουλος έχει ορίσει τη φοροδιαφυγή στο 20% των συνολικών εσόδων του Δημοσίου από τη φορολογία. Αυτό σημαίνει ότι τα δημόσια ταμεία στερούνται από 15 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν προστεθούν σε αυτά, τα χρήματα τα οποία το κράτος δεν μπορεί να συλλέξει λόγω αδυναμίας των ελεγκτικών μηχανισμών, τότε το ποσό εκτοξεύεται στα 40 δισεκατομμύρια ευρώ. Στην ΤτΕ υπολογίζουν ότι εάν αντιμετωπιστεί η φοροδιαφυγή αποτελεσματικά, είναι εφικτός ο μηδενισμός του δημοσιονομικού ελλείμματος έως το 2012.

3. Κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και των ασφαλιστικών Ταμείων

Μετά την περιπέτεια των ομολόγων, τα ασφαλιστικά Tαμεία έχουν ν’ αντιμετωπίσουν πλέον το ενδεχόμενο της κατάρρευσης. Το ασφαλιστικό σύστημα, έτσι όπως ιστορικά αναπτύχθηκε στην Ελλάδα, ήταν ο κύριος (αν όχι ο μόνος) άξονας του κοινωνικού κράτους. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα η Εθνική Αναλογιστική Αρχή προειδοποίησε ότι μόνη λύση για τη διάσωση του συστήματος, είναι να ενταχθούν όλοι οι μισθωτοί ανεξαιρέτως σε ενιαίο ταμείο ασφάλισης με συνταξιοδότηση στα 65 χρόνια. Εάν εξακολουθήσει να υφίσταται το σημερινό καθεστώς, το έλλειμμα του ΙΚΑ και μόνον θα αγγίζει το 8% επί του ΑΕΠ, μετά 50 χρόνια. Πριν από την Αναλογιστική Αρχή αντίστοιχες εκτιμήσεις και προβλέψεις έχουν κάνει τόσο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όσο και η Ευρωπαϊκή Ενωση.

4. Το κράτος παρανομεί υπό την πίεση του δημόσιου χρέους

Τα 280 δισεκατομμύρια ευρώ του δημοσίου χρέους δεν συσσωρεύθηκαν σε μια νύχτα. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο κάθε χρόνο παρέπεμπαν οι εκάστοτε ιθύνοντες στις ελληνικές καλένδες, ώσπου έσκασε σαν βόμβα εν μέσω κρίσης, κυρίως λόγω της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας την οποία επιβάλλει η Ε.Ε. Η τακτική των διαρκών αναθεωρήσεων στα δημοσιονομικά στοιχεία είναι ενδεικτική της σοβαρότητας με την οποία αντιμετώπιζαν το δημόσιο χρέος οι εκάστοτε κυβερνήσεις. Ετσι, με την «καυτή πατάτα» ανά χείρας, το κράτος αναγκάζεται να παρανομεί προκειμένου να συγκεντρώσει ψίχουλα για να κλείσει τη δημοσιονομική τρύπα. Ενα από τα μέτρα που εξετάζεται σοβαρά είναι η «τακτοποίηση», όπως την ονομάζουν στο υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ, των ημιυπαίθριων χώρων. Να πληρώσουν δηλαδή οι ιδιοκτήτες ακινήτων ένα χαράτσι προκειμένου να νομιμοποιήσει το κράτος την παρανομία τους. Κάπως έτσι ελήφθη λίγο νωρίτερα και η απόφαση για την έκτακτη εισφορά από τους 128.000 υψηλά αμειβόμενους μισθωτούς, εκείνους δηλαδή που δεν αποφεύγουν τη φορολογία. Στο γενικότερο κλίμα χαλάρωσης, συγκροτημένες ομάδες πίεσης, όπως είναι οι κατασκευαστές, ζητούν αναστολή του «πόθεν έσχες» για την αναθέρμανση της αγοράς.

5. Βία και εγκληματικότητα

Τους τελευταίους μήνες η ΕΛ.ΑΣ. εμφανίζει, παρά τις προσπάθειες, εικόνα διάλυσης. Τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν την εγκληματικότητα είναι χαρακτηριστικά. Το 2008 σημειώθηκαν 139 ανθρωποκτονίες, από 128 το 2007. Διαρρήξεις σπιτιών, ληστείες και κλοπές οχημάτων αυξήθηκαν επίσης κατακόρυφα. Στο πρώτο τρίμηνο του 2009 καταγράφονταν 4 – 5 ένοπλες ληστείες καθημερινά και 40 ληστείες τραπεζών ανά μήνα. Ο ίδιος ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών κ. Χρήστος Μαρκογιαννάκης συμμερίζεται μια ευρέως διαδεδομένη εντός της ΕΛ.ΑΣ. άποψη, σύμφωνα με την οποία μικροπολιτικές σκοπιμότητες δεν αφήνουν τους αστυνομικούς να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Νέο, ποιοτικό στοιχείο που αναδεικνύει την αδυναμία της ΕΛ.ΑΣ. να αντιμετωπίσει τα αυξανόμενα κρούσματα βίας και εγκληματικότητας είναι ότι οι κακοποιοί έχουν ξεπεράσει τις φοβίες τους απέναντι στους ένστολους και τους πυροβολούν εν ψυχρώ.

6. Η χρεoκοπία του μοντέλου της υπερκατανάλωσης

Αν η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε κάποιον κίνδυνο με τρόπο έντονο, αυτός είναι σίγουρα το χρέος από τον λεγόμενο «δυτικό» τρόπο ζωής. Τα ελληνικά νοικοκυριά εθίστηκαν σε αυτή την κουλτούρα με αποτέλεσμα μόνον οι ληξιπρόθεσμες δόσεις τους να ξεπερνούν σήμερα τα 700 εκατομμύρια ευρώ. Οι Ελληνες χρωστούν στις τράπεζες για τις συναλλαγές τους με πιστωτικές κάρτες συνολικά 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου το 7% όλων όσοι έχουν πιστωτικές κάρτες αδυνατούν να πληρώσουν τις δόσεις τους για περισσότερους από δύο μήνες. Οι πλέον αισιόδοξοι εκτιμούν ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερα από 500.000 νοικοκυριά τα οποία είτε δεν μπορούν να καταβάλλουν τις δόσεις τους, είτε διαθέτουν για την αποπληρωμή των χρεών τους σχεδόν το μισό εισόδημά τους.

7. Τουρισμός

Η «βαριά βιομηχανία», όπως συχνά αποκαλείται, της ελληνικής οικονομίας είναι ο τουρισμός. Ως το πλέον εξωστρεφές κομμάτι της οικονομίας, είναι και το πλέον ευάλωτο. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα επέλθει κάμψη 20% στις αφίξεις, μείωση η οποία συνεπάγεται περίπου 30% κάμψη των εσόδων. Στη χειρότερη περίπτωση το κράτος μπορεί να χάσει μέχρι και 10 δισεκατομμύρια ευρώ και οι ιδιοκτήτες ξενοδοχείων θα δουν τον τζίρο τους να πέφτει κατά 1,2 δισεκατομμύρια. Ωστόσο, τα ενδημικά προβλήματα του ελληνικού τουρισμού δεν περιορίζονται στη μείωση των εσόδων. Παρά τις επενδύσεις που έγιναν στην Ελλάδα για τη βελτίωση των υποδομών στους Ολυμπιακούς Αγώνες, η πλειονότητα των καταλυμάτων (ποσοστό άνω του 75%) παρέμεινε χαμηλής κατηγορίας με ανάλογο βέβαια επίπεδο ποιότητας. Ουσιαστικά η Ελλάδα έχασε το 2004 την ευκαιρία να μετατραπεί από προορισμός μαζικού παραθεριστικού τουρισμού σε μέρος διακοπών για γερά πορτοφόλια, τα οποία εκ των πραγμάτων, αντέχουν περισσότερο τη σημερινή κρίση.

8. Περιβάλλον

Στην προστασία των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος το ελληνικό κράτος ουδέποτε είχε να παρουσιάσει υψηλές επιδόσεις. Από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι εκείνα των Φορέων Διαχείρισης Προστατευομένων Περιοχών, οι οποίοι υπάρχουν κατ’ όνομα. Το παράδειγμα του Ασωπού, ο οποίος έχει μετατραπεί τα τελευταία 40 χρόνια σε αγωγό βιομηχανικών αποβλήτων μολύνοντας ανεπανόρθωτα το περιβάλλον και την υγεία των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, δείχνει πόσο σοβαρά παίρνει το ελληνικό κράτος το περιβάλλον. Μετά τις πυρκαγιές του 2007 οι οποίες έκαψαν την Πελοπόννησο, την Πίνδο και την Πάρνηθα, αποφασίστηκε η πριμοδότηση του Φορέα Δασών με 170 εκατομμύρια ευρώ. Παρότι οι δασολόγοι εκτιμούν ότι η δασοπροστασία είναι ούτως ή άλλως ανεπαρκής για το ερχόμενο καλοκαίρι, τα χρήματα αυτά αφαιρέθηκαν, δίχως δεύτερη σκέψη, από τις πιστώσεις του Φορέα για να καλύψουν άλλες ανάγκες. Ούτε αυτό βέβαια είναι σημερινό φαινόμενο. Τις παραμονές των πυρκαγιών του 2007, η Γενική Διεύθυνση Δασών ζήτησε πέντε εκατομμύρια για να συντηρήσει τους δασικούς δρόμους, χωρίς καμία ανταπόκριση.

9. Υποβάθμιση δημόσιας παιδείας και επιστημονικής έρευνας

Η δυσλειτουργία της δημόσιας Εκπαίδευσης σε κάθε βαθμίδα είναι γνωστή και βοηθιέται από τη χρόνια διάθεση του κράτους να μην χρηματοδοτεί επαρκώς την Παιδεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει την 33η θέση μεταξύ των 34 χωρών του Οργανισμού για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) στις δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση. Παράλληλα, οι εγγενείς αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος φαίνονται και από τα περίπου 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ που αναγκάζονται ετησίως να δαπανήσουν οι γονείς σε ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια. Ωστόσο, η κατάσταση είναι πραγματικά εκρηκτική στα πανεπιστήμια. Πέρα από την έκρυθμη κατάσταση (χαμένες εξεταστικές περίοδοι, φθορές, κατάχρηση ασύλου από ταραξίες), τα πανεπιστήμια χάνουν πλέον και τον πρωταρχικό ρόλο τους, εκείνον της έρευνας. Βέβαια ακόμη και τα 12 ανεξάρτητα Ερευνητικά Κέντρα, που υπάγονται στο υπουργείο Ανάπτυξης, δεν αντιμετωπίζουν λιγότερα προβλήματα. Μόλις τις προηγούμενες ημέρες τους κοινοποιήθηκε ότι περικόπτονται κατά 10% τα κονδύλια για τη δραστηριότητά τους.

10. Ελλειψη πολιτικής στρατηγικής

Θλιβερό επιστέγασμα στην από καιρό προβλεφθείσα κατάρρευση του ελληνικού μοντέλου είναι η παντελής απουσία πολιτικής στρατηγικής εξόδου από την κρίση. Η κυβέρνηση αδυνατεί να κινηθεί υπό το βάρος των σκανδάλων, περιοριζόμενη σε διαχειριστικές πολιτικές ακόμη και αυτή την ύστατη στιγμή. Αντίθετα, οι ιθύνοντες του οικονομικού επιτελείου περιορίζονται σε ταξίδια στις Βρυξέλλες, όπου απλά γνέφουν συγκαταβατικά στις επαναλαμβανόμενες νουθεσίες. Ταυτόχρονα, το υπουργείο Οικονομικών έχει διαψευστεί από τις ίδιες τις κρατικές υπηρεσίες (όπως η Στατιστική), καθώς και όλες οι προβλέψεις του για κρίσιμα μεγέθη όπως το ποσοστό του ελλείμματος, η ανεργία και ο ρυθμός ανάπτυξης. Η μείζων αντιπολίτευση από τη δική της πλευρά, ζητεί σχεδόν μονότονα την άμεση προκήρυξη εθνικών εκλογών. Η ελάσσων αντιπολίτευση βρίσκεται εγκλωβισμένη στα δικά της δογματικά αδιέξοδα.

Σε άλλες χώρες αναζητούν συναινέσεις

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, στην υπόλοιπη ανεπτυγμένη Δύση, η κρίση έγινε αφορμή για την αναζωογόνηση της πολιτικής. Παρά τις επιμέρους διαφορές τους, αντίπαλοι πολιτικοί βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουν τρόπους εξόδου από την κρίση. Στις ΗΠΑ ο γενικά απαξιωμένος στη μνήμη της ανθρωπότητας πρόεδρος Τζορτζ Μπους κάλεσε, πριν λήξει η θητεία του, τον Μπαράκ Ομπάμα να συζητήσουν για την κρίση. Αλλωστε, ακόμη και μετά την ανάδειξή του ο κ. Ομπάμα δεν κινήθηκε μακριά από τη λογική του σχεδίου Πόλσον, το οποίο προέβλεπε γενναία χρηματοδότηση του τραπεζικού -πιστωτικού συστήματος από τον κρατικό προϋπολογισμό. Στη Γερμανία κυβερνά συνασπισμός Χριστιανοδημοκρατίας και Σοσιαλιστικού Κόμματος (SPD). Ο προερχόμενος από το SPD υπουργός Οικονομίας Πέερ Στάινμπρουκ δεν έχει διαφωνήσει ούτε μια στιγμή με την καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ, ως προς τη στάση της Γερμανίας στην κρίση. Αντίθετα, δεν έχει μετατοπιστεί από τις θέσεις του, παρά την πολύ έντονη κριτική που δέχεται στο εσωτερικό του κόμματός του. Στην Αγγλία, ήδη από τον Σεπτέμβριο, ο ηγέτης των Συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον έχει δηλώσει ότι θα συνεργαστεί με τον Εργατικό πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν αν χρειαστεί, διότι η κρίση διαπερνά τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές.

  • Του Βασιλη Nεδου, Η Καθημερινή, 18/04/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( 1 so far )

Τα όρια της κοινής λογικής

Posted on Απρίλιος 5, 2009. Filed under: Κοινωνία, Πολιτική, Πολιτική υπέρβαση | Ετικέτες: |


Tου Γιωργου Παγουλατου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/04/2009

Να συμφωνήσουμε σε ένα πράγμα: σε μια περίοδο ανομίας, είναι χρήσιμη η επίκληση της κοινής λογικής, ιδίως όταν προέρχεται από δημόσια πρόσωπα παραδειγματικής αξίας και ακεραιότητας. Πράγματι, το κοινό αίσθημα παρακολουθεί με απόγνωση τους τελευταίους μήνες διάφορους αυτόκλητους νταήδες να βιαιοπραγούν και να τα σπάνε στο όνομα της επανάστασης. Η επιβολή του κράτους δικαίου είναι η τελευταία γραμμή άμυνας της κοινής λογικής. Ομως, η κοινή λογική ως οδηγός πολιτικής δράσης έχει τα όριά της.

Το ελληνικό πρόβλημα διακυβέρνησης δεν είναι πρόβλημα αποτύπωσης της κοινής λογικής αλλά ενάρετης διαπαιδαγώγησης και καθοδήγησής της. Το «κοινό αίσθημα» εμποδίζει τόσα χρόνια την επίλυση του ασφαλιστικού. Η κυρίαρχη «κοινή λογική» (και η αντίστοιχη των απέναντι) κρατάει την Ελλάδα 18 χρόνια καθηλωμένη στο αδιέξοδο του «Μακεδονικού». Η ηγεσία μας εφαρμόζει με ταπεινότητα το δόγμα του συντηρητικού πρωθυπουργού Ντισραέλι: «Πρέπει να ακολουθήσω τον λαό μου, είμαι ο ηγέτης του!».

Δεν είναι μία και ενιαία η κοινή λογική. Αλλάζει με τη διαφορετική δόμηση και πλαισίωση (framing) των ζητημάτων. Πάρτε την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την εξίσωση ορίων συνταξιοδότησης ανδρών – γυναικών. Εχουν δικαίωμα 27 ξένοι δικαστές να επιβάλουν σε χιλιάδες Ελληνίδες μητέρες πότε θα συνταξιοδοτηθούν, ακυρώνοντας τους νόμους της ελληνικής πολιτείας; Σε μια τέτοια διατύπωση η «κοινή λογική» θα απαντούσε με ένα βροντερό ΟΧΙ! Μπορεί όμως η Ελλάδα να είναι ισότιμο μέλος της Ε. Ε., καρπούμενη τις ωφέλειες, και να παραβιάζει τις αποφάσεις κοινοτικών οργάνων, το κοινοτικό δίκαιο και την αρχή της ισότητας ανδρών και γυναικών; ΟΧΙ, θα απαντούσε η «κοινή λογική»! Διαφορετική δόμηση του ζητήματος, διαφορετικές απαντήσεις.

Στην πολιτική αρένα αντιπαρατίθενται διαφορετικές «αφηγήσεις» και ερμηνείες όψεων της ίδιας πραγματικότητας. Κάθε πλευρά υποστηρίζει ότι έχει την κοινή λογική με το μέρος της. Ποια «αφήγηση» επικρατεί εξαρτάται από το ποιες όψεις υπερισχύουν στην εκάστοτε συγκυρία. Αμέσως μετά τον φόνο του δεκαπεντάχρονου μαθητή, η κοινή λογική, το «κοινό αίσθημα», αναζητούσε κάποιον να «μαζέψει» τους Ράμπο της αστυνομίας. Μερικές ημέρες αργότερα, η ίδια κοινή λογική απορούσε και απαιτούσε: μα δεν υπάρχει αστυνομικός να αντιμετωπίσει τους κουκουλοφόρους καταστροφείς; Η κοινή λογική εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα.

Η κοινή λογική συχνά σφάλλει. Αν οι πολίτες αυξήσουν την αποταμίευσή τους σε περίοδο ύφεσης, τότε η πτώση της συνολικής ζήτησης θα τους καταστήσει όλους φτωχότερους. Η κοινή λογική δεν οδηγεί πάντα στις συλλογικά καλύτερες λύσεις. Η κοινή λογική μού υπαγορεύει να συνεχίσω να ρυπαίνω, αφού η επίδραση της αντι-οικολογικής συμπεριφοράς μου στο σύνολο είναι αμελητέα. Το επιχείρημα «και αν όλοι έκαναν το ίδιο;» είναι εξόφθαλμα παράλογο, αφού το τι θα κάνουν οι άλλοι δεν εξαρτάται από το τι κάνω εγώ. Για τέτοια προβλήματα χρειάζονται ηγεσίες που έξυπνα υποκινούν τους πολίτες σε συλλογικά επωφελείς συμπεριφορές. Στο βιβλίο τους «Nudge» (Yale University Press, 2008), οι Thaler & Sunstein δείχνουν πώς οι κυβερνώντες αξιοποιούν τη λειτουργία της κοινής λογικής. Σε ένα πλαίσιο «φιλελεύθερου πατερναλισμού» δρουν ως «αρχιτέκτονες επιλογών», υποκινώντας τους πολίτες να αποφασίζουν ελεύθερα εκείνο που είναι καλύτερο για τους ίδιους και το κοινωνικό σύνολο.

Η κοινή λογική είναι ενστικτωδώς συντηρητική, υπερασπίζεται την αδράνεια και το status quo. Ενας κοινωνικός κομφορμισμός οδηγεί τους ανθρώπους να συντάσσονται με την πλειοψηφία. (Η περίφημη «παράσταση νίκης» αυξάνει το προβάδισμα του κόμματος που προηγείται στις δημοσκοπήσεις). Η «κοινή λογική» εναντιώθηκε σθεναρά στις πρωτοποριακές οικιστικές μεταρρυθμίσεις του Στέφανου Μάνου. Οταν το ΠΑΣΟΚ, το 1982, εκσυγχρόνισε το οικογενειακό δίκαιο καθιερώνοντας τον πολιτικό γάμο, η «κοινή λογική» απάντησε ότι το μέτρο ήταν άχρηστο, αφού η συντριπτική πλειοψηφία εξακολουθούσε να παντρεύεται με θρησκευτικό γάμο.

Η κοινή λογική δεν βοηθά στην επίλυση δημοκρατικών διλημμάτων. Αντιμέτωπη με έκρηξη εγκληματικότητας είναι έτοιμη να δεχθεί εκπτώσεις στα δικαιώματα. Κάποτε ονειρευόταν «έναν λοχία να μας σώσει». Η κοινή λογική δεν αντιλαμβάνεται γιατί ένας αποτρόπαιος δολοφόνος πρέπει -μέχρι την καταδίκη του- να αναφέρεται ως «φερόμενος ως δράστης», να απολαμβάνει δικονομικές εγγυήσεις και προστασία προσωπικότητας. Δεν θα ήθελα από οποιαδήποτε κοινή λογική να υπαγορεύει στην κυβέρνηση πώς θα αντιμετωπίζει τους ανεπιθύμητους μετανάστες, τους κουκουλοφόρους ή τους εγκληματίες. Γι’ αυτό οι δημοκρατίες μας αναθέτουν αυτή τη δουλειά σε ψύχραιμους θεσμούς και ισορροπημένους κανόνες του φιλελεύθερου κράτους δικαίου.

Κάποτε βέβαια αυτό το κράτος δικαίου αποτυγχάνει. Τότε όμως δεν φταίει η έλλειψη κοινής λογικής. Απλώς κάποιοι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους.

* Ο κ. Γ. Παγουλάτος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

« Προηγούμενες Καταχωρίσεις

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...