Κωνστανταρας Νικος

Λεόντων θυσίες, αμνών αποφάσεις

Posted on Μαΐου 19, 2012. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/5/2012

Η Ιστορία των Ελλήνων είναι γεμάτη από ηρωικές ήττες – ήττες τόσο θεαματικές, τόσο υπερήφανες, τόσο εμπνευσμένες που έγιναν σύμβολα νίκης, σύμβολα του ελληνικού πνεύματος, μέρος της ταυτότητάς μας. Θερμοπύλες, Ζάλογγο, Αρκάδι – η μαζική αυτοθυσία, ο χορός της αδούλωτης καρδιάς μπροστά στον θάνατο, προκάλεσε δέος και θαυμασμό σε όλο τον κόσμο, δίνοντάς μας κουράγιο σε κάθε δύσκολη στιγμή. Τότε, οι Ελληνες αγκάλιασαν την καταστροφή και την αφομοίωσαν, την έκαναν κομμάτι της Ιστορίας τους, όταν είχαν δώσει τον αγώνα και προτιμούσαν τον θάνατο από την ήττα. Σήμερα, μετά δύο χρόνια λιτότητας, αποφασίσαμε ότι δώσαμε τη μεγάλη μάχη και δεν αντέχουμε άλλο. (περισσότερα…)

Advertisements
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το δώρο έφτασε στην ώρα του

Posted on Ιανουαρίου 1, 2011. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31/12/2010

«Είναι τα χειρότερα Χριστούγεννα της ζωής μου», ξέσπασε η 14χρονη κόρη προς τον πατέρα της. «Με το ζόρι πήρες δένδρο. Είπες και ότι ο Αγιος Βασίλης κοιτάζει τη φορολογική δήλωση των γονιών για να επιλέξει δώρα. Σε λίγο δεν θα πάρουμε κανένα δώρο». Η αφορμή της θλίψης ήταν ένας μικροκαβγάς και εκνευρισμός για άσχετο θέμα (στην εφηβεία όλες οι τριβές συσχετίζονται και συσσωρεύονται, με διάσπαρτα, σεισμικά ξεσπάσματα). Το κορίτσι είχε πάψει εδώ και καιρό να πιστεύει στην ύπαρξη του Αη Βασίλη, αλλά είναι ακόμη αρκετά μικρή ώστε να επηρεάζεται η διάθεσή της από την προσμονή για δώρα, από την ανάγκη για χαρές θεσμοθετημένες και σίγουρες. Παιδί με φαντασία, παρατηρητικότητα, ευγένεια και ευαισθησία, είναι η πρώτη που θα δεχόταν ότι τα περισσότερα παιδιά του κόσμου θα ήταν ευτυχισμένα αν είχαν τα προβλήματά της, αλλά το παράπονο ήταν αυθόρμητο και ασυγκράτητο. Μέσα σε μια ζωή γεμάτη μαθήματα, μουσική, φίλες και ρουτίνα είχε εισβάλει ο κόσμος των μεγάλων, η μελαγχολία της εποχής.

Πράγματι, αυτά τα Χριστούγεννα είναι διαφορετικά από τα άλλα, σκέφτηκε ο πατέρας. Δεν ήταν ότι τα παιδιά δεν είχαν πάρει δώρα ακόμη – η οικογένεια τηρούσε την ελληνική παράδοση να τα δίνει την Πρωτοχρονιά. Ηταν κάτι στον αέρα – μια αγωνία, μια αίσθηση ότι η γιορτή έφθασε χωρίς τη συνηθισμένη προσμονή για ευχάριστες εκπλήξεις και χαρούμενη παρέα. Ολοι οι Ελληνες είναι πλέον ανήσυχοι, σκέφτηκε, είτε έχασαν τη δουλειά τους ή μεγάλο μέρος των εσόδων τους, είτε περιμένουν πότε θα χτυπήσει και αυτούς η κρίση. Μια βδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα, ο πατέρας είχε πάει στην πλατεία να πάρει ένα δένδρο. «Πενήντα ευρώ τα μικρά», του είπε ο πωλητής. «Πενήντα!» απάντησε κατάπληκτος. Ο πωλητής γύρισε την πλάτη και επέστρεψε προς το τροχόσπιτο και τη φωτιά που έκαιγε κλαδιά σε ένα βαρέλι. Δεν άφησε κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης. «Καλά», σκέφτηκε ο πελάτης, «θα έρθω σε λίγες μέρες πάλι ή θα πάρω ψεύτικο. Ή θα πάω αλλού. Πενήντα δεν δίνω». Δεν θυμόταν τι είχε πληρώσει τα προηγούμενα χρόνια, αλλά αυτό το ποσό φαινόταν ύβρις σε αυτή την εποχή, που κανείς δεν ξέρει τι τον περιμένει το 2011.

Τελικά, δύο μέρες πριν από τα Χριστούγεννα αγόρασε ένα μικρό έλατο σε γλάστρα. Ηταν λίγο ακριβότερο από τα κομμένα αλλά τουλάχιστον είχε μέλλον, θα μπορούσε να κάνει την περήφανη επανεμφάνισή του στο σαλόνι και τον επόμενο χρόνο, όχι να καταντήσει μαραμένο λείψανο στο πεζοδρόμιο μετά δύο-τρεις εβδομάδες. Η καθυστερημένη αγορά, όμως, άφησε τα παιδιά να καταλάβουν ότι κάτι είχε αλλάξει, ότι τα συνηθισμένα δεν ήταν αυτονόητα πια. Στο θέμα των δώρων δεν ήταν ότι οι γονείς φάνηκαν πιο σφιχτοί φέτος· τα παιδιά, με τις συνηθισμένες φιλοδοξίες για ακριβά δώρα, γνώριζαν από παλιά ότι τέτοιες επιθυμίες δεν εκπληρώνονται. «Γιατί;» απαίτησαν τα μικρότερα, που ακόμη έκαναν ότι πίστευαν στον Αγιο. «Επειδή ο Αγιος Βασίλης δεν δίνει ακριβότερα δώρα απ’ αυτά που θα μπορούσαν να αγοράσουν οι γονείς. Δεν θέλει να τους φέρνει σε δύσκολη θέση». Η απάντηση δεν τους άρεσε αλλά τη δέχτηκαν: είχε μια λογική -τηρούσε τις ισορροπίες ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά- παρόλο που ακύρωνε τη θαυματουργία του Αγίου. Μέσα στο κλίμα των ημερών, όμως, το επιχείρημα φαινόταν σαν άλλη μια υπεκφυγή.

Ο πατέρας περίμενε να ηρεμήσει η κόρη. (Οι άλλοι κοιμούνταν.) Είχε μάθει πια ότι αν μιλούσε πριν περάσει η μπόρα, θα πετύχαινε μόνο να συντηρήσει την ένταση. Τον είχε τρομάξει το ξέσπασμα και τον προβλημάτιζε. Το παιδί αυτό ήταν πάντα καλοπροαίρετο και συνεργάσιμο. Τώρα είχε αγριέψει – σαν να του είχαν κλέψει κάτι, να το είχαν εξαπατήσει. Αλλά ποτέ δεν είχε απαιτήσεις για παιχνίδια ή ρούχα ή τα γυαλιστερά αγαθά της τεχνολογίας. Σιγά σιγά, ο πατέρας άρχισε να καταλαβαίνει. Το κορίτσι αντιδρούσε σε όλη την ανησυχία, στέρηση και μελαγχολία που έβρισκε μπροστά του. Τα προβλήματα από τις δουλειές που οι γονείς έφερναν στο σπίτι, η θλίψη από τα μαγαζιά της γειτονιάς που έκλειναν το ένα μετά το άλλο -μαζί με την έντονη ανασφάλεια της εφηβείας- εισχωρούσαν σαν βαριά ομίχλη σε κάθε γωνιά του σπιτιού. Αλλοίωνε το πώς έβλεπε ο ένας τον άλλον πλέον. Η κόρη έβλεπε γονείς που συνεχώς ήταν απασχολημένοι με άλλα και άλλους. Οι γονείς έβλεπαν μόνο υποχρεώσεις και μετρούσαν τις επιδόσεις των παιδιών. Ο πατέρας κοίταζε την κόρη – σοβαρή και θλιμμένη, αλλά με ένα κρυφό χαμόγελο ότι είχε τραβήξει την προσοχή του. Εβλεπε πάλι το παιδί που ήταν και, για πρώτη φορά, τη γυναίκα που γινόταν. Αυτό που έβλεπε ήταν το δώρο του για τα Χριστούγεννα, για κάθε μέρα. Η κόρη θα έπαιρνε το δικό της δώρο αργότερα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Γιατί να αισιοδοξούμε…

Posted on Δεκέμβριος 26, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 26 Δεκεμβρίου 2010

Το 2010 τελειώνει μέσα σε διαδοχικές απεργίες στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και με τις γειτονιές της Αθήνας γεμάτες σκουπίδια, όπως είναι και η ύπαιθρος με τις αμέτρητες παράνομες χωματερές. Αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος που αυτά τα Χριστούγεννα είναι διαφορετικά απ’ όσα θυμόμαστε – επειδή απεργίες στην καθαριότητα και στα μέσα μεταφοράς είναι μόνιμοι συνοδοί των εορτών, είτε τα Χριστούγεννα είτε το Πάσχα είτε τον Δεκαπενταύγουστο. Η διαφορά σήμερα βρίσκεται στην ένταση και επιμονή των κινητοποιήσεων, και στην αίσθηση ότι η Ελλάδα δοκιμάζεται σε κάθε τομέα και σε κάθε επίπεδο. Συμμετέχουμε όλοι σε ένα τεστ κοπώσεως. Από τη μία πλευρά, η αμφίθυμη και φοβισμένη κυβέρνηση, υπό την άγρυπνη επίβλεψη της τρόικας, προσπαθεί να φέρει τα πάνω κάτω στην οικονομική και κοινωνική ζωή των Ελλήνων\u0387 από την άλλη, όσοι πλήττονται από τις αλλαγές (όλοι, δηλαδή, σε κάποιον βαθμό) αγωνιούν για το μέλλον τους, είτε σιωπηλά είτε με δυναμικές κινητοποιήσεις. Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη. Τραβάει ο ένας από δω και ο άλλος από κει. Κι όποιος αντέξει.

Ισως εδώ βρίσκεται ο σημαντικότερος λόγος για να αισιοδοξούμε. Αρχισε να γίνεται κατανοητό ότι η χώρα έχει φθάσει στα όριά της. Αν δεν είχαμε συνάψει το τριετές δάνειο για 110 δισ. ευρώ η Ελλάδα θα είχε χρεοκοπήσει ήδη. Το γεγονός ότι εξασφαλίσαμε το δάνειο, και ότι οι μισθοί του δημόσιου τομέα και οι συντάξεις καταβάλλονται, έστω με σοβαρές περικοπές, μας δίνει την πολυτέλεια να αναλύουμε πώς φθάσαμε εδώ και αν η ευθύνη βαρύνει περισσότερο τη Νέα Δημοκρατία ή το ΠΑΣΟΚ. Η συζήτηση αυτή δεν θα έχει τέλος, επειδή και τα δύο κυβερνητικά κόμματα επιδόθηκαν για δεκαετίες σε ένα μοιραίο παιχνίδι όπου το ένα προσπαθούσε να υπερκεράσει το άλλο στις παροχές που έδινε σε ομάδες ψηφοφόρων.

Οσο η χώρα δανειζόταν χωρίς όρια, τα προβλήματα έμπαιναν κάτω από ένα χρυσό χαλί. Οποτε έκαναν την καθιερωμένη εορταστική τους απεργία οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα, απαιτώντας τη μονιμότητα των συμβασιούχων, ο δήμος και η κυβέρνηση ενέδιδαν. Και πλήρωναν. Οταν οι εργαζόμενοι σε οργανισμούς κοινής ωφέλειας ζητούσαν ευνοϊκότερους όρους εργασίας και λεφτά, απειλώντας να στερήσουν τους πολίτες από το αγαθό που ήλεγχαν, η κυβέρνηση ενέδιδε. Και πλήρωνε. Οταν οι αγρότες έκλειναν τους δρόμους και τα λιμάνια, η κυβέρνηση ενέδιδε. Και πλήρωνε. Η ζημία που προκαλούσε η μια ομάδα στην άλλη παραγνωριζόταν, αφού στο τέλος περισσότερο χρήμα έρρεε μέσα στην κοινωνία και όλοι ήλπιζαν να πάρουν κάτι.

Σήμερα η πραγματικότητα τράβηξε το χαλί από τα πόδια μας, και είμαστε μόνοι με τα προβλήματα που θέλαμε να αγνοούμε. Σήμερα βλέπουμε πού οδήγησε αυτό το εθνικό reductio ad absurdum, ποια τέρατα γεννήθηκαν από την ανεύθυνη παράδοσή μας στην υπερβολή και το παράλογο. Ανάμεσα στις σοβαρότερες συνέπειες είναι το οικονομικό αδιέξοδο, η έλλειψη αντιμετώπισης των πραγματικών προβλημάτων κάθε κλάδου και η εξοικείωση του κοινωνικού συνόλου με ακραίες συμπεριφορές κάποιων ομάδων ειδικών συμφερόντων. Για να μη μιλάμε μόνο για τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα και τους αγρότες, τι έκαναν κλάδοι όπως αυτοί των δημοσιογράφων ή των φαρμακοποιών ή των φορτηγατζήδων, να λύσουν τα πραγματικά προβλήματά τους, να ετοιμαστούν για το μέλλον; Ολοι απαιτούσαν το μάξιμουμ, δρώντας σαν να ήταν απλώς θέμα της κυβέρνησης να ενδώσει, να δώσει από τα άφθονα χρήματα του κρατικού κορβανά. Ρίχναμε νερό σε τρύπιο κουβά – και τώρα είμαστε στερημένοι και οργισμένοι. Για πρώτη φορά δεν διεκδικούμε νέες κατακτήσεις και προνόμια αλλά δίνουμε μάχη για να σώσουμε ό,τι μπορούμε.

Δεν γνωρίζουμε πότε θα πιάσουμε πάτο, πόσο ακόμη θα αλλάξει η ζωή μας στα χρόνια της στέρησης. Πιθανότατα, τα πράγματα θα χειροτερέψουν πριν βελτιωθούν. Οταν βλέπουμε τις απλοϊκές θέσεις που διατυπώνονται στον δημόσιο διάλογο να γεννούν τον διχασμό, ο οποίος οδηγεί στη βία, φοβόμαστε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το σκοτάδι θα είναι σύντομο. Οταν, όμως, γυρίζουμε το βλέμμα στους διπλανούς μας -στους συναδέλφους, φίλους και συγγενείς, σε κάποιο δημόσιο πρόσωπο που θα διατυπώσει ουσιαστικό λόγο και θα πάρει σαφή θέση, σε υπάλληλο που μας εξυπηρετεί με σοβαρότητα και ευγένεια- τότε βλέπουμε ότι ανάμεσα στα σκουπίδια, η δύναμη του λαού είναι ο κάθε σκεπτόμενος πολίτης. Μέσα στο σκοτάδι, βλέπουμε τη φλόγα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Πέρα από την οργή και τον φόβο

Posted on Δεκέμβριος 19, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η Καθημερινή, 17/12/2010

Οσο καθυστερούμε να δημιουργήσουμε, όσο περιμένουμε τις επόμενες περικοπές εισοδημάτων και δεν οραματιζόμαστε νέες οδούς ανάπτυξης, θα παραμείνουμε παγιδευμένοι μέσα σε αισθήματα ταπείνωσης και ανικανότητας. Οσο προσποιούμαστε τα θύματα κακών ξένων, που περίμεναν την ευκαιρία για να μας φοβίσουν με τον κίνδυνο της χρεοκοπίας και έτσι να μας αναγκάσουν να δανειστούμε απ’ αυτούς με αντάλλαγμα την εθνική μας κυριαρχία, τόσο θα καθυστερεί η ημέρα που θα μπορέσουμε να σταθούμε στα πόδια μας και να πάρουμε τη θέση που μας πρέπει στον κόσμο. Αυτό θα το καταφέρουμε όταν κάνουμε έναν σοβαρό απολογισμό για το πού βρισκόμαστε, ποιοι είμαστε και ποιες είναι οι δυνατότητές μας.

Στον σημερινό κόσμο, η Ελλάδα δεν έχει κανέναν τρόπο –ούτε τον λόγο– να γίνει βιομηχανική δύναμη. Δεν έχει ούτε τα ορυκτά ούτε την αγροτική βιομηχανία να γίνει εξαγωγέας πρώτων υλών. Αυτά που έχει, όμως, αρκούν για να παράγει αρκετό πλούτο για τον πληθυσμό της: είναι γεμάτη φυσικούς και πολιτιστικούς θησαυρούς· βρίσκεται σε γεωστρατηγικό σταυροδρόμι ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή, Βορρά και Νότο· έχει έναν πληθυσμό του οποίου μεγάλο μέρος έχει υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και εξειδίκευσης, είναι ευρηματικό και έχει αποδείξει ότι μπορεί να τα βγάζει πέρα στις πολύ δύσκολες συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας.

Γνωρίζουμε, επίσης, τα βαρίδια που δεν αφήνουν οποιαδήποτε προσπάθεια ανάπτυξης να εξελιχθεί. Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η μοιρολατρική νοοτροπία, που γεννιέται και συντηρείται από το παγιωμένο πελατειακό σύστημα – το οποίο βρίσκει την πιο γνήσια έκφρασή του στον τεράστιο και ανίκανο δημόσιο τομέα, γεμάτο κομματικούς οπαδούς. Οσοι μπορούν, μπαίνουν σε ένα σύστημα το οποίο αχρηστεύει κάθε φιλοδοξία και παραγωγικότητα, όσοι δεν έχουν τα μέσα, γνωρίζουν ότι οι προσπάθειές τους στον ιδιωτικό τομέα θα εμποδίζονται συνεχώς από τη δημόσια διοίκηση. Οπως έχει σημειωθεί τόσες φορές, αν η δημόσια διοίκηση δεν αλλάξει ώστε να γίνει αποτελεσματική, να στηρίζει τον ιδιωτικό τομέα αντί να τον μάχεται, καμία προσπάθεια ανόρθωσης της χώρας δεν θα πετύχει.

Η νέα Ελλάδα θα αρχίσει να χτίζεται όταν εδραιωθεί η αξιολόγηση των υπαλλήλων σε όλο τον δημόσιο τομέα, αν οι πιο ικανοί καταλάβουν θέσεις-κλειδιά και αναλάβουν την ευθύνη να εφαρμόσουν τους νόμους και να υπηρετούν τον πολίτη. Αυτό πρέπει να γίνει σε κάθε τομέα: στην εκπαίδευση, στην Υγεία, σε κάθε θεσμό και κάθε υπουργείο. Η αξιολόγηση όλων και η δημιουργία μιας ραχοκοκαλιάς από ανθρώπους που θα φέρουν την ευθύνη των αλλαγών, είναι ο μόνος τρόπος.

Οταν η δημόσια διοίκηση και οι υπηρεσίες αρχίσουν να λειτουργούν αποτελεσματικά, όταν αναβαθμιστεί το περιβάλλον στο οποίο δρουν οι επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, όταν οι νόμοι εφαρμόζονται δικαίως και όχι αυθαίρετα, όταν τα σχολεία και τα πανεπιστήμια οπλίζουν τους νέους για τον νέο αιώνα, όταν τα νοσοκομεία και το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης προσφέρουν αξιοπρεπείς υπηρεσίες σε όλους – τότε θα πούμε ότι η χώρα άρχισε τη μεγάλη πορεία προς το μέλλον.

Σήμερα, ενώ υπάρχουν ιδέες και διάθεση, δεν μπορούμε να κάνουμε το βήμα προς νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας. Ανάμεσα σε αυτές: να παράγουμε ενέργεια από βιομάζα και ανανεώσιμες πηγές, αντί να αφήνουμε ανεξέλεγκτες χωματερές να μολύνουν τη χώρα, ενώ εισάγουμε πετρέλαιο και αέριο με υψηλό κόστος· να επενδύσουμε στην ποιοτική γεωργία, κάτι που οι μικροί κλήροι σε μεγάλο μέρος της χώρας επιβάλλουν· να μετατρέψουμε τα πανεπιστήμια και τα μουσεία μας σε διεθνή κέντρα σπουδών και έρευνας, προσελκύοντας καθηγητές και φοιτητές απ’ όλο τον κόσμο· να εξειδικευτούν τα νοσοκομεία μας ώστε να προσφέρουν υπηρεσίες στην ευρύτερη περιοχή· να αναπτύξουμε νέες μορφές τουρισμού, με ορειβατικά μονοπάτια να διασχίζουν τη χώρα, με χωριά για συνταξιούχους απ’ όλη την Ευρώπη, με ιαματικό τουρισμό.

Καμία απ’ αυτές τις ιδέες δεν είναι νέα. Ο λόγος που δεν προχώρησαν, πάντως, ήταν η αδιαφορία των πολιτικών δυνάμεων και του κράτους – και η δύσπιστη κοινωνία. Οταν εξαντλήσουμε την οργή μας για το κακό που μας βρήκε, όταν σταματήσουν οι κατάρες εναντίον των υπευθύνων της κατάντιας μας, θα αρχίσουμε να χτίζουμε το μέλλον μας.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η σχεδία της Ευρώπης

Posted on Νοέμβριος 22, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η Καθημερινή, 21/11/2010

Κανείς δεν γνωρίζει πώς τελειώνει αυτή η ιστορία. Μετά την Ελλάδα, βλέπουμε την Ιρλανδία να λυγίζει υπό το βάρος του χρέους, να διαπραγματεύεται τον βαθμό εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στους αυριανούς πιστωτές της. Η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία ίσως βρεθούν στην ίδια μοίρα. Ολοι γνωρίζουμε ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη απειλή που αντιμετώπισε ποτέ το εγχείρημα της ενωμένης Ευρώπης. Πολλοί φοβούνται ότι το «φάρμακο» της αυστηρής οικονομικής εξυγίανσης μπορεί να είναι δηλητήριο. Κανείς δεν προτείνει διέξοδο άλλη απ’ αυτήν του δανεισμού και σκληρών δημοσιονομικών μέτρων.

Το σίγουρο είναι ότι οι λαοί της Ευρώπης -είτε πολίτες πλούσιων χωρών είτε των υπερχρεωμένων- είναι δύσθυμοι και φοβισμένοι. Βλέπουν ότι οι οικονομίες τους δεν αντέχουν στις παροχές τις οποίες είχαν συνηθίσει. Το χειρότερο: για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί Ευρωπαίοι άρχισαν να εκφράζουν ανοιχτά αντιπάθεια για άλλους Ευρωπαίους.

Είδαμε την αρχή αυτής της νέας μισαλλοδοξίας πριν από έναν χρόνο, όταν η Ελλάδα έπεσε εξαντλημένη σαν μεθυσμένος κωπηλάτης στο κατάστρωμα της ευρωπαϊκής σχεδίας. Η αγανάκτηση πολλών εταίρων, που έβλεπαν τους Ελληνες να καλοπερνούν για χρόνια χωρίς να τραβούν κουπί όσο οι άλλοι, γρήγορα μετατράπηκε σε οργή και χλεύη. Για πολλές εβδομάδες το σκάφος έπλεε ακυβέρνητο, ενώ οι εταίροι αναρωτιούνταν αν θα βοηθούσαν την Ελλάδα ή αν θα την άφηναν να βουλιάξει. Μόνον όταν είδαν τα σκυλόψαρα των αγορών να στρέφονται προς την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και άλλες χώρες, οι ηγέτες της Ευρώπης πείστηκαν ότι μόνο αν στήριζαν τους αδύναμους θα επιβίωναν οι ίδιοι. Η Ελλάδα διεσώθη, αλλά τώρα τραβάει κουπί υπό την αυστηρή επίβλεψη των εταίρων, δεμένη στη θέση της, με μειωμένη τροφή.

Επειδή οι Ελληνες αποδέχτηκαν την ενοχή τους για τις προηγούμενες σπατάλες, παραχώρησαν μεγάλο μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας χωρίς να προβάλουν την αναμενόμενη αντίσταση. Δέχθηκαν επιθέσεις από ξένους πολιτικούς και μεγάλη μερίδα του ξένου Τύπου. Η ενοχή των Ελλήνων απενοχοποίησε παράλογες αντιδράσεις άλλων. Μέσα στη δική μας ζάλη ήταν δύσκολο να καταλάβουμε τι μας συνέβη, γι’ αυτό, οι σημερινές, σκληρές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ιρλανδία και τη γνωστή μας τρόικα είναι τόσο διαφωτιστικές. Οι Ιρλανδοί χρειάζονται άμεσα δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ για να σώσουν τις υπερχρεωμένες τράπεζές τους – οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο ολόκληρη την οικονομία της χώρας, ανεβάζοντας το φετινό έλλειμμα στο 32% του ΑΕΠ (διπλάσιο της Ελλάδας!). Σε αντάλλαγμα, οι Ευρωπαίοι εταίροι απαιτούν από την Ιρλανδία να αυξήσει τον συντελεστή εταιρικής φορολόγησης από το σημερινό 12,5%, λέγοντας ότι είναι παράλογο να στηρίξουν μια χώρα η οποία ελκύει ξένες εταιρείες σε βάρος άλλων χωρών-μελών της Ε.Ε. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας απαντάει ότι αν πάρει μέτρα τα οποία θα διώξουν τις πολυεθνικές, θα μειωθούν τα φορολογικά έσοδα απ’ αυτές (που ισοδυναμούν με 5% του ΑΕΠ). Κι όμως, αν δεν αυξηθούν οι φόροι των εταιρειών, όλο το βάρος των περικοπών και φόρων θα πέσει πάνω στους πολίτες. Οι εταίροι βρήκαν την ευκαιρία να φέρουν την Ιρλανδία στα μέτρα τους.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η ισχυρότερη ευρωπαϊκή χώρα -η Γερμανία- κερδίζει όταν το ευρώ πέφτει εναντίον άλλων νομισμάτων (αυξάνοντας τις εξαγωγές της), όταν το ευρώ ανεβαίνει (πουλώντας στους εταίρους της στην Ευρωζώνη) και όταν παρέχεται στήριξη στις υπερχρεωμένες χώρες (επειδή μεγάλο μέρος του χρέους τους ανήκει σε γερμανικές τράπεζες και επιχειρήσεις). Οπως πολύ σωστά λέει η καγκελάριος Αγκελα Μέρκελ, η Γερμανία δεν έχει λόγο να απολογείται για την επιτυχία που είναι προϊόν σκληρής δουλειάς και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Γερμανία εμφορείται από την ανάμνηση και τον φόβο του οικονομικού εκτροχιασμού στον μεσοπόλεμο. Γι’ αυτό όφειλε να θυμάται επίσης ότι μάθημα της ίδιας εποχής είναι ότι η ταπείνωση των ηττημένων λαών θα βρει διέξοδο στην οργή και την εκδίκησή τους.

Αν η δική μας εποχή αφήσει κάποιο μάθημα για το μέλλον, ας είναι ότι η κρίση που ξέσπασε στην Ελλάδα το 2009 έδειξε την ανάγκη στενότερης συνεργασίας και συνεννόησης των εταίρων, όχι την ευκαιρία για πρωτόγονους εθνικισμούς. Για να φθάσει στο αύριο η σχεδία της Ευρώπης χρειάζεται πολλούς στα κουπιά, στιβαρό χέρι στο τιμόνι και καθαρό βλέμμα στον ορίζοντα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η δημοκρατία στα όριά της

Posted on Οκτώβριος 25, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος, Οικονομική κρίση, Πολιτική |

Tου Νικου Κωνστανταρα, Η Καθημερινή, 24 Oκτωβρίου 2010

Σε όλη την Ευρώπη κυβερνήσεις επιχειρούν να στηρίξουν τις οικονομίες τους με περικοπές δαπανών και προνομίων και με αυξήσεις φόρων και εισφορών. Ενώ δρουν «οικονομικά», γνωρίζουν ότι το κόστος που θα πληρώσουν θα είναι πολιτικό. Οσο διευρύνονται οι αντιδράσεις των πολιτών τόσο επιτείνεται και το αδιέξοδο. Οι διαδηλώσεις στη Γαλλία, όπου μεγάλα πλήθη εναντιώθηκαν στην αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62 χρόνια, δείχνουν με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η λογική της οικονομικής πειθαρχίας προκαλεί μη λογικές αντιδράσεις – αντιδράσεις οι οποίες υπονομεύουν την οικονομία αλλά και την πολιτική.

Επειδή μέτρα πρέπει να ληφθούν, και αυτά θα προκαλέσουν αντιδράσεις, η κάθε προσπάθεια ουσιαστικής μεταρρύθμισης θα οδηγεί είτε στην αποδυνάμωση (και ίσως και πτώση) της κυβέρνησης είτε στην υιοθέτηση πολιτικών μέτρων που θα περιορίζουν τη δυνατότητα δυναμικής διαμαρτυρίας. Η ίδια η δημοκρατία θα υποβληθεί σε μεγάλη δοκιμασία. Από τη μια πλευρά, θα έχουμε κυβερνήσεις που δεν μπορούν να κυβερνήσουν (δηλαδή, δεν θα εφαρμόζουν πολιτικές που η χώρα έχει ανάγκη), από την άλλη, θα υπάρχουν καθεστώτα όπου οι κυβερνήσεις αποφασίζουν και οι πολίτες υπακούν.

Τα παραδείγματα αυτά δεν είναι υπερβολικά: η Ελλάδα είναι διεθνές «πειστήριο» για τις ολέθριες συνέπειες όταν η πολιτική τάξη κυβερνάει όχι με άξονα τις μακρόχρονες προοπτικές της χώρας αλλά για το δικό της μικροπολιτικό συμφέρον· η Κίνα βασίζει την ανάπτυξή της στον συνδυασμό σφιχτής, κεντρικής εξουσίας και ελεύθερης οικονομίας. Ούτε η μια εκδοχή ούτε η άλλη μοιάζει με τις φιλελεύθερες δημοκρατίες που αναπτύχθηκαν τον τελευταίο αιώνα και που είχαν ως πρώτο μέλημα την ευημερία και την κοινωνικοπολιτική ανάπτυξη των λαών τους. Και εδώ βρίσκεται ο λόγος για την ανησυχία μας: η δημοκρατία, όπως εξελίχθηκε σε ανεπτυγμένες, δυτικές κοινωνίες, είναι ένα βραχύ πείραμα, μια μικρή διακοπή στη μακρά κυριαρχία αυταρχικών μορφών διακυβέρνησης. Οπως έσβησε η φλόγα της δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα, έτσι μπορεί να σβήσει και στις δικές μας κοινωνίες.

Προς τα πού πάμε, εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης, από τις προσπάθειες μεταρρύθμισης και από τις αντιδράσεις που θα προκαλέσουν. Το δυναμικό «όχι» των Γάλλων στην ελάχιστη αλλαγή στο ασφαλιστικό τους σύστημα υποδεικνύει ότι το πάθημα της Ελλάδας δεν έχει λειτουργήσει ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Το έλλειμμα της Γαλλίας φέτος εκτιμάται στο 7,7% του ΑΕΠ και η χώρα είναι υποχρεωμένη να το μειώσει στο 3% το 2013. Αυτό δεν γίνεται χωρίς μεταρρυθμίσεις. Αλλά όταν η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού (και δη οι νέοι) στηρίζει τους διαδηλωτές και τους απεργούς, κάποια στιγμή η κυβέρνηση θα υποχωρήσει, θα πέσει ή θα βρει τρόπο να επιβάλει τις αλλαγές χωρίς να λογαριάζει τις αντιδράσεις. Σε κάθε περίπτωση, δοκιμάζεται σκληρά η σχέση ανάμεσα σε κυβέρνηση και πολίτες, με κύρια αιτία την απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών για τις προθέσεις και τις ικανότητες των πολιτικών και οικονομικών παραγόντων σε εθνικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο.

Κάθε περικοπή, κάθε θυσία, κάθε απόλυση εκλαμβάνεται ως άλλη μια επίθεση εναντίον αδικημένων πολιτών (είτε στο σύνολό τους είτε σε ομάδες). Αλλά οι χρεωμένες χώρες είναι αναγκασμένες να ξεχρεώσουν. Η Βρετανία υιοθέτησε ένα πρόγραμμα που στοχεύει στην εξοικονόμηση 113 δισ. στερλινών έως το 2015, η Γερμανία ακολουθεί με 80 δισ. ευρώ έως το 2014 και η Γαλλία με 40 δισ. το 2011. Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Ουγγαρία στηρίζονται από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ με αντάλλαγμα την αυστηρή λιτότητα.

Λόγω τέτοιων μέτρων, κάθε κυβέρνηση κινδυνεύει να πέσει είτε στις επόμενες εκλογές είτε νωρίτερα. Και πώς αντιδρά η Ευρώπη; Με μια έντονη συζήτηση που προσβλέπει στην υιοθεσία ενός συστήματος «αυτόματης» τιμωρίας όποιας χώρας υπερβεί τους κανόνες περί του επιτρεπόμενου ύψους του ελλείμματος και του χρέους. Είναι άλλη μια απόδειξη ότι ο φόβος που προκαλεί το παράδειγμα της Ελλάδας ωθεί την Ευρώπη προς τη δημιουργία ενός υπερκράτους – το οποίο, μάλιστα, θα παίρνει αποφάσεις χωρίς να λογαριάζει τις πολιτικές συνθήκες σε κάθε χώρα-παραβάτη. Θα απαλλάσσει τις κυβερνήσεις από την ευθύνη τους και θα υπονομεύει την εθνική κυριαρχία. Το ότι γίνεται τέτοια συζήτηση δείχνει ότι το έλλειμμα πολιτικής σκέψης είναι πιο επικίνδυνο από οποιοδήποτε δημοσιονομικό πρόβλημα. Τώρα δεν κινδυνεύει μόνο το όραμα της ενωμένης Ευρώπης, αλλά η ίδια η δημοκρατία.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Μάχες εντός των τειχών

Posted on Ιουλίου 8, 2010. Filed under: Ασφαλιστικό, Κωνστανταρας Νικος |

Σήμερα αλλάζει η ζωή μας. Στη Βουλή ψηφίζονται ριζικές αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα και στο καθεστώς εργασίας – αλλαγές που θα καθορίσουν πώς θα δουλεύουμε και πώς θα ζήσουμε στα γεράματά μας. Η κυβέρνηση όχι μόνο εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που ανέλαβε εκ μέρους της χώρας με την υπογραφή του Μνημονίου συνεννόησης με το ΔΝΤ και την Ε.Ε., αλλά, όσον αφορά τις αλλαγές στο καθεστώς εργασίας, και επισπεύδει τη μεταρρύθμιση κατά ένα τρίμηνο. Προφανώς θέλει να ξεπεράσει τα δύσκολα σημεία με τις λιγότερες δυνατές τριβές, με ταχείες διαδικασίες.

Η εσπευσμένη υπερψήφιση των αλλαγών, όμως, σηματοδοτεί όχι το τέλος της αντιπαράθεσης των τελευταίων μηνών αλλά την αρχή της συζήτησης. Η διαμάχη πρέπει να οδηγήσει σε μια κοινωνία που θα στηριχθεί πάνω σε βάσεις που είναι προϊόν συμβιβασμών και συνεννόησης και όχι, όπως πριν, αποτέλεσμα της επιβολής της θέλησης της μιας ή της άλλης πλευράς. Η πολιτική αντιπαράθεση, οι απεργίες και οι διαδηλώσεις είναι μέρος μιας αναγκαίας ζύμωσης. Η έκφραση οργής, φόβου και απελπισίας των πολιτών είναι θεμιτή – αλλά και αδιέξοδη αν δεν συνοδεύεται και από πολιτική στρατηγική που θα πείσει για την ορθότητα των αλλαγών ή των μη αλλαγών.

Δυστυχώς, έως σήμερα η συζήτηση για το μέλλον μας δεν ήταν ειλικρινής. Οι περισσότεροι επέμεναν απλώς στις θέσεις που εκφράζουν εδώ και δεκαετίες: οι μεν δεν δέχονται καμία αλλαγή, οι δε δεν ανέχονται τους φόβους που προκαλούν οι ανατροπές. Οι περισσότεροι πολίτες δεν συμμερίστηκαν την αγωνία της κυβέρνησης απέναντι στον εφιάλτη της χρεοκοπίας, δεν πείστηκαν ότι οι αλλαγές ήταν θέμα επιβίωσης και όχι τιμωρία για εγκλήματα που δεν διέπραξαν οι ίδιοι.

Με τις μεταρρυθμίσεις η κυβέρνηση έκλεισε ένα σημαντικότατο μέτωπο, αποδεικνύοντας σε εταίρους και πιστωτές ότι οι Ελληνες παίρνουν στα σοβαρά την αναδιάρθρωση της οικονομίας τους. Αλλά η ουσιαστική μάχη θα είναι η προσπάθεια να πείσει τους πολίτες ότι οι θυσίες τους δεν θα πάνε χαμένες, ότι θα οδηγήσουν σε μια κοινωνία χωρίς τις σημερινές ανισότητες σε υποχρεώσεις και δικαιώματα διαφόρων ομάδων, ότι θα δουν τη δικαιοσύνη στην πράξη. Η προσπάθεια να βρει η Ελλάδα τον δρόμο της αρχίζει τώρα – αφού ψηφίστηκε ένα νομοσχέδιο – χάρτης που κανείς δεν γνωρίζει πού οδηγεί.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Ας μας ξυπνήσει η φωτιά

Posted on Ιουλίου 6, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

Οπου κι αν πάει κανείς, οι άνθρωποι δείχνουν μεγάλο και καλοπροαίρετο ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Η μικρή μας χώρα -ένας βράχος στην άκρη των Βαλκανίων, σπασμένος και σκορπισμένος στις γύρω θάλασσες- έχει τεράστιο εκτόπισμα. Οι λόγοι είναι πολλοί: ο αρχαίος πολιτισμός, οι Ελληνες της διασποράς, το ταλέντο των κατοίκων της να βρίσκονται επανειλημμένως στο επίκεντρο γεγονότων των οποίων η σημασία ξεφεύγει από τα στενά σύνορα της χώρας (για καλό ή για κακό). Σήμερα, μέσα στην κρίση, το ερώτημα είναι πώς η παλιά εικόνα της Ελλάδας παντρεύεται με τη νέα. Πώς μας βλέπουν οι άλλοι; Πώς βλέπουμε τους εαυτούς μας; Ποιοι είμαστε;

Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Το θέμα της ταυτότητας είναι τόσο ρευστό όσο η εποχή μας: θα καταλάβουμε ποιοι είμαστε μόνο όταν φανεί αν επιζήσαμε (αν βρήκαμε τη δύναμη να οργανωθούμε σε νέα βάση) ή αν χαθήκαμε μέσα στον αλληλοσπαραγμό. Η κρίση είναι φωτιά που καίει το άχυρο και δυναμώνει το ατσάλι. Μόνο στο τέλος θα ξέρουμε ποιο από τα δύο είμαστε.

Βρισκόμαστε σε αυτήν τη δοκιμασία επειδή για πάρα πολλά χρόνια δεν γνωρίζαμε ποιοι είμαστε ούτε πού θέλουμε να πάμε. Το ξένο χρήμα μάς σήκωσε σαν κύμα που φουσκώνει και νομίζαμε ότι δεν χρειάζεται να κολυμπάμε – έως τη στιγμή που είδαμε τα βράχια. Θέλαμε να είμαστε ό, τι μας συνέφερε: μέλη της ενωμένης Ευρώπης χωρίς να τηρούμε τους δικούς μας νόμους, πόσω μάλλον της Ευρώπης. Θέλαμε να δανειζόμαστε χωρίς να πληρώνουμε· θέλαμε δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις, κέρδη χωρίς κόστος, θυσίες των άλλων χωρίς ανταλλάγματα, δικαιοσύνη χωρίς την τήρηση των νόμων. Θαυμάζαμε τους προγόνους μας -τους αρχαίους, τους Βυζαντινούς, τους ξεσηκωμένους του ’21, τους πολεμιστές του ’40- ξεχνώντας πόσες ήττες και πόσοι συμβιβασμοί πλαισίωναν κάθε λαμπρή στιγμή, πόση προσπάθεια και τέχνη χρειάζεται μόνο για να μείνεις όρθιος αξιοπρεπώς. Πιστέψαμε ότι μόνο με το όνομά μας, με τις επιλεκτικές μας μνήμες, είχαμε φτάσει εκεί που θέλαμε να είμαστε και θα παραμέναμε εκεί. Κάναμε λάθος.

Το μεγάλο μας πλεονέκτημα -το όνομα, η λαμπρή κληρονομιά μας- είναι ένα αβάσταχτο βάρος. Οχι επειδή δεν θα φθάσουμε ποτέ στα ύψη των προγόνων μας (παρόλο που στις μέρες μας ο κάθε άνθρωπος έχει μεγαλύτερες ευκαιρίες να ξεχωρίσει από οποιαδήποτε άλλη εποχή), αλλά επειδή η εικόνα που έχουμε για τους προγόνους μας είναι διαστρεβλωμένη. Η πραγματικότητα των μερικών αιώνων της ελληνικής λάμψης έχει διυλιστεί μέσα από τις επιθυμίες και τα ιδανικά του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και τις ανάγκες της ελληνικής εθνικής συνείδησης. Κανένας λαός δεν μπορεί να πετύχει τέτοια συμπυκνωμένη σοφία, απαλλαγμένη από τη σαβούρα της καθημερινότητας, όπως αυτή των Ελλήνων που επέζησε ώς τις μέρες μας.

Η κληρονομιά μας, όμως, δείχνει και τη μόνη διέξοδο από τη σημερινή κρίση. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην ανάγκη ανάδειξης του πολιτισμού μας με πολύ μεγαλύτερη έμπνευση και φροντίδα από ό, τι ισχύει σήμερα. Πρέπει να μιμηθούμε τους προγόνους μας. Ο λόγος για τον οποίο το όνομα των Ελλήνων είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο είναι οι ιδέες που αναπτύχθηκαν στην αρχαιότητα. Βεβαίως, ο ίδιος ο τόπος, τα μνημεία και οι τέχνες των αρχαίων παίζουν μεγάλο ρόλο στο πώς οι ξένοι «βλέπουν» την Ελλάδα ως ιδέα, αλλά είναι τα γραπτά που κυριαρχούν, οι ιδέες, είτε στην τέχνη, είτε στη φιλοσοφία, είτε στην ιατρική. Ο κόσμος θαυμάζει τους αρχαίους Ελληνες επειδή μέσα από τους μύθους και τα γραπτά τους ειπώθηκε με τον πιο καθαρό τρόπο η περιπέτεια του ανθρώπου, με τις αγωνίες, τις ελπίδες, τις χαρές, τις ήττες και τις υπερβάσεις της. Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα των Ελλήνων ήταν η χρήση του λόγου σε κάθε μορφή και τέχνη, στη μετουσίωση του προσωπικού και του εφήμερου στο αιώνιο. Στην πολιτική, πειραματίστηκαν με πολλές μορφές πολιτεύματος· σπάζοντας τα καλούπια χιλιετιών, έφθασαν για λίγο και στη δημοκρατία.

Για εμάς σήμερα, οι αρχαίοι Ελληνες είναι χρήσιμοι όχι για να ποτιζόμαστε και εμείς σαν τη γλάστρα κάτω από το βασιλικό, αλλά για να λειτουργήσουν ως παράδειγμα. Βρισκόμαστε σε αδιέξοδο. Χρωστάμε χρήματα που δεν έχουμε. Οι φίλοι μάς λυπούνται, οι άλλοι μάς κοροϊδεύουν. Η κοινωνία διχάζεται και κινδυνεύει. Δεν περιμένουμε κανέναν από μηχανής θεό. Είναι ώρα να σκεφτούμε, να αρπάξουμε ιδέες από τους αιθέρες. Να «ποιήσουμε» και εμείς. Εναντι κάθε προσδοκίας, να γίνουμε άξιοι επίγονοι. Ας μας ξυπνήσει η φωτιά.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Μόνη σωτηρία η επιτυχία

Posted on Μαΐου 9, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 9 Mαϊου 2010

Αφού δεν πήραμε μόνοι μας μέτρα για τη σωτηρία της οικονομίας, αναγκαζόμαστε να τα εφαρμόσουμε υπό την κηδεμονία της διεθνούς κοινότητας και με τη βοήθεια βλοσυρών εταίρων – με όλες τις εντάσεις που αυτό προκαλεί εντός Ελλάδος αλλά και στις διεθνείς σχέσεις μας. Διαβάζοντας το κείμενο της συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα, στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όταν δόθηκε στη δημοσιότητα την περασμένη Τρίτη, αισθάνθηκα ότι διάβαζα για την οικονομία και τους θεσμούς μιας άλλης χώρας. Μέσα στις πολλές απαιτήσεις που περιέγραφε το Μνημόνιο, αποκαλυπτόταν το μέγεθος της περικοπής εξόδων και της αύξησης εσόδων του κράτους (σύνολο 36,4 δισ. ευρώ έως το 2014), αλλά και η ριζική μεταρρύθμιση της οικονομίας, της εργατικής αγοράς και του ασφαλιστικού συστήματος. Η συμφωνία αποτελεί μια επανάσταση – υιοθετεί όλα τα μέτρα που οι πολιτικές ηγεσίες δεκαετιών δεν τολμούσαν να αγγίξουν.

Το Μνημόνιο Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής καθορίζει τις απαιτούμενες ενέργειες για τη δημοσιονομική εξυγίανση, την αυστηρότερη εποπτεία των τραπεζών, για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στους τομείς των μεταφορών, της αγοράς εργασίας, της υγείας, των ασφαλιστικών ταμείων, των κλειστών επαγγελμάτων κ. ά. Απαιτεί την απλοποίηση διαδικασιών σε όλη τη δημόσια διοίκηση, από τους μισθούς υπαλλήλων έως τις κρατικές προμήθειες, όπως και αποτελεσματικούς ελέγχους και την ποινική δίωξη φοροφυγάδων. Καθορίζει την ύπαρξη τριών μόνο συνταξιοδοτικών ταμείων και ενιαία ηλικία κανονικής συνταξιοδότησης (τα 65 χρόνια) και πρόωρης (τα 60). Το σχέδιο προσβλέπει στην εξάλειψη πολλών αδικιών και στρεβλώσεων στην ελληνική κοινωνία, την ίδια ώρα που περικόπτει εισοδήματα και παροχές. Αν πετύχει, θα είμαστε μια φτωχότερη αλλά ίσως πιο δίκαιη κοινωνία.

Η επιτυχία του εγχειρήματος, όμως, θα κριθεί από το πόσο γρήγορα θα εφαρμοστούν οι μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην ανάπτυξη και την παραγωγή, ως αντιστάθμισμα των περικοπών, οι οποίες απειλούν την ανάπτυξη και ίσως και τον ίδιο τον κοινωνικό ιστό. Θα κριθεί από την αξιοπιστία της κυβέρνησης και των άλλων πολιτικών δυνάμεων, και από το πόσο ο λαός θα ανεχτεί μια τόσο μεγάλη ανατροπή. Το πρόγραμμα ήδη προκαλεί τεράστια αναστάτωση, χωρίς να έχουν φανεί οι πραγματικές επιπτώσεις της εξάλειψης μεγάλου μέρους του εισοδήματος των πολιτών. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι τίποτα δεν θα είναι όπως πριν.

Οσο οδυνηρά και αν είναι τα μέτρα, όμως, μπορούν να έχουν και απρόσμενες θετικές εξελίξεις. Ισως μας οδηγήσουν στο να γίνουμε πιο απαιτητικοί –πιο ενεργοί– πολίτες. Να μην ανεχόμαστε τα απαράδεκτα που ανεχόμασταν έως τώρα, αλλά να απαιτούμε τα δικαιώματά μας και να εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας.

Οσο απλοϊκή και επικίνδυνη και αν είναι η οργή στους δρόμους, με την κραυγή «Κλέφτες!» και τις μούντζες προς τη Βουλή, δείχνει ότι η ανοχή προς την καθημερινή διαφθορά –μικρή και μεγάλη– τελείωσε. Ο πόνος από τις περικοπές οδηγεί στην ανακάλυψη ότι η διαφθορά ή η αδιαφορία του διπλανού μας είναι και δικό μας πρόβλημα – επειδή, στο τέλος, εμείς πληρώνουμε για τα ελλείμματα και την έλλειψη παραγωγικότητας. Αλλά και αυτοί που δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους ίσως ξυπνήσουν και δουν ότι δεν είναι μόνοι, ότι πρέπει να συμβάλουν στην εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας, αλλιώς όλοι χάνουν. Είτε είναι υπάλληλοι είτε αφεντικά, είτε δικαστές είτε αστυνόμοι.

Αυτές οι μέρες θα κρίνουν το μέλλον μας. Η κυβέρνηση και ο λαός καλούνται να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες μιας οικονομικής και κοινωνικής προσαρμογής, που είναι πρωτοφανής σε έκταση και βιαιότητα, την ώρα που η Νέα Δημοκρατία καταψήφισε το σχέδιο διάσωσης και τα δύο κόμματα της Αριστεράς επενδύουν στην αντίσταση στους δρόμους. Μέσα στο ίδιο το ΠΑΣΟΚ υπάρχουν μεγάλες εντάσεις, αφού το σχέδιο διάσωσης είναι αντίθετο με το ίδιο το DΝΑ ενός κόμματος που έχτισε πάνω στον λαϊκισμό και στις αλόγιστες παροχές. Αυτό κάνει τον αγώνα του Γιώργου Παπανδρέου ακόμη πιο δύσκολο και κρίσιμο. Είτε τον ψηφίσαμε είτε όχι, και ας διαφωνούμε με επιλογές και λάθη του, αυτόν τον καιρό οφείλουμε να τον στηρίξουμε – και να απαιτούμε συνεχή σοβαρότητα και επαγρύπνηση από την κυβέρνησή του, από τους συμπολίτες μας, από τους εαυτούς μας. Η μόνη σωτηρία είναι η επιτυχία: από εμάς εξαρτάται αν θα φτιάξουμε νέα χώρα ή αν θα ζούμε σε εφιάλτη.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η κρίση θέλει δικαιοσύνη

Posted on Μαΐου 2, 2010. Filed under: Κωνστανταρας Νικος | Ετικέτες: |

  • Tου Νικου Κωνστανταρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 02-05-10

Την περασμένη Τρίτη, την ώρα που η Standard & Poor’s υποβάθμιζε το ελληνικό χρέος στην κατηγορία των «σκουπιδιών», στην Ουάσιγκτον στελέχη της Goldman Sachs άκουγαν τα μέλη επιτροπής της Γερουσίας να τους αποκαλούν «ανήθικους» και να τους εγκαλούν επειδή κέρδισαν από τη διεθνή οικονομική κρίση. Ενώ τα ελληνικά ομόλογα έπεφταν στο έσχατο σκαλί της απαξίωσης, η αξία των μετοχών της Goldman Sachs ανέβαινε. Η ρίζα του προβλήματος και στις δύο υποθέσεις είναι τα χρέη ανθρώπων που δεν μπορούν να τα αποπληρώσουν: στην Ελλάδα όλη η χώρα βυθίστηκε στον αλόγιστο δανεισμό των κυβερνήσεων και των πολιτών, ενώ η Goldman Sachs «τύλιγε» μέσα σε πολύπλοκα επενδυτικά πακέτα τα στεγαστικά δάνεια ανθρώπων που δεν θα μπορούσαν ποτέ να ανταποκριθούν στα χρέη τους και τα πουλούσε σε ανυποψίαστους πελάτες.

Η σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις είναι ότι η Ελλάδα έφθασε στο χείλος της καταστροφής και ο λαός της δεν έχει ιδέα τι του ξημερώνει, ενώ τα στελέχη της Goldman Sachs έβγαλαν χρήματα με το τσουβάλι, στοιχηματίζοντας ενάντια στα ίδια τους τα προϊόντα.

Οπως συμβαίνει σε κάθε κρίση, τον λογαριασμό πληρώνουν αυτοί που δεν συμμετείχαν στο φαγοπότι. Στην περίπτωση της Goldman Sachs (και άλλων κολοσσών του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος), δεν έχασαν τα λεφτά τους μόνο όσοι είχαν περίσσευμα για επενδύσεις, αλλά και άνθρωποι που μέσα στη λαίλαπα είδαν την αξία των σπιτιών τους να κατακρημνίζεται ενώ οι υποχρεώσεις τους πολλαπλασιάστηκαν. Κάηκαν πολλά χλωρά μαζί με τα ξερά.

Αυτή είναι η μοίρα και των Ελλήνων σήμερα. Κάποιοι έβγαλαν πολλά χρήματα από το ξέφρενο πάρτι της σπατάλης – όπως η Goldman Sachs με τις πανάκριβες συμβουλές για την απόκρυψη του ελληνικού χρέους, οι εργολάβοι και όσοι δημόσιοι υπάλληλοι δεν τιμούσαν με την ανάλογη εργασία τους μισθούς που έπαιρναν. Αλλοι βολεύονταν μέσα στην αφθονία – περιμένοντας προσωπικά οφέλη. Αλλά οι περισσότεροι πολεμούσαν να τα βγάλουν πέρα με χαμηλούς μισθούς και συντάξεις, σε μια κοινωνία όπου το μαύρο χρήμα και η ασυδοσία φούσκωναν τις τιμές συνεχώς και η γενικευμένη ανομία τους έπειθε ότι δεν υπήρχε λόγος να διαμαρτύρονται ούτε τρόπος να δικαιωθούν. Αυτοί -η πλειοψηφία- είναι που τώρα βλέπουν τα εισοδήματά τους να περικόπτονται, τους φόρους (κυρίως τους έμμεσους) να αυξάνονται, τις αποζημιώσεις για απολύσεις να κινδυνεύουν και τη χώρα τους να απαξιώνεται.

Εδώ βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος στα μέτρα που θα επιβληθούν. Στην καρδιά του ελληνικού προβλήματος βρίσκεται βαθιά ριζωμένη η αδικία: είμαστε μια κοινωνία που ανέχτηκε την ύπαρξη απαράδεκτων διαχωριστικών γραμμών – ανάμεσα σε αυτούς που «τα κονομάνε» με λίγο κόπο και αυτούς που δουλεύουν υπερβολικά και αναγκάζονται να δανειστούν για να τα βγάλουν πέρα, ανάμεσα σε αυτούς που τηρούν τον νόμο και αυτούς που τον εκμεταλλεύονται για το δικό τους συμφέρον, ανάμεσα σε αυτούς που πληρώνουν φόρους και εισφορές σε ασφαλιστικά Ταμεία και στους άλλους που αποφεύγουν κάθε υποχρέωση και αρπάζουν κάθε παροχή.

Η μεγαλύτερη αδικία, όμως, είναι το χάος της δημόσιας διοίκησης, που καταβροχθίζει μεγάλο μέρος κάθε μισθού και που υποτίθεται ότι πηγαίνει σε φόρους και σε ασφαλιστικές εισφορές. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς διαπίστωσαν οι ελεγκτές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Κομισιόν τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά σίγουρα δεν συνάδει με ό, τι θα περίμεναν από μια χώρα που είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης από το 1981 και της οποίας οι πολίτες πληρώνουν τόσο υψηλούς φόρους (τουλάχιστον αυτοί που πληρώνουν).

Οποιος θέλει να δει την Ελλάδα να ορθοποδεί, πρέπει, μαζί με τα δημοσιονομικά μέτρα, να θέσει ως προτεραιότητα την απλοποίηση όλων των διαδικασιών στη δημόσια ζωή και την αυστηρή τήρηση των νόμων (χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς την ολιγωρία των πολιτικών, δικαστικών και αστυνομικών αρχών). Αν αυτό δεν γίνει άμεσα, η μείωση εισοδήματος των πολιτών δεν θα έχει κανένα όφελος. Αντιθέτως, θα δημιουργήσει μια παρατεταμένη ύφεση, η οποία θα κάνει την ανάκαμψη ακόμη πιο δύσκολη και θα εντείνει την αίσθηση ότι οι θυσίες είναι μάταιες. Αν οι πολίτες δεν πιστέψουν ότι μια πιο δίκαιη κοινωνία θα βγει από την κρίση δεν θα ομονοήσουν, δεν θα ανεχτούν τα μέτρα. Μέσω συνεχών αλληλοκατηγοριών και συγκρούσεων ομάδων συμφερόντων, η χώρα θα παραδοθεί σε κερδοσκόπους και απατεώνες. Με ακόμη μεγαλύτερα χρέη, χωρίς καμία ελπίδα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

« Προηγούμενες Καταχωρίσεις

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...