Λυγερός Σταύρος

Ο δούρειος ίππος της συνεκμετάλλευσης

Posted on Νοέμβριος 24, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Tου Σταυρου Λυγερου, Η Καθημερινή, 23-11-10

Εάν πιστέψουμε τους διπλωματικούς διαδρόμους, σύντομα θα έχουμε εντυπωσιακά νέα από το ελληνοτουρκικό μέτωπο. Ορισμένες πηγές, μάλιστα, προεξοφλούν συμφωνία για τη συνεκμετάλλευση του Αιγαίου. Η στήλη κρατάει μικρό καλάθι, αλλά δεν αποκλείει τίποτα. Η κυβέρνηση Ερντογάν, πάντως, καλλιεργεί κλίμα αισιοδοξίας και με τη ρητορική της επιχειρεί να εγκλωβίσει διπλωματικά την Αθήνα σε μια δυναμική διευθετήσεων, που θα προκύψουν από τις διμερείς διαπραγματεύσεις κι όχι από την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.

Στο τραπέζι των διερευνητικών επαφών βρίσκεται το ζήτημα των χωρικών υδάτων. Ακόμα, όμως, κι αν επέλθει συμφωνία επί της συζητούμενης φόρμουλας του διαφοροποιημένου εύρους, η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο προσκρούει και σε άλλα εμπόδια.

Η Αγκυρα αμφισβητεί μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών» την ελληνικότητα ακόμα και κατοικημένων νησιών. Επίσης, δεν αναγνωρίζει ότι τα νησιά του Αιγαίου δικαιούνται Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας, παρότι η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ρητά πως τα κατοικημένα νησιά έχουν δικαίωμα ΑΟΖ κι ότι αυτή ορίζεται με τον ίδιο τρόπο που ορίζεται η ΑΟΖ των ηπειρωτικών περιοχών (άρθρο 121 παρ. 2). Ας σημειωθεί ότι η εν λόγω σύμβαση έχει κυρωθεί από περίπου 160 χώρες και αποτελεί διεθνές δίκαιο και δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η Τουρκία απαιτεί να αποκτήσει δικαιώματα εκμετάλλευσης του βυθού δυτικά της αλυσίδας των ελληνικών νησιών, που αρχίζει από τη Σαμοθράκη και τελειώνει στη Ρόδο. Κάτι τέτοιο, όμως, αντιτίθεται στο διεθνές δίκαιο και γι’ αυτό η ελληνική κοινή γνώμη θεωρεί αυτή την τουρκική απαίτηση απαράδεκτη.

Λόγω ακριβώς αυτών των εμποδίων, σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, η μέθοδος που συζητείται είναι η παράκαμψη. Αντί, λοιπόν, να επιδιωχθεί η οριστική επίλυση των υφιστάμενων προβλημάτων, αναζητείται τρόπος να υπογραφεί κατ’ ευθείαν συμφωνία συνεκμετάλλευσης των πιθανολογούμενων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Αιγαίο.

Μόνο, όμως, εάν έχει προηγηθεί η οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας θα είναι σαφές ποια ποσοστά από τα κέρδη θα δικαιούται η μία και ποια η άλλη παράκτια χώρα. Εάν δεν είναι σαφές αυτό, η διαπραγμάτευση θα γίνει στον αέρα και βεβαίως προς όφελος της Αγκυρας, η οποία είναι αυτή που αμφισβητεί, πιέζει και διεκδικεί. Οταν η Αγκυρα μιλάει για συνεκμετάλλευση εννοεί ότι το κέρδος θα μοιραστεί σχεδόν εξίσου. Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, όμως, δικαιούνται ένα πολύ μικρό ποσοστό, λόγω της ύπαρξης των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο.

Στην πραγματικότητα, ο όρος συνεκμετάλλευση είναι ένα παραπλανητικό αμπαλάζ για παραχώρηση εθνικών δικαιωμάτων. Το επιχείρημα που θα προβληθεί είναι ήδη έτοιμο: Θα μας πουν ότι ειδικά τώρα που έχουμε ζωτική ανάγκη, είναι προτιμότερο να μοιραστούμε με τους Τούρκους τα οφέλη από την εκμετάλλευση των πιθανολογούμενων κοιτασμάτων στο Αιγαίο, επειδή αλλιώς αυτά θα παραμείνουν ανεκμετάλλευτα.

Advertisements
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Οταν το κάρο μπαίνει μπροστά από το άλογο

Posted on Νοέμβριος 22, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Του Σταυρου Λυγερου, Η Καθημερινή, 21/11/2010

Είναι κοινός τόπος ότι η Ευρωζώνη βυθίζεται σε κρίση. Οι αντιφάσεις της, που στην περίοδο των «παχιών αγελάδων» επικαλύπτονταν από το κλίμα ευφορίας, έχουν βγει με δύναμη στην επιφάνεια. Τα επιμέρους προβλήματα χωρών–μελών υφίστανται, αλλά το μείζον είναι η ανισομερής ανάπτυξη και η διαφορά ανταγωνιστικότητας στους κόλπους της Ευρωζώνης. Αυτές δημιουργούν αναπόφευκτα ανισορροπία και αδύνατους κρίκους.

Είναι αποδεδειγμένο ότι από την ύπαρξη του κοινού νομίσματος επωφελούνται οι πιο ανταγωνιστικές οικονομίες, με πρώτη τη γερμανική. Τα γερμανικά πλεονάσματα κατά βάσιν είναι τα ελλείμματα του ευρωπαϊκού Νότου. Το ευρώ εμποδίζει τις λιγότερο ανταγωνιστικές χώρες–μέλη να εξισορροπήσουν το μειονέκτημά τους. Επειδή καμία χώρα–μέλος δεν μπορεί να ανεχθεί για πολύ την υπονόμευση των συμφερόντων της, όσες χάνουν έδαφος, θα αντιδράσουν. Η ιδεολογική ισχύς του ευρώ θα καθυστερήσει, αλλά δεν θα ανασχέσει αυτή την αντίδραση.

Οι Γερμανοί τα θέλουν όλα δικά τους. Θέλουν την Ευρωζώνη, επειδή εκεί διοχετεύουν τα δύο τρίτα των εξαγωγών τους και επίσης επειδή απολαμβάνουν το άυλο κεφάλαιο της ηγεμονίας. Ταυτοχρόνως, επιχειρούν να επιβάλουν τους δικούς τους ιδιοτελείς όρους. Η Ευρωζώνη, όμως, δεν θα επιβιώσει μόνο με δρακόντεια δημοσιονομικά μέτρα και αυστηρές ποινές. Η μέθοδος αυτή είναι αμφίβολης οικονομικής αποτελεσματικότητας, αφού εγκλωβίζει τις οικονομίες στον φαύλο κύκλο της ύφεσης. Επίσης, θίγει το θεμέλιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, που είναι η ισότιμη συμμετοχή των χωρών–μελών.

Η κ. Μέρκελ φρόντισε να διαλύσει και τις όποιες ψευδαισθήσεις, σφίγγοντας με την πολιτική της τη θηλιά στο λαιμό των αδύνατων κρίκων. Αποδεικνύεται για άλλη μία φορά ότι οι γερμανικές ελίτ δεν είναι σε θέση να διαχειρισθούν με σοφία τη δύναμή τους. Στην πραγματικότητα, με τον οικονομικό εθνικισμό τους, υπονομεύουν την Ευρωζώνη και μαζί τα μεσομακροπρόθεσμα συμφέροντά τους.

Οι μουτζαχεντίν του μονεταρισμού έχτισαν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, βάζοντας «το κάρο μπροστά από το άλογο». Θεσπίζοντας κοινό νόμισμα χωρίς μηχανισμούς εξισορρόπησης, βάθυναν το εσωτερικό χάσμα. Στο σημείο όπου έχουν φθάσει τα πράγματα, χωρίς κοινή οικονομική διακυβέρνηση και χωρίς αποφασιστικά βήματα προς την πολιτική ενοποίηση, το ευρώ θα γεννήσει αναπόφευκτα διαλυτικές τάσεις.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Μνημόνιο και αναδιάρθρωση

Posted on Νοέμβριος 3, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Tου Σταυρου Λυγερου, Η Καθημερινή, 02-11-10

Για μία ακόμα φορά, ο Θόδωρος Πάγκαλος προκάλεσε με δήλωσή του θύελλα. Αυτή τη φορά, όμως, δεν εξόργισε την κοινή γνώμη, όπως με προηγούμενες ατάκες του. Επανέφερε στο προσκήνιο το σενάριο της αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους, προκαλώντας σύγχυση στο οικονομικό επιτελείο και αμήχανες διαψεύσεις. Το ενδεχόμενο να επιμηκυνθεί χρονικά η αποπληρωμή αιωρείται σχεδόν εξ αρχής. Είναι απαγορευμένη αυστηρά, όμως, οποιαδήποτε αναφορά σ’ αυτήν την προοπτική, με το επιχείρημα ότι θα αντιδράσουν άσχημα οι αγορές. Ακόμα και η σχετική αναφορά του επικεφαλής του ΔΝΤ πνίγηκε. Στην πραγματικότητα, η τρόικα έχει αυτοεγκλωβισθεί στον δογματισμό της. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τη γερμανική κυβέρνηση και τους ιθύνοντες της Ευρωζώνης.

Το Μνημόνιο μπορεί να περιέχει μέτρα που έπρεπε να είχαν προ πολλού ληφθεί, αλλά συνολικά είναι ένα στοίχημα, το οποίο ήταν εξ αρχής προφανές πως δεν μπορούσε να κερδηθεί. Μόνο εάν η ελληνική οικονομία ορθοποδήσει, η Ελλάδα θα μπορέσει να αποπληρώσει τα χρέη της. Τα γεγονότα αποδεικνύουν, όμως, ότι η εφαρμοζόμενη πολιτική, αντί να ανατάξει την οικονομία, την βυθίζει στην ανατροφοδοτούμενη ύφεση.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις παραλείψεις και τα σφάλματα της κυβέρνησης Παπανδρέου στο επίπεδο της διαχείρισης, έχει ως αποτέλεσμα τη μεγάλη απόκλιση από τους δημοσιονομικούς στόχους. Και αυτό, παρά τα πρωτοφανή μέτρα συρρίκνωσης κυρίως των κατώτερων και μεσαίων εισοδημάτων.

Δεν είναι τυχαίο ότι και πριν από την αναζωπύρωση της εκλογολογίας τα περιβόητα σπρεντ παρέμεναν σε απαγορευτικά επίπεδα, παρά τις συνεχείς και κατηγορηματικά καθησυχαστικές δηλώσεις αξιωματούχων της Ευρωζώνης και του ΔΝΤ. Η ερμηνεία που συχνά προβάλλεται είναι ότι οι αγορές αμφιβάλλουν για την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης Παπανδρέου να εφαρμόσει το Μνημόνιο. Στην πραγματικότητα, οι αγορές αμφιβάλλουν για την ικανότητα της εφαρμοζόμενης θεραπείας να αποτρέψει κάποια μορφή χρεοκοπίας. Αντιδρούν αρνητικά, επειδή το τοπίο είναι πράγματι θολό και αβέβαιο.

Η κατάσταση θα ήταν σαφώς καλύτερη εάν το τοπίο ήταν καθαρό, εάν η τρόικα είχε δώσει στην ελληνική οικονομία τον αναγκαίο χρόνο και τις προϋποθέσεις για να ορθοποδήσει. Αυτό δεν σημαίνει καθόλου χαλαρότερη επιτήρηση. Σημαίνει απλώς ότι αντί για τη συνταγή των γραμμικών περικοπών, η δέσμευση έπρεπε να αφορά αφενός το ριζικό νοικοκύρεμα των δημοσιονομικών με στοχευμένες παρεμβάσεις και αφετέρου την αξιοποίηση των λιμναζουσών αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας. Σημαίνει, επίσης, τουλάχιστον χρονική μετάθεση της αποπληρωμής του χρέους.

Ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωζώνη χειρίστηκε την ελληνική κρίση δανεισμού δεν υπαγορεύθηκε κυρίως από την ανάγκη σωτηρίας της χώρας-μέλους. Στην πραγματικότητα, γύρω από αυτό το ζήτημα παίζεται ένα παιχνίδι, το διακύβευμα του οποίου δεν είναι τόσο η Ελλάδα όσο η σταθερότητα του ευρώ. Στην αρχή, η χώρα μας αντιμετωπίστηκε σαν το «μαύρο πρόβατο» της «ενάρετης» Ευρώπης, αλλά σύντομα αποδείχθηκε ότι είναι ο «αδύνατος κρίκος» μιας όχι και τόσο ανθεκτικής αλυσίδας.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Τα ρέστα του παίζει ο Γιώργος

Posted on Οκτώβριος 26, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Tου Σταυρου Λυγερου, Η Καθημερινή, Tρίτη, 26 Oκτωβρίου 2010

Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αντιστρέψει το δυσμενές για το κόμμα του κλίμα, ο πρωθυπουργός πραγματοποίησε στροφή 180 μοιρών, την οποία υπαγόρευσαν οι δημοσκοπήσεις. Μέχρι πρότινος, στο κυβερνητικό επιτελείο επικρατούσε η πεποίθηση ότι το ΠΑΣΟΚ θα βγει με διαφορά πρώτο κόμμα. Θεωρούσαν ότι η εκτεταμένη και έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια δεν θα βρει διέξοδο στην κάλπη. Πρώτον, επειδή η Ν.Δ. δεν πείθει ως εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της διακυβέρνησης. Δεύτερον, επειδή τα μικρότερα κόμματα της αντιπολίτευσης, παρότι δεν έχουν ασκήσει κυβερνητική εξουσία, αντιμετωπίζονται από την κοινή γνώμη περισσότερο ως μέρος του προβλήματος, παρά ως παράγοντας της λύσης του.

Με βάση αυτή την εκτίμηση στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούσαν ότι θα πέσει στο κενό η προσπάθεια του Αντώνη Σαμαρά να μετατρέψει τις περιφερειακές εκλογές σ’ ένα είδος δημοψηφίσματος για το Μνημόνιο και κατ’ αυτό τον τρόπο να κεφαλαιοποιήσει εκλογικοπολιτικά την κοινωνική δυσαρέσκεια. Αυτό που δεν υπολόγισαν στην κυβέρνηση είναι ότι το οικονομικοκοινωνικό κραχ παρόξυνε την κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης. Προϊόν της είναι η κατά πάσα πιθανότητα εκλογή του Γιάννη Δημαρά στην περιφέρεια, που συγκεντρώνει το ένα τρίτο του συνολικού εκλογικού σώματος.

Εάν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν θα σπάσει το στερεότυπο ότι σε τέτοιου μεγέθους εκλογικές αναμετρήσεις ελπίδα εκλογής έχει μόνο όποιος διαθέτει το χρίσμα του ΠΑΣΟΚ ή της Ν.Δ. Θα δημιουργηθεί προηγούμενο, θα απελευθερωθούν δυνάμεις κι αναπόφευκτα θα υπάρξει συνέχεια. Σ’ αυτή την κάλπη εκ των πραγμάτων θα κριθεί εάν θα τεθεί σε δοκιμασία ο ίδιος ο διπολικός χαρακτήρας του πολιτικού συστήματος.

Το κεντρικό επιχείρημα του Σαμαρά είναι ότι εάν υπερψηφισθούν οι υποψήφιοι του ΠΑΣΟΚ η κυβέρνηση θα το επικαλεσθεί για την επιβολή νέων περικοπών. Το επιχείρημά του βρίσκει μεγάλη απήχηση, επειδή αντανακλά τη διάχυτη εντύπωση ακόμα και δεδηλωμένων ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Στην Αττική, όμως, το εν λόγω επιχείρημα φουσκώνει τα πανιά του Δημαρά κι όχι του «γαλάζιου» υποψήφιου.

Εάν οι κάλπες του Νοεμβρίου καταγράψουν ήττα του ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση θα τεθεί αναπόφευκτα σε τροχιά πολιτικής αποσταθεροποίησης. Για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη, ο πρωθυπουργός έκανε κάποιες κινήσεις εντυπώσεων, αλλά κυρίως απείλησε εμμέσως με εκλογές, για την ακρίβεια με πολιτική αστάθεια και οικονομικό χάος. Ποντάρει στο γεγονός ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει προφανής και αξιόπιστη εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της διακυβέρνησης. Ελπίζει ότι η απειλή του θα φοβίσει τους πολίτες, θα κάμψει την έντονη δυσαρέσκειά τους και θα τους υποχρεώσει να ψηφίσουν τους «πράσινους» υποψήφιους, προκειμένου να αποφύγουν τα χειρότερα.

Μόνο οι κάλπες θα απαντήσουν το ερώτημα εάν «ποντάροντας τα ρέστα του» ο Γιώργος Παπανδρέου θα αλλάξει τη διαφαινόμενη τάση των πολιτών να αποδοκιμάσουν την κυβερνητική πολιτική. Το μόνο σίγουρο είναι ότι εάν ο πολιτικός εκβιασμός του πέσει στο κενό, ο πρωθυπουργός θα έχει ο ίδιος ακυρώσει τη δυνατότητά του να κυβερνήσει.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Οι δύο όψεις της ισλαμοφοβίας

Posted on Σεπτεμβρίου 17, 2010. Filed under: Ισλάμ, Λυγερός Σταύρος |

  • Του Σταυρου Λυγερου, Παρασκευή, 17 Σεπτεμβρίου 2010

Η ισλαμοφοβία δεν γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2001. Αναμφίβολα, όμως, οι πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη την έφεραν στην επιφάνεια και την τροφοδότησαν. Δεν πρόκειται για θρησκευτική αντιπαλότητα. Στη Δύση, η θρησκευτική πίστη και λατρεία είναι ιδιωτική υπόθεση και κατά κανόνα σεβαστή. Οι θρησκείες, όμως, είναι και πολιτισμικά μεγέθη. Αυτό ισχύει περισσότερο για το Ισλάμ, το οποίο ασκεί καθοριστική επιρροή στον τρόπο ζωής των μουσουλμάνων και σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργεί σαν πολιτική ιδεολογία.

Η ισλαμική ταυτότητα είναι πολιτισμικά ισχυρή. Γι’ αυτό συνήθως οι μουσουλμάνοι μετανάστες εντάσσονται μόνο επιφανειακά στον δυτικό τρόπο ζωής. Ζητήματα, όπως π.χ. η απαγόρευση της μπούργκας, είναι εκδηλώσεις της αντίφασης ανάμεσα στη σκληροπυρηνική ισλαμική ταυτότητα και σε βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Η εν λόγω πολιτισμική αντίφαση προκαλεί τη διάχυτη επιφύλαξη με την οποία οι δυτικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν το Ισλάμ, που έχει εγκατασταθεί στο εσωτερικό τους. Η επιφύλαξη, όμως, θα ήταν αβαθής, εάν δεν την τροφοδοτούσε η εντύπωση ότι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός (ακρότατη εκδοχή του οποίου είναι η τρομοκρατία της Αλ Κάιντα) αποτελεί νομιμοποιημένη ιδεολογία εντός των μουσουλμανικών κοινοτήτων.

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, η καταγγελία της ισλαμοφοβίας δεν αρκεί για να ανασχέσει ένα φαινόμενο, το οποίο πηγάζει και τροφοδοτείται από υπαρκτές και συχνά φορτισμένες πολιτισμικές αντιφάσεις. Ο φορμαλισμός του «πολιτικά ορθού» δεν κάνει τον κόπο να κατανοήσει αυτές τις αντιφάσεις και τα βαθύτερα ρεύματα που παράγουν. Κουνώντας το δάκτυλο, μάλιστα, συχνά φέρνει το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Η υπόθεση της ανέγερσης τζαμιού δίπλα στο Ground Zero είναι ενδεικτική. Η μουσουλμανική αδελφότητα έχει συνταγματικό δικαίωμα και ο ίδιος ο Ομπάμα τάχθηκε υπέρ. Οπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, όμως, στη μεγάλη πλειοψηφία τους οι κάτοικοι της πολυφυλετικής και πολυπολιτισμικής Νέας Υόρκης αντιτίθενται. Θεωρούν το τζαμί ειδικά σ’ εκείνη την τοποθεσία ένα είδος πρόκλησης. Προφανώς, εμμέσως το συνδέουν με το γεγονός ότι η τρομοκρατική επίθεση έγινε στο όνομα του Ισλάμ, αλλά καθοριστικό ρόλο παίζει και η εντύπωσή τους ότι στους κόλπους του Ισλάμ βρίσκει εύφορο έδαφος ένας επιθετικός εξτρεμισμός.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Από τις ψευδαισθήσεις στην παράδοση

Posted on Ιουλίου 6, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Ο Γιώργος Παπανδρέου αρχικά εμφανιζόταν σαν τον ηγέτη που έκανε τα ανθρωπίνως δυνατά για να αποφύγει το δίλημμα «μέτρα ή χρεοκοπία», αλλά δεν τα κατάφερε, επειδή ήταν αδύνατον να τα καταφέρει. Μια ματιά στους χειρισμούς των πρώτων μηνών της πρωθυπουργίας του, όμως, αποδεικνύει το αντίθετο. Κληρονόμησε μια δημοσιονομική βόμβα, αλλά δεν κατέβαλε προσπάθειες να την απενεργοποιήσει.

Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ γνώριζε πριν από τις εκλογές ότι θα αναλάβει την εξουσία σε συνθήκες οξύτατης κρίσης. Ισχυριζόταν ότι διέθετε πολιτικό σχέδιο, αλλά τα γεγονότα τον διέψευσαν. Η Κομισιόν περίμενε από τον νέο πρωθυπουργό να εφαρμόσει αμέσως πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης. Αντ’ αυτού άκουσε γενικόλογες προθέσεις. Οταν ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου μιμήθηκε τον Γιώργο Αλογοσκούφη και αποκάλυψε τις δημοσιονομικές ταχυδακτυλουργίες της κυβέρνησης Καραμανλή άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Η Ε. Ε. κατήγγειλε την Ελλάδα για συστηματική παραπλάνηση. Το σήμα στις αγορές είχε δοθεί. Στοχοποίησαν τη χώρα και της έβαλαν τη θηλειά. Παρ’ ότι φάνηκε από νωρίς ότι αναπτύσσεται μία αρνητική δυναμική, ο Παπανδρέου δεν επέδειξε πολιτικά αντανακλαστικά. Ο νέος πρωθυπουργός σχημάτισε ολιγομελή κυβέρνηση, υπακούοντας σε ένα στερεότυπο. Οι διασπάσεις και οι τεχνητές συγκολλήσεις υπουργείων το μόνο που κατάφεραν ήταν να προκαλέσουν σοβαρά λειτουργικά εμπόδια.

Την κατάσταση επιδείνωσε η επιλογή των γενικών γραμματέων με βιογραφικά. Η εξαγγελία έδωσε την εντύπωση αξιοκρατίας και χειροκροτήθηκε, αλλά στην πράξη προκάλεσε καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες. Η απώλεια πολύτιμου χρόνου είχε υψηλό κόστος. Τουλάχιστον μέχρι τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση έτρεχε πίσω από τις εξελίξεις. Από το Νταβός και μετά έγινε υπάκουη. Πολλοί αναρωτιούνται εάν ο Παπανδρέου συμπεριφέρθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο λόγω πολιτικής ανικανότητας ή επειδή θεώρησε ότι η δημοσιονομική έκρηξη και ο πέλεκυς της χρεοκοπίας θα του επέτρεπαν να εφαρμόσει ένα προαποφασισμένο σχέδιο. Δεν αποκλείεται, όμως, να ισχύει μία τρίτη εκδοχή: Να ξεκίνησε τη θητεία του με ψευδαισθήσεις και όταν βρέθηκε ιδεολογικοπολιτικά ανέτοιμος στη δίνη της κρίσης να παραδόθηκε πολιτικοψυχολογικά στην τρόικα. Επανειλημμένως, άλλωστε, πρόσωπα και συλλογικότητες σε δύσκολες συνθήκες νιώθουν «ασφάλεια» στην αγκαλιά κηδεμόνων! Κατηγορηματική απάντηση δεν μπορεί να δοθεί, αλλά ένας τέτοιος ψυχολογικός μηχανισμός εξηγεί όχι την εφαρμογή του Μνημονίου, αλλά την πολιτική ταύτιση με αυτό. Ο Παπανδρέου, άλλωστε, δεν ήταν ποτέ κλασικός σοσιαλδημοκράτης. Είχε και μία ισχυρή διάσταση μεταμοντέρνου φιλελεύθερου.

Δεν είναι, βεβαίως, τυχαίο ότι το 2004 συμπεριέλαβε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ τους δύο ιεροφάντες του νεοφιλελευθερισμού Στέφανο Μάνο και Ανδρέα Ανδριανόπουλο. Οπως δεν είναι τυχαία και η σταδιακή διαφοροποίηση της ρητορικής του. Ολοένα και περισσότερο δεν θεωρεί το Μνημόνιο αναγκαίο κακό. Το αντιμετωπίζει σαν το εργαλείο επιβολής ενός νέου οικονομικοκοινωνικού μοντέλου. Το επικοινωνιακό περίβλημα, βεβαίως, είναι η εικόνα ενός πρωθυπουργού που προσπαθεί να σώσει τη χώρα του.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Οι άλλες επιπτώσεις της κρίσης

Posted on Απρίλιος 27, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος, Uncategorized |

  • Tου Σταυρου Λυγερου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27/04/2010

Η Ελλάδα είναι όσο ποτέ άλλοτε αποδυναμωμένη, και όχι μόνο στο οικονομικό επίπεδο. Η οικονομία δεν ήταν ποτέ αποκομμένη από την πολιτική. Γι’ αυτό και η διαπραγματευτική ισχύς της Ελλάδας βρίσκεται στο ναδίρ σε όλα τα επίπεδα. Είναι εκτεθειμένη και στα εθνικά θέματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα δεχθεί στρατιωτική επίθεση. Σημαίνει, όμως, ότι στον διαρκή διπλωματικό πόλεμο θέσεων η απώλεια κύρους και διαπραγματευτικής δύναμης αντανακλάται στον τρόπο που την αντιμετωπίζουν αντίπαλοι και γείτονες.

Στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών δεν επίκειται μόνο η επίσκεψη Ερντογάν. Επίκειται και η έναρξη ενός πολυδιάστατου δομημένου διαλόγου, στο πλαίσιο του οποίου οι διερευνητικές επαφές θα μετατραπούν σε εφ’ όλης της ύλης διαπραγμάτευση. Η πείρα αποδεικνύει ότι η Αγκυρα εκμεταλλεύεται τις στιγμές αδυναμίας της Ελλάδας.

Υπενθυμίζουμε τα πλήγματα εναντίον της ελληνορθόδοξης μειονότητας στην Κατοχή, το πογκρόμ εναντίον της ίδιας μειονότητας το 1955 όταν η Ελλάδα ήταν ακέφαλη λόγω της ασθένειας του Αλέξανδρου Παπάγου, τον εκβιασμό του νεόδμητου τότε δικτατορικού καθεστώτος που οδήγησε στην απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο το 1967, την εισβολή στην Κύπρο το 1974 όταν η χούντα ψυχορραγούσε και βεβαίως την κρίση για τα Ιμια όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ημιθανής και ο Κώστας Σημίτης έκανε τα πρώτα του βήματα ως πρωθυπουργός.

Ο Ταγίπ Ερντογάν δεν υιοθετεί τις εξόφθαλμα επιθετικές τακτικές της κεμαλικής στρατογραφειοκρατίας. Ως φορέας της νεοοθωμανικής στρατηγικής επιδιώκει όχι τόσο την απόσπαση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, όσο την ιδιότυπη δορυφοροποίησή της στο πλαίσιο της οικοδομούμενης τουρκικής ηγεμονίας στον ευρύτερο μεταοθωμανικό χώρο.

Παρ’ ότι τυπικά η διάσωση της ελληνικής οικονομίας δεν συνδέεται με πολιτικούς όρους, η Ελλάδα έχει μεγάλες δυσκολίες να χρησιμοποιήσει το χαρτί της Ε. Ε. στα ελληνοτουρκικά και στο Μακεδονικό. Στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου τα δύο αυτά ζητήματα έκλεισαν σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών, επειδή ο Γιώργος Παπανδρέου ήθελε στο επίπεδο των ηγετών να χρησιμοποιήσει όλο το διαπραγματευτικό κεφάλαιό του για την οικονομία.

Ενδεικτική για το πώς η αποδυνάμωση της Ελλάδας επηρεάζει είναι η απόφαση του αλβανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου να ακυρώσει την ελληνοαλβανική συμφωνία για την οριοθέτηση ενός είδους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Η αλβανική υπαναχώρηση ήταν προϊόν τουρκικής παρέμβασης στα Τίρανα. Στις συζητήσεις με τους Λίβυους για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, αμφισβήτησαν ότι η Γαύδος έχει δική της ΑΟΖ. Ακόμα και η Ιταλία, που έχει προ δεκαετιών οριοθετήσει την υφαλοκρηπίδα με την Ελλάδα, όταν βολιδοσκοπήθηκε η ίδια οριοθέτηση να ισχύσει και για την ΑΟΖ, ζήτησε μεγαλύτερο μερίδιο!

Η πρωτοφανής στα μεταπολιτευτικά χρονικά αποδυνάμωση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας και η ενασχόληση της κοινής γνώμης με την οικονομική κρίση αποτελεί πειρασμό και για την Ουάσιγκτον να επιβάλλει αυτό που προσπαθεί εδώ και δεκαετίες: το κλείσιμο ενοχλητικών μετώπων, όπως το Κυπριακό και η ελληνοτουρκική διένεξη.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Αντιμέτωπη με τις αντιφάσεις της

Posted on Μαρτίου 16, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Tου Σταυρου Λυγερου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 16/03/2010

Για μήνες, η Ευρωζώνη έκρυβε τις αντιφάσεις της πίσω από τις μεγάλες ελληνικές ευθύνες. Τώρα που δεν μπορεί να συνεχίσει αυτό το παιχνίδι διχάζεται. Ενώ έχει θέσει την Ελλάδα σε καθεστώς άτυπου οικονομικού ελέγχου, είναι ανίκανη να της προσφέρει προστασία έναντι των κερδοσκοπικών επιθέσεων. Οσοι ισχυρίζονται ότι η Αθήνα δεν έχει ανάγκη βοήθειας επειδή βρίσκει χρήματα στις αγορές, την αφήνουν με περισσή υποκρισία στα νύχια των κερδοσκόπων. Εάν ο δανεισμός με τοκογλυφικό επιτόκιο συνεχιστεί, η Ελλάδα θα πέσει σε ένα φαύλο κύκλο που οδηγεί στη χρεοκοπία, με ό, τι αυτό συνεπάγεται και για το ευρώ.

Η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει ότι προτιμάει ευρωπαϊκή λύση. Εάν τελικώς δεν της δοθεί, υποχρεωτικά θα στραφεί σε εναλλακτικές λύσεις. Πριν προσφύγει στο ΔΝΤ θα ήταν λάθος να μη βολιδοσκοπήσει -απ’ ευθείας και όχι μέσω τρίτων- την Κίνα. Οταν κινδυνεύεις με χρεοκοπία και η «οικογένεια» δεν σε βοηθάει, χρειάζεται απύθμενο θράσος για να σε κατηγορήσει επειδή στράφηκες αλλού για βοήθεια.

Το ελληνικό πρόβλημα έπρεπε εξ αρχής να έχει λειτουργήσει ως ευκαιρία για βελτίωση του οικοδομήματος της Ευρωζώνης. Αντ’ αυτού, εκμεταλλευόμενοι τους αρχικά λανθασμένους χειρισμούς της κυβέρνησης Παπανδρέου, οι εταίροι προτίμησαν να μετατρέψουν την Ελλάδα σε αποδιοπομπαίο τράγο.

Η έκρηξη της ελληνικής δημοσιονομικής βόμβας επιβεβαίωσε όσους εξ αρχής υποστήριζαν ότι νομισματική χωρίς δημοσιονομική ένωση, δηλαδή χωρίς πολιτική ένωση, είναι αντίφαση. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ δεν έλυσε αυτήν την αντίφαση. Αντιθέτως, εγκλώβισε την Ευρωζώνη σε έναν ασφυκτικό κορσέ, στερώντας την από την πολύτιμη ευελιξία. Τώρα, διχάζεται όχι μόνο από διαφορετικές αντιλήψεις, αλλά και από τις εθνικές ιδιοτέλειες. Χωρίς αλληλεγγύη, όμως, δεν μπορεί να επιβιώσει.

Η ειρωνεία είναι ότι την πιο αρνητική στάση τηρεί η Γερμανία, ο μεγάλος κερδισμένος από το κοινό νόμισμα. Τα δημοσιονομικά προβλήματα των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου οφείλονται σε σημαντικό βαθμό στο γεγονός ότι η παραγωγική τους βάση περισσότερο ή λιγότερο συρρικνώνεται λόγω της ανταγωνιστικότερης γερμανικής βιομηχανίας.

Στο Βερολίνο, όμως, δεν αρέσει να μιλάει γι’ αυτά. Ούτε για το άυλο αλλά καθόλου δευτερεύον κεφάλαιο της πολιτικής επιρροής που ασκεί στους κόλπους της Ε. Ε. και το οποίο προσεγγίζει τα όρια της ηγεμονίας. Του αρέσει να υπενθυμίζει ότι εισφέρει τα περισσότερα στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Με το ίδιο πνεύμα, κραυγάζει ότι δεν μπορούν οι Γερμανοί εργαζόμενοι να πληρώνουν τους επιπόλαιους Ελληνες.

Στην πραγματικότητα, η κρίση έβγαλε στην επιφάνεια όχι μόνο τα κενά του ευρωπαϊκού νομισματικού οικοδομήματος, αλλά και το αβαθές του ενοποιητικού εγχειρήματος. Οσο οι πόροι λιγοστεύουν και η κατανομή τους γίνεται πιο δύσκολη τόσο θα ενισχύεται το διαλυτικό σύνδρομο «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Δεν πρόκειται για συγκυριακό φαινόμενο. Η ανάδυση των νέων βιομηχανικών χωρών (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία κ. ά.) μεσοπρόθεσμα θα συρρικνώσει τον πλούτο που εισρέει στην Ευρώπη.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το βήμα πίσω του Σαμαρά

Posted on Ιανουαρίου 1, 2010. Filed under: Λυγερός Σταύρος |

  • Του Σταυρου Λυγερου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή, 1 Iανoυαρίου 2010

Αναμφίβολα, το ΠΑΣΟΚ στήνει εξεταστικές επιτροπές και για να δημιουργήσει εντυπώσεις σε βάρος της Ν.Δ. Εχει, όμως, ισχυρό επιχείρημα. Η παραγραφή των ποινικών ευθυνών δεν είναι λόγος η υπόθεση να πάει και πολιτικά στο χρονοντούλαπο. Είναι η πρακτική της παραγραφής και της μη διαλεύκανσης, που έχει εδραιώσει την πεποίθηση ότι το σύστημα τελικώς αφήνει τους διαπλεκόμενους και διεφθαρμένους πολιτικούς όχι μόνο εκτός φυλακής, αλλά και χωρίς ηθική καταδίκη.

Παρά τη ρητορική τους περί μηδενικής ανοχής στη διαφθορά, τα κόμματα εξουσίας παρεμποδίζουν με διάφορα τερτίπια την καταδίκη στελεχών τους, που έχουν εμπλακεί σε σκάνδαλα. Ακόμα και τις κραυγαλέες περιπτώσεις προτιμούν να τις αποστρατεύουν πολιτικά παρά να τις στέλνουν στη Δικαιοσύνη. Δικαιώνουν έτσι την πεποίθηση των πολιτών ότι «κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει».

Το κλίμα ατιμωρησίας τροφοδοτεί τη διαπλοκή/διαφθορά και απαξιώνει το πολιτικό σύστημα. Η προηγούμενη κυβέρνηση βούλιαξε στα σκάνδαλα, επειδή ο Καραμανλής δεν είχε την τόλμη να σπάσει την ιδιότυπη ομερτά. Οταν με την αλαζονεία της εξουσίας κάλυψε τους «βατοπεδινούς» συνεργάτες του (Σεπτέμβριος 2008), δεν μπορούσε να φαντασθεί ότι υπέγραφε την ηθική απαξίωση και την πολιτική καταδίκη του.

Ο Σαμαράς φάνηκε ότι θα σπάσει αυτή την παράδοση. Δυστυχώς γι’ αυτόν, τη Ν.Δ. και το πολιτικό σύστημα, υπαναχώρησε. Προφανώς, επηρεάσθηκε από τη νοοτροπία, που παρεμποδίζει πάντα τη διελεύκανση σκανδάλων μ’ ένα συνδυασμό νομικίστικων και μικροκομματικών επιχειρημάτων: «υπάρχει πόρισμα της Βουλής», «δεν έχουν προσκομίσει νέα στοιχεία», «ο Παπανδρέου θέλει να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη» «γιατί να παίξουμε το παιχνίδι του ΠΑΣΟΚ;» κ.λπ.

Ολα αυτά, όμως, είναι για τον σκουπιδοτενεκέ. Είναι προϊόντα ενός απαξιωμένου πολιτικού συστήματος και μόνο χλευασμό προκαλούν στους πολίτες. Γιατί, όμως, ο Σαμαράς γίνεται όμηρος μιας νοοτροπίας, που απειλεί να ακυρώσει την πολιτική επαγγελία του; Θα είχε μια δικαιολογία εάν του είχε δοθεί το δακτυλίδι. Ο Σαμαράς, όμως, εξελέγη από τη βάση με κινηματικούς όρους, κόντρα στο κομματικό και παρακομματικό κατεστημένο. Δεν χρωστάει και δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Ας θυμάται ότι οι ηγέτες ανοίγουν δρόμους και ανατρέπουν νοοτροπίες. Αντιθέτως, οι φοβισμένοι ισορροπιστές πρόεδροι εγκλωβίζονται σ’ αυτά που παρέλαβαν με τα γνωστά αποτελέσματα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Ο νέος κύκλος του αίματος

Posted on Οκτώβριος 31, 2009. Filed under: Λυγερός Σταύρος, Τρομοκρατία |

Η αιματηρή επίθεση εναντίον του Αστυνομικού Τμήματος της Αγίας Παρασκευής επιβεβαίωσε με τον πιο τραγικό τρόπο ότι οι ορίζουσες του τρομοκρατικού φαινομένου έχουν αλλάξει. Η «17 Νοέμβρη» ήταν μία κλειστή και σχεδόν επαγγελματική οργάνωση με ιδεολογικοπολιτικές αναφορές και με κάποιους κώδικες συμπεριφοράς. Οι σημερινές τρομοκρατικές ομάδες επιχειρούν να στήσουν ένα «αντάρτικο πόλης», που παραπέμπει περισσότερο στο διάσπαρτο ένοπλο κίνημα της Αυτονομίας στην Ιταλία του ’70. Εχουν διαφορετική ρητορική και διαφορετικό τρόπο δράσης. Οι επιθέσεις τους είναι πολύ πιο συχνές, έχουν ποικιλία και είναι σε μεγάλο βαθμό «τυφλές».

Οταν το εξεγερσιακό κύμα του περασμένου Δεκεμβρίου υποχώρησε, η φαντασίωση μιας δυναμικής συνέχειας τροφοδότησε τη δεξαμενή απ’ όπου αντλεί ο χώρος των «κουκουλοφόρων», δίνοντας ώθηση στις επιδρομικές επιχειρήσεις. Το κλίμα που έχει διαμορφωθεί ωθεί τα πιο ακραία στοιχεία αυτού του χώρου στην ένοπλη δράση. Είναι πολύ πιθανόν να δημιουργηθούν διάσπαρτες ένοπλες ομάδες, οι οποίες θα λειτουργούν σχεδόν στοιχειακά, ενίοτε στο όριο μεταξύ πολιτικού και ποινικού. Ο ερασιτεχνισμός τέτοιων ομάδων θα τις καταστήσει σχετικά ευάλωτες, αλλά και πολύ περισσότερο απρόβλεπτες.

Η «νέα τρομοκρατία» δεν έχει τις όποιες ιδεολογικές αναστολές είχε η παραδοσιακή «αριστερή τρομοκρατία» αναφορικά με το είδος των στόχων και τον κίνδυνο πρόκλησης «παράπλευρων» απωλειών. Είναι μάλλον μηδενιστική, στόχος της είναι να σκοτώσει, αδιαφορώντας για το πώς την βλέπει η κοινή γνώμη. Γι’ αυτό και ο νέος κύκλος επιθέσεων πιθανότατα θα είναι πιο αιματηρός από τον προηγούμενο.

Η τελευταία επίθεση επιβεβαιώνει την προτίμηση σε αστυνομικούς στόχους. Η παραδοσιακή «αριστερή τρομοκρατία» πάντα αντιπαθούσε την αστυνομία, αλλά δεν τη θεωρούσε ποτέ κύριο στόχο. Αντιλαμβανόταν ότι η αστυνομία είναι κατασταλτικός μηχανισμός στα χέρια της εξουσίας κι όχι η αιτία των προβλημάτων. Αντιλαμβανόταν, επίσης, ότι οι εξουσιαστικές ελίτ βολεύονται όταν οι ίδιες μένουν εκτός πλάνου. Το αίμα που χύθηκε στην Αγία Παρασκευή παροξύνει το κλίμα προσωπικής ανασφάλειας των αστυνομικών. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ελλιπή εκπαίδευση, αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες να προκύψουν προσεχώς επικίνδυνες παρενέργειες.

  • Του Σταυρου Λυγερου, Η Καθημερινή, 30/10/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

« Προηγούμενες Καταχωρίσεις

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...