Ξυδάκης Νίκος

Από τους προύχοντες στη φαιά πανώλη

Posted on Μαΐου 19, 2012. Filed under: Ξυδάκης Νίκος |

Tου Nικου Γ. Ξυδακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/5/2012

Η σεισμική αναδιάταξη του εκλογοπολιτικού χάρτη, που συνέβη την περασμένη Κυριακή, οφείλεται ασφαλώς στην αναστάτωση που έχει επιφέρει στο κοινωνικό σώμα μία διετία ρήξεων. Η κρίση και τα αλλεπάλληλα Μνημόνια γκρέμισαν τις ζωές πολλών Ελλήνων και απειλούν τις ζωές πολλών περισσότερων. Η οικονομική-κοινωνική καταστροφή μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού συνοδεύτηκε από την επίγνωση των πολλών δομικών αδυναμιών του κράτους και του παραγωγικού ιστού, οι ρίζες των οποίων πάνε πολύ πίσω. (περισσότερα…)

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Επανεκκίνηση της κοινωνίας

Posted on Δεκέμβριος 31, 2010. Filed under: Κοινωνία, Ξυδάκης Νίκος |

  • Tου Νικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 30-12-10

Η χρονιά που φεύγει μάς αφήνει πιο αδύναμους, ζαρωμένους, τρομαγμένους. Αλλά και πιο πλούσιους. Η ανατροπή των στερεότυπων είναι κέρδος, η αφύπνιση είναι πλούτος, η ανανοηματοδότηση κέρδος κι αυτή. Εφόσον ασφαλώς μπορέσουμε να αντιληφθούμε την κρίση ως ρήγμα στο παλαιό σώμα και ως τρόπο νέας συνέχισης, εφόσον αντιληφθούμε το ρήγμα ως ευκαιρία αναγέννησης. Και εφόσον νιώσουμε βαθιά μέσα μας την ανάγκη για ανανεωμένη επαναφορά σε βασικές αξίες: αλληλεγγύη, συλλογικότητα, προάσπιση του κοινού καλού.

Μια επανεκκίνηση της κοινωνίας, λοιπόν. Που θα είναι οδυνηρή όμως: η επανεκκίνηση θα τελεσθεί επί των ερειπίων του παλαιού. Ακριβώς αυτά τα ερείπια πρέπει να είναι το πρώτο μέλημα: πώς θα είναι λιγότερα, αφενός, πώς θα τα αξιοποιήσουμε, αφετέρου. Πώς θα πάρουμε στα χέρια μας προσεκτικά τα όστρακα, τα θραύσματα, για να τα συντηρήσουμε, να τα συγκολλήσουμε, να ανατάξουμε ό,τι αξίζει να σωθεί: το σχήμα των προσώπων. Σαν αρχαιολόγοι του μέλλοντός μας, σαν ιστορικοί άνθρωποι, σαν κληρονόμοι βαριάς κληρονομιάς, σαν τυχεροί κάτοικοι τόπου ευλογημένου, ταγμένοι να συνομιλούμε με νεκρούς, με φαντάσματα εμφυλίων, ακούγοντας διαρκώς φωνές ποιητών και φιλοσόφων, πολεμιστών και ταξιδευτών, γνωρίζοντας διαρκώς ότι το ποτάμι δεν γυρνάει πίσω, μ’ εμάς ή χωρίς εμάς.

Ας πάρουμε απόφαση λοιπόν ότι το ποτάμι θα μας περιέχει, θα μας φέρει προς τους νέους καιρούς· κι ας επιπλεύσουμε, σώοι, ανάμεσα σε κορμούς και πτώματα. Επιπλέοντας, ας υφαίνουμε το μέλλον μες στο παρόν. Το σοκ του παρόντος δεν πρέπει να θολώνει την κρίση μας, να αμβλύνει την ιστορική όραση – είπαμε: είμαστε ιστορικοί άνθρωποι. Το ξαναδιάβασμα της Ιστορίας δεν υπαγορεύει τι να κάνουμε, αλλά τουλάχιστον μάς λέει ότι μια-δυο γενιές πριν από μας οι άνθρωποι επλήγησαν από τρομερές καταστροφές και παρ’ όλα αυτά σηκώθηκαν, ανασυγκολλήθηκαν, επανεκκίνησαν, δημιούργησαν. Η παρούσα περιπέτεια του ελληνικού λαού δεν είναι η πιο τρομερή. Ο περασμένος αιώνας άλλαξε και εμπλούτισε τον πληθυσμό, τη συνείδησή του, έφερε καταστροφές και λιμούς, πολέμους και εμφυλίους, ηρωισμούς και υπερβάσεις, ταπεινώσεις. Ο παρών αιώνας μας ξαναβάζει επιτακτικό, επείγον, το ερώτημα: ποιοι είμαστε; Πώς συνεχίζουμε;

Ας δούμε γύρω: βουνά και θάλασσα, ολίγος κάμπος. Μαρμάρινα μέλη, ελιές, ναΐσκοι, αμπέλια, κήποι, πολίσματα – τέτοια πήραμε. Και πολιτείες αχόρταγες, αυτοκινητόδρομοι, μολ, τουριστική ανοχή, βενζίνες και καλώδια, κατάμεστα καφενεία – τέτοια αφήνουμε. Είμαστε όλα. Το ολίγο και το υπερβολικό, το ωραίο και το άσχημο. Παλαιοί και μοντέρνοι, υπερήφανοι και υποτελείς, έτοιμοι για θάνατο και έτοιμοι για ντροπιασμένη επιβίωση. Αναγκασμένοι όμως κάθε τόσο να επιλέγουμε, και να υπερασπιζόμαστε την εκάστοτε επιλογή: το κάλλος ή την ασχήμια, τη δυνατότητα ελευθερίας ή την υποταγή; Η ελευθερία και το κάλλος δεν είναι μοίρα, είναι επιλογή.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η ζωή κυλάει ντεγκραντέ

Posted on Δεκέμβριος 26, 2010. Filed under: Ξυδάκης Νίκος | Ετικέτες: |

  • Eνα βλεμμα
  • Tου Nικου Γ. Ξυδακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 26 Δεκεμβρίου 2010

Τα μπαλκόνια φέτος δεν αναβοσβήνουν μαγικά. Λιγοστά τα στολισμένα. Διαπέρασα τους τοίχους με το βλέμμα και σαν να είδα ότι και μέσα, λίγα είναι ολοστόλιστα. Ολοι κρατιούνται. Αφησα πίσω τις γειτονιές πέριξ των λόφων και κατηφόρισα στο κέντρο.

Η ζωή κυμάτιζε διαφορετική στο Κολωνάκι και στη Σταδίου, διαφορετική στην Αθηνάς και στην Ευριπίδου, μερικές εκατοντάδες μέτρα παρακάτω. Στο Κολωνάκι, σαν να μη συμβαίνει τίποτε· το έμπειρο μάτι, όμως, μπορεί να συγκρίνει με πέρυσι: τα καφενεία είναι ήσυχα και δεν είναι φίσκα, η τελευταία Κυριακή για ψώνια θύμιζε Αύγουστο, οι χριστουγεννιάτικες μέρες είναι ήσυχες, σχεδόν θλιμμένες, ο κόσμος κινείται σιγαλόφωνα, διακριτικά, κομψά. Σαν να μη συμβαίνει τίποτε.

Στο Σύνταγμα δεν στήθηκε το μεγαλύτερο δέντρο της Ευρώπης, δεν άναψε καρουσέλ. Στην Ερμού παίζουν πλανόδιοι μουσικοί για να γεμίσουν το κενό και να θυμίσουν τα Χριστούγεννα των διαφημίσεων και των σχολικών βιβλίων, στερεοτυπικά χαρμόσυνα. Ακόμη κι αυτή η στερεοτυπική εορταστικότητα, τα παράφωνα κάλαντα, οι ξέχειλες σακούλες με τα δώρα και τα περιττά, ο αμέριμνος καφές και το κονιάκ στα πεζοδρόμια, κι αυτή η στερεοτυπία χρειάζεται, σαν νοσταλγία γι’ αυτό που υπήρχε διαρκώς, χωρίς κανένα σημάδι διακοπής του. Μα διακόπηκε.

Από τη Σταδίου κάτι λείπει: η λάμψη, το χρήμα, το κέφι, η ψευδαίσθηση των εορτών, η βουή. Κλειστά μαγαζιά με πένθιμα «Ενοικιάζεται» και απειλητικά γκράφιτι στις κλειστές προσόψεις, ανοιχτά μαγαζιά με λιγοστούς ή καθόλου πελάτες, περαστικοί χωρίς σακούλες δώρων, περαστικοί συλλογισμένοι προσπερνούν βιαστικά, καρτερικοί ζητιάνοι, μια υπέρλαμπρη μπάντα τσιγγάνων από την Τρανσυλβανία φωτίζουν με τα χάλκινά τους τα Χαυτεία, με τραβούν σαν έντομο ηχοτροπικό. Είχα διψάσει για ήχο και φως – και ευωδιά: ο Λουμίδης σκορπάει γενναιόδωρα αρώματα Σάντος και Κολομβίας.

Ο δρόμος σε τραβάει προς τα κάτω, φυσικά, αβίαστα. Κατηφορίζω, σκονισμένος από τη μελαγχολία της Σταδίου. Αθηνάς, Βαρβάκειος, Ευριπίδου. Αλλάζει η τονικότητα, ανεπαίσθητα μα σταθερά. Ξανακούω βουή άστεως: Η ζωή ξεχειλίζει στους δρόμους· μια ζωή ντεγκραντέ, που κυματίζει διαφορετική σε αισθήματα, μα πόσο διαφορετική μέσα σε μερικές εκατοντάδες μέτρα, από το Σύνταγμα ώς την Κουμουνδούρου.

Πιπεριές αποξηραμένες και ξύλα κανέλας, όσπρια, σακιά, σαπούνι, αινιγματικά εμπορεύματα απ’ την Κίνα, αναπτήρες, ψαλίδια, φανοί θυέλλης, σ’ ένα σκοτεινό μαγαζάκι στον άδειο παράδρομο δυο γυναίκες φτιάχνουν πλεξούδες σκόρδα, 3 ευρώ τα 25, θυμίζει Κάιρο, Πειραιά και Ερμούπολη του ’60, και τα πρόσωπα είναι σκούρα, τα μάτια ολόμαυρα, οι λαλιές άλλες. Η πόλη είναι ντεγκραντέ. Εδώ ξεθωριάζει η θλίψη του αστού, τονίζεται η ζωτικότητα του ενστίκτου, η επιβίωση.

Λεπτή ψύχρα μεσογειακή. Στεκόμασταν σ’ ένα μπαλκόνι art deco πλάι στην πλατεία Κουμουνδούρου και σιγοπίναμε προσέκο παγωμένο. Στις απέναντι πολυκατοικίες μια άλλη ζωή ξεχυνόταν ορμητική, σαν άγρια βλάστηση: δορυφορικά πιάτα, απλωμένες μπουγάδες, ποδήλατα στα μπαλκόνια, ένα παράθυρο καδράριζε μια μητέρα που κούρευε τον γιο της. Η ζωή ξεχείλιζε απ’ τα φωτεινά παράθυρα, χωρίς γιρλάντες, χωρίς γκυ χριστουγεννιάτικα και φωτάκια LED. Σκέτη ζωή.

Τι λέτε, να μείνω ή να φύγω; Ο τριαντατριάχρονος συνομιλητής με αιφνιδιάζει· απαντάω αυθορμήτως: Να φύγεις! Εχεις καλή πρόταση για να φύγεις έξω; Πρόταση επιβίωσης, όχι σπουδαία πράγματα. Αισθάνομαι ότι εδώ θα συμβούν πολύ ενδιαφέροντα πράγματα, οπότε λέω γιατί να φύγω, αν θα πετύχω απλώς μια επιβίωση; Κι εδώ θα επιβιώσουμε…

Σκούροι Ανατολίτες περνούν από κάτω, σηκώνουν το βλέμμα, κοιτούν διερευνητικά, βρισκόμαστε στη γειτονιά τους.

Η Αθήνα είναι συναρπαστική… Ολα μπορούν να συμβούν, ο αέρας έχει ηλεκτρισμό, κάτι συμβαίνει… Η οικοδέσποινα του προσέκο έχει εργαστεί πολλά χρόνια στη Νέα Υόρκη και στο φιλόδοξο Βερολίνο της επανένωσης. Τίποτε δεν συμβαίνει πια στο Βερολίνο, λέει. Τον καιρό που πολλοί ετοιμάζονται να φύγουν, κάποιοι άλλοι επιστρέφουν, χορτάτοι από άλλες πόλεις, από εμπειρίες. Γυρνούν στην αβεβαιότητα, επιλέγουν το μεταίχμιο, τον ηλεκτρισμό, το ρίσκο των αλλαγών. Αντλώ από την αισιοδοξία και τη ζωτικότητά τους.

Αφήνομαι πάλι στο ντεγκραντέ της ζωής, στην πόλη. Ανάβαση, τώρα. Στο σταυροδρόμι κοιτάζω τα οδόσημα. Το ένα μνημονεύει την αρχαία ποιήτρια Κόριννα από την Τανάγρα. Η άλλη οδός είναι αφιερωμένη στον Επίκουρο, ταιριαστός πολύ με το ρευστό παρόν, παρηγορητικός: «Αφοβον ο θεός, ανύποπτον ο θάνατος· και ταγαθόν μεν εύκτητον, το δε δεινόν ευκαρτέρητον».

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Πέραν των διλημμάτων και του διχασμού

Posted on Νοέμβριος 22, 2010. Filed under: Ξυδάκης Νίκος |

  • Tου Nικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 21-11-10

Tο Mνημόνιο Στήριξης που προσυπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση τον περασμένο Μάιο έδωσε την αφορμή να εκδηλωθεί ένας διχασμός των πολιτικών δυνάμεων και του ίδιου του λαού, που διαπερνά έκτοτε τον δημόσιο βίο με άλλοτε άλλες κορυφώσεις. Τελευταία κορύφωση υπήρξαν οι πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές, κατά τις οποίες η αποδοχή ή η απόρριψη του Μνημονίου ετέθη ως δραματικό δίλημμα: υπέρ ή κατά της πατρίδος, με πρώτο κηρύξαντα τον ίδιο τον πρωθυπουργό.

Ο λαός άλλοτε υπέκυψε στο δίλημμα, με πολωτική εκδήλωση ψήφου, και άλλοτε το υπερέβη, είτε διά της αποχής και της λευκής ψήφου, είτε διά της εκλογής ανεξάρτητων ή πολυσυλλεκτικών αρχόντων. Ο διχασμός όμως παραμένει, κυρίως σαν διχογνωμία, σαν διχοστασία, αλλά και σαν βασανιστικό ερώτημα αναχρονισμού: Μπορούσε να γίνει αλλιώς; Τι άλλο μπορούσε να γίνει;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν έχουν ουσιαστικό όφελος, από τη στιγμή που το ιστορικό ενδεχόμενο έχει μεταπέσει σε ιστορικό γεγονός. Πριν από την υπογραφή του Μνημονίου Στήριξης και των επαχθών όρων του, το περίφημο εξάμηνο μετά τις εκλογές του 2009, ο δανεισμός υπό τους όρους της τρόικας ήταν ένα ενδεχόμενο ανάμεσα σε μερικά άλλα. Αυτά τα «άλλα» δεν τα μάθαμε ποτέ, δεν μπήκαν στον επίσημο δημόσιο λόγο από την κυβέρνηση, άρα δεν είχαν τη δυνατότητα να γίνουν γεγονός, παρέμειναν ενδεχόμενα, μάλιστα άδηλα και άρρητα. Ως ιστορικό γεγονός έμεινε το Μνημόνιο· βάσει αυτού τώρα ορίζεται ο δημόσιος λόγος, η υλικότητά του ορίζει και τον διχασμό που αναδύθηκε.

Κάτω βέβαια από τον διχασμό που φέρνει το Μνημόνιο βρίσκονται βαθιές ρίζες, που φτάνουν μέχρι τους χρόνους ιδρύσεως του νεοελληνικού κράτους, ίσως και πιο βαθιά ακόμη, στους χρόνους της κατάκτησης όταν ανεδύετο η εθνική συνείδηση. Ιδίως τότε, στα χρόνια της ανάδυσης και στα χρόνια της ίδρυσης, παρατηρείται αδρά μια διττή στάση των υποκειμένων που αυτοαναγνωρίζονται ως Ελληνες: αφενός, όσοι επιθυμούν να υπάρξουν ως Ελληνες αλλά ενσωματωμένοι στο κυρίαρχο σύστημα της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αφετέρου, όσοι επιθυμούν να υπάρξουν απελευθερωμένοι και ανεξάρτητοι από το κυρίαρχο σύστημα, όσοι διαπνέονται από πνεύμα αντίστασης και εναντίωσης.

Η διχοστασία αυτή, των ενσωματωμένων και των ανεξάρτητων, διαπερνά το έθνος από αναδύσεως και το κράτος από συστάσεως. Οχι μόνο όμως ως διχοστασία, σαφής και διακριτή κάθε φορά· συχνά, τα όπλα και η ρητορική του ενός γίνονται όπλα και ρητορική του άλλου, εκτρεπόμενα από την αρχική τους χρήση· συχνά επίσης οι διιστάμενες τάσεις συγχωνεύονται σε μια τρίτη, προς μια κατάσταση ισορροπίας, ή και αποσύρονται οι εντάσεις εν όψει κινδύνων που απειλούν την ίδια την ύπαρξη του εθνικού συνόλου.

Οι τέτοιες διχοστασίες έφτασαν στα όρια του εμφυλίου αμέσως μετά τον ξεσηκωμό του 1821, και με ανάλογη αδελφοκτόνο σφοδρότητα εκδηλώθηκαν και το 1916-22 και το 1944-49. Κοινό χαρακτηριστικό σε όλες τις περιπτώσεις, η ανάμειξη του ξένου παράγοντα, ο οποίος επεμβαίνει διαιρετικά και εξουσιαστικά, είτε ως αυτόκλητος σωτήρας είτε προσκεκλημένος από τη μια ή την άλλη μερίδα. Η ανάμειξη του ξένου παράγοντα υπογραμμίζει όχι μόνο τις ποικίλες σχέσεις εξάρτησης που καλλιεργούν εγχώριες ελίτ, αλλά και τη σταθερά ιμπεριαλιστική διάθεση των υπερόριων ισχυρών φίλων προς τον αδύναμο γεωπολιτικό κρίκο. Επιπλέον, υπογραμμίζουν τη σχεδόν μόνιμη πνευματική καχεξία των υποτελών ελίτ και την αδυναμία τους να αρθρώσουν ένα επαρκώς αυτοτελές κοσμοείδωλο, διακριτή ταυτότητα, ιθαγενή σκέψη, αν όχι πρωτότυπη, τουλάχιστον αυτόνομη, γνήσια και λυσιτελή για το κοινό συμφέρον, για το κοινό καλό.

Εχουμε δει πώς περίπου εμφανίζεται η διχοστασία διηνεκώς, αλλά και πώς αποσύρονται ενίοτε οι εντάσεις αν εμφανιστούν κίνδυνοι που απειλούν την ίδια την ύπαρξη του εθνικού συνόλου. Αυτό συνέβη, φερ’ ειπείν, το 1940. Τηρουμένων των αναλογιών, σε παρόμοιο κίνδυνο βρίσκεται σήμερα η χώρα, ενώπιον του εσωτερικού και του εξωτερικού εχθρού, ενώπιον του φαύλου εαυτού και ενώπιον της διεθνούς κρίσης και των δανειστών. Μπροστά σε αυτόν ακριβώς τον πολυπρόσωπο κίνδυνο, κίνδυνο πτώχευσης, κίνδυνο απώλειας εθνικής κυριαρχίας, κίνδυνο κοινωνικής έκρηξης, κίνδυνο μαρασμού ενός λαού με χαμένη αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, με κερματισμένη και θαμπή την ταυτότητα, με θρυμματισμένη την αίσθηση του συνανήκειν, σε αυτήν ακριβώς την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, μόνη διέξοδος είναι η υπέρβαση της διχοστασίας. Η υπέρβαση του διλήμματος: Με ή χωρίς Μνημόνιο; Είπαμε, το ιστορικό γεγονός είναι το Μνημόνιο, όλα τα άλλα παρέμειναν ενδεχόμενα· άρα, οφείλουμε να πράξουμε βάσει του γεγονότος, επί του γεγονότος και πέραν αυτού· να μείνει πίσω αυτό και να δημιουργήσουμε άλλα γεγονότα, όχι να μηρυκάζουμε ενδεχόμενα. Από ‘δω και πέρα.

Η υπέρβαση του διλήμματος προϋποθέτει θέληση για συμφιλίωση. Συμφιλίωση των αντιπάλων και των οιονεί εχθρών, δηλαδή αμοιβαία αλληλοαναγνώριση και υπέρβαση του ατομικού· και συμφιλίωση με την πραγματικότητα, δηλαδή αναγνώριση της πραγματικότητας, των υλικών της όρων, των υπαρκτών δυσχερειών και των αντινομιών της. Ορισμένως, προϋποτίθεται η θέληση· να επενεργήσει δυναμικά η θέληση πάνω σε μια πραγματικότητα που τώρα ορίζεται ερήμην των υποκειμένων και της θέλησής τους, ή και εναντίον τους. Με τέτοια σύλληψη της δυσβάστακτης πραγματικότητας και τέτοια εκδήλωση θέλησης, με μετατόπιση από το ατομικό προς το καθολικό, και από τον φατριασμό προς το κοινό καλό, είναι δυνατόν να αποτραπούν τα χειρότερα για την κοινωνία, τον λαό, τη χώρα, την πατρίδα. Αιρόμενοι υπεράνω των διλημμάτων και του διχασμού, μετατοπιζόμενοι δραστικά από την εργαλειακή χρήση και κατανάλωση του κοινωνικού, προς τη συλλογικότητα, τη δοτικότητα, την ηθική θεμελίωση του κοινού βίου. Η κρίση φέρνει ευκαιρίες – ιδού μια κοινοτοπία που μένει να υποστασιωθεί: Ευκαιρίες ερείπωσης ή ευκαιρίες αναγέννησης;

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η αισθητική των συμβολισμών

Posted on Νοέμβριος 3, 2010. Filed under: Ξυδάκης Νίκος |

  • Tου Nικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 02-11-10

O προχθεσινός Μαραθώνιος ήταν γιορτή για την Αθήνα, ήταν μια νότα αισιοδοξίας για τη χειμαζόμενη Ελλάδα. Ακόμη και ο καιρός συμμάχησε και η λιακάδα μαλάκωσε το πρώιμο ψύχος.

Ωστόσο, τα συμβολικά φορτία που απετέθησαν στα μίντια, έντυπα και ηλεκτρονικά, αφορούσαν ελάχιστα το αμιγώς αθλητικό μέρος, και πολύ περισσότερο τη συμμετοχή του πρωθυπουργού στον δρόμο 10 χιλιομέτρων. Στις ειδήσεις και τις αναλύσεις πρωταγωνιστής δεν ήταν ο νικητής Ρέιμοντ Μπετ του 2 12΄38΄΄, αλλά ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου με μαύρο κολάν να μιλάει για τον νέο Μαραθώνα, τη σύγκρουση Ανατολής-Δύσης και το μήνυμα αγάπης, σύμφυρμα «300» του Φρανκ Μίλερ, Χάντιγκτον και Γούντστοκ. Αλλοι πρωταγωνιστές, ο υπουργός Εξωτερικών, δρομέας στα 10 χλμ., και ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, με κοστούμι, που ανήγγειλε πασιχαρής το δικό του «Νενικήκαμεν»: τα ξενοδοχεία της Αθήνας χτύπησαν πληρότητα 90%.

Ολοι οι Ελληνες χαίρονται ασφαλώς που ο πρωθυπουργός τους είναι ακμαίος και γυμνασμένος, όλοι έχουν ανάγκη μια στιγμή γιορτής και αισιοδοξίας εν μέσω ζόφου και αβεβαιότητος, αλλά αυτή η υπερβολική πολιτική χρήση του επετειακού Μαραθώνιου, στα όρια της προπαγάνδας, ενοχλεί. Ο τέτοιος επικοινωνιασμός έρχεται μάλιστα ελάχιστες ημέρες μετά τη δίωρη διακαναλική συνέντευξη σοβιετικού στυλ και την απειλή εθνικών εκλογών, ελάχιστα εικοσιτετράωρα πριν από τις κρίσιμες αυτοδιοικητικές εκλογές, την ώρα που κορυφαίοι κυβερνητικοί μιλούν ανοιχτά πια για αναδιάρθρωση του χρέους και κατ’ ιδίαν μιλούν για νέα μέτρα λιτότητας.

Οι συμβολισμοί είναι χρήσιμοι στον δημόσιο βίο· εμπνέουν και συνεγείρουν τον λαό, εφόσον χρησιμοποιούνται με μέτρο. Δυστυχώς, το όριο ανάμεσα στη λειτουργική χρήση των συμβολισμών και στο πολιτικό kitsch είναι δυσδιάκριτο. Αυτό το όριο όλο και συχνότερα το παραβιάζει η παρούσα κυβέρνηση, επιδεικνύοντας ιδιότυπη εμμονή, πείσμα, ενίοτε ξεροκεφαλιά, στη χρήση αδρά οπτικοποιημένων συμβολισμών και περφόρμανς, για να προπαγανδίσει εξαιρετικά κρίσιμες επιλογές της σε ιστορικές στιγμές. Η αποδοχή του Μνημονίου, λ.χ., αναγγέλθηκε σκηνοθετημένα από τις εσχατιές του Καστελόριζου, με τηλεοπτική αισθητική ΕΟΤ δεκαετίας ’70, εκπέμποντας εντέλει ό,τι ήθελε να αποφύγει: μιζέρια και φόβο.

Η προχθεσινή γιορτή, επέτειος μιας περίφημης νίκης της αθηναϊκής δημοκρατίας, δεν χρειαζόταν ούτε την ολοκληρωτική αισθητική της Λένι Ρίφενσταλ ούτε την αφόρητα επιφανειακή ποπ του Τζεφ Κουνς, για να αναδείξει το δικό της πολύσημο νόημα. Κι όμως αυτό έγινε εν πολλοίς: η γιορτή του δήμου, των πολλών, η γιορτή των πολλών και πολυδύναμων σημαινομένων, έγινε αφορμή για προβολή του ενός – ένα πρόσωπο, ένα μήνυμα, ένα σήμα. Η εικόνα του χάι-τεκ πρωθυπουργού, με το μαύρο κολάν, εικόνα πεσσεύοντος ηγεμόνος, εικόνα πείσμονος πρίγκιπος, στέλνει αντινομικά μηνύματα: κουράγιο και μαχητικότητα, αλλά και ελαφρότητα και επιπολαιότητα και μια ορισμένη απόσταση από τη δυσάρεστη πραγματικότητα.

Ναι, τη γιορτή του Μαραθώνιου την είχαμε ανάγκη. Η πραγματικότητα, όμως, παραμένει στενόχωρη και οι αδροί συμβολισμοί εκτός από φαιδρότητα μπορεί να φέρουν και μελαγχολία.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το Μνημόνιο φόνευσε τον Καλλικράτη

Posted on Οκτώβριος 26, 2010. Filed under: Ξυδάκης Νίκος |

 

  • Tου Νικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, Tρίτη, 26 Oκτωβρίου 2010

Ο μεγάλος χαμένος των αυτοδιοικητικών εκλογών της 7ης Νοεμβρίου θα είναι η Αυτοδιοίκηση. Οπως όλα δείχνουν, η εκλογική αναμέτρηση, ιδίως στις περιφέρειες και στους μεγάλους δήμους, παίρνει χαρακτήρα σύγκρουσης γύρω από το Μνημόνιο, τα κυβερνητικά μέτρα αιματηρής λιτότητας και την ύφεση που ήδη πλήττει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο αυτοδιοικητικός χαρακτήρας των εκλογών διατηρείται μόνο στους μικρότερους δήμους, κι εκεί όχι με αναπτυξιακή λογική αλλά περισσότερο λόγω τοπικισμών και συμφερόντων.

Και όμως οι παρούσες εκλογές είναι από τις κρισιμότερες ίσως των πολλών τελευταίων χρόνων για τις τοπικές κοινωνίας. Με το σχέδιο «Καλλικράτης» επιχειρείται μείζων διοικητική αναδιάρθρωση της χώρας, με τη συγχώνευση πολλών δήμων, ήδη άπαξ συνενωθέντων με το σχέδιο «Καποδίστριας», και κυρίως με τη θέσπιση μειζόνων περιφερειών, με αιρετούς άρχοντες και εκτενείς αρμοδιότητες. Η Ελλάδα δεν θα είναι ίδια μετά τον «Καλλικράτη» – καλύτερα ή χειρότερα, δεν γνωρίζουμε από τώρα.

Ισως να ήταν βιαστική αυτή η ριζική αναδιάρθρωση, σε τούτη τη δυσχερέστατη ιστορική συγκυρία, και όταν η προηγούμενη μεγάλη μεταρρύθμιση, η καποδιστριακή, δεν έχει εμπεδωθεί απολύτως. Η εμπειρία έδειξε ότι η κατάργηση αρκετών κοινοτήτων δεν ήταν πάντα η ευτυχέστερη λύση· η συνένωση απομακρυσμένων μεταξύ τους κοινοτήτων, με σκοπό την καλύτερη χρήση υλικών και ανθρώπινων πόρων, δεν λειτούργησε πάντα προς όφελος των μικρών κοινοτήτων, ο απόμακρος και απρόσωπος χαρακτήρας της αυτοδιοικητικής εξουσίας αποξένωσε τους δημότες από τους αιρετούς. Οι δημότες ένιωσαν αμήχανοι και αμέτοχοι ενώπιον των πρακτικών προβλημάτων του οικισμού τους, περίμεναν κάποιος από τα «κεντρικά» να λύσει το εκάστοτε πρόβλημα.

Από την άλλη, ο «Καλλικράτης» εκτιμάται ότι θα προκαλέσει συνέργειες και οικονομίες κλίμακος στις μεγάλες εργασίες, όπως διαχείριση απορριμμάτων, υδροδότηση, βιολογικοί καθαρισμοί, συντήρηση οδικού δικτύου κ.λπ. Οι μικρές αυτοδιοικητικές μονάδες δεν έχουν επαρκείς πόρους για να αντεπεξέλθουν στις σύγχρονες σύνθετες προκλήσεις. Πόσοι όμως πολίτες γνωρίζουν ποιες βελτιώσεις στην αυτοδιοικητική μηχανή θα φέρει ο «Καλλικράτης»;

Ούτε καν οι χιλιάδες υποψήφιοι…

Η παρτίδα χάθηκε χωρίς καν να παιχτεί, τουλάχιστον προς το παρόν. Το Μνημόνιο, η ύφεση, η αβεβαιότητα του κόσμου, η αμηχανία και η ένδεια των πολιτικών σχηματισμών έπληξαν την αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση. Ελάχιστες ημέρες προ των εκλογών, ουδείς μεγαλόσχημος υποψήφιος με κομματικό χρίσμα μιλάει για τον «Καλλικράτη», τα προβλήματα, τις ενδεχόμενες λύσεις στο περιβάλλον, στους οικισμούς, στις υποδομές, στην ανόρθωση της παραγωγής. Μόνη ελπίδα, η κάθοδος νέων, υγιών δυνάμεων στο ξερό αυτοδιοικητικό τερέν. Ευτυχώς παρατηρούνται τέτοια σημάδια εδώ κι εκεί· σε μικρούς ή και μεγάλους δήμους διεκδικούν ψήφο συνδυασμοί ανεξαρτήτων, άφθαρτα πρόσωπα, με καθαρό λόγο και βαθιά γνώση του τόπου. Η φωνή τους δεν ακούγεται στα μεγάλα μίντια και στις κεντρικές αρένες· ακούγεται όμως εκεί όπου πρέπει, στους συμπολίτες τους. Είναι μια ελπίδα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Φταίνε οι ξένοι ή η ελληνικότητα;

Posted on Οκτώβριος 25, 2010. Filed under: Ελληνικότητα, Μνημόνιο, Ξυδάκης Νίκος |

  • Eνα βλεμμα
  • Tου Nικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 24/10/2010

H οδύνη της ύφεσης φέρνει στην επιφάνεια οδυνηρά ερωτήματα αυτογνωσίας και ταυτότητας, πολλά από τα οποία εκκολάπτονταν σιγαλά, επί έτη, σε φωλιές λογίων, ευαίσθητων δεκτών ή απλώς ιδεόληπτων και σαλών. Από τη δεκαετία του ’80, όταν η δημοκρατία είχε πια στερεωθεί και η ευμάρεια μεταμόρφωνε τον καθ’ ημέρα βίο, ζεσταίνεται η παλαιά συζήτηση: για την ελληνικότητα, το λαϊκό, τις δυτικές οφειλές και τις ανατολικές καταβολές, τον χαρακτήρα της ορθοδοξίας, το ποσόν του κοσμοπολιτισμού, την καχεξία της αστικής τάξης, την επαμφοτερίζουσα στάση των ελίτ – τέτοια…

Συχνά, οι αναζητήσεις αυτές κατέληγαν σε βίαια διλήμματα (όπως όλα τα διλήμματα): Φταίμε εμείς για το κακό μας ριζικό; Ο ασίγαστος εμφύλιος, ο διχασμός; Ή φταίνε οι άλλοι, οι ξένοι, οι μεγάλες δυνάμεις; Καταγόμεθα απευθείας εκ των αρχαίων, άρα είμαστε Δυτικοί; Ή κοντινότεροί μας είναι οι Βυζαντινοί του Μεσαίωνα και οι μεταβυζαντινοί της τουρκοκρατίας, άρα είμαστε Ανατολίτες; Φυσικά είμαστε και τα δύο, είμαστε όλα, και κάτι πολύ περισσότερο, πολύμορφο και αντινομικό, αυτό που προκύπτει από τη μείξη και τον συγκρητισμό· σύνθετο και πλούσιο ως εκ τούτου.

Σε καιρό κρίσης, οι συζητήσεις για την ταυτότητα και τον χαρακτήρα αφήνουν τις ασφαλείς φωλίτσες των λογίων και των ποιητών, των ιδεολόγων και των αισθητών, και φουντώνουν στις συζητήσεις των πολλών. Η κρίση αλλάζει τον χρόνο, τον πυκνώνει και τον βαραίνει· αλλάζει και τον καθημερινό λόγο, τον κάνει πιο επείγοντα και βαθύ, συχνά αγωνιώδη. Και τώρα ζούμε στην καρδιά της κρίσης· κλονίζονται βεβαιότητες, εφησυχασμοί, αδράνειες, οκνηρίες. Τώρα πρέπει να αναμετρηθούμε πάλι, απ’ την αρχή, με θεμελιώδη ερωτήματα, τόσο πιο δύσκολα όσο πιο απλά: Τι είμαστε; Τι μπορούμε; Γιατί βρεθήκαμε εδώ; Πώς θα πορευτούμε στο εξής;

Σε αυτό το πλαίσιο μπορούμε να δούμε και την παρούσα αναζήτηση ταυτότητας και πορείας, στην εποχή του Μνημονίου. Λένε: Δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά, χρειαζόμαστε χρόνο και χρήμα. Λένε: Το Μνημόνιο φέρνει υποδούλωση, μάς το επέβαλαν οι Ευρωπαίοι για δικό τους όφελος. Λένε: Απαιτείται δραστική μείωση του κράτους. Λένε: Οι ασύδοτες αγορές μάς έφεραν σε αυτά τα χάλια. Και ούτω καθεξής.

Κάθε πλευρά έχει τα επιχειρήματά της και τις αλήθειες της. Καμιά δεν έχει, δεν μπορεί να έχει όλη την αλήθεια. Και στις δύο πλευρές υπάρχει μια τάση κανονιστική: να ρυθμιστεί το παν διά παντός. Αν πάει πιο μακριά ο διαξιφισμός, θα δούμε να εμφανίζονται δίπολα: Παράδοση – εκσυγχρονισμός, ιστορική ταυτότητα – αποτίναξη του παρελθόντος, τοπικός χαρακτήρας – κοσμοπολίτικη διάχυση. Καθαροί και κλειστοί ή υβριδικοί και ανοιχτοί; Μες στην οδύνη της κρίσης, αναδύεται πάντα και η αγωνία της ταυτότητας.

Το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό. Η συζήτηση περί ελληνικότητας δεν είναι τοπική ιδιαιτερότητα. Στη μεγάλη κρίση του Μεσοπολέμου, η Δημοκρατία της Βαϊμάρης εδονείτο από συζητήσεις περί γερμανικότητας, από αναζητήσεις του γερμανικού πνεύματος και της γερμανικής ψυχής, οι νεολαίοι τραγουδούσαν γερμανικούς ύμνους γύρω από τη φωτιά της κατασκήνωσης.

Δεν ήταν μόνο εθνικισμός αυτό που εθέρμαινε τα πνεύματα των ηττημένων και ταπεινωμένων Γερμανών, με τις σαρωτικές απαιτήσεις των νικητών και τη φτώχεια να θαμπώνει το νου· οι Γερμανοί είχαν ανάγκη να δουν ποιοι είναι και τι μπορούν να ξανακάνουν μετά τα ερείπια. Το είδαν με έναν τρόπο, απόλυτο, φενακισμένο, τρομακτικό: για τα βάσανα έφταιγαν οι ξένοι. Το ζήτημα της γερμανικότητας ετέθη πάλι μετά τον Β΄ Πόλεμο, επί των ερειπίων της Χλωμής Μητέρας Γερμανίας· τότε απαντήθηκε διαφορετικά, με ένα αυστηρό Σύνταγμα και με προσήλωση στην ανοικοδόμηση, στην παραγωγή, στη συσσώρευση, σε ένα είδος προτεσταντισμού που ξεχάστηκε το 1933.

Ας έρθουμε στα δικά μας. Η τραγωδία του Εμφυλίου ερμηνεύθηκε διχαστικά: για τους μεν έφταιγε η ξενοκίνητη Αριστερά, για τους δε έφταιγε η ξενοκρατούμενη Δεξιά· οι ερμηνείες αντηλλάσσοντο μεταξύ «μιασμάτων» και «προδοτών», αλλά κανείς, έως πρόσφατα, δεν διενοείτο να μην αποδώσει όλη την ευθύνη στον ξένο, στον άλλο, αφήνοντας εκτός κριτικής τα δικά μας βαριά σφάλματα, την κατασκευή της δικής μας αδελφοκτονίας με τα δικά μας χέρια.

Σήμερα: οι ξένοι ασφαλώς δεν μας χαρίζουν τίποτε· αλλά αν εμείς δεν ενεργήσουμε για να επανορθώσουμε δικά μας σφάλματα, τότε η υποδούλωση θα είναι ακόμη βαρύτερη, και διαρκής.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Φρόνημα και ηγεμονία: κενά πεδία

Posted on Οκτώβριος 25, 2010. Filed under: Επενδύσεις, Ξυδάκης Νίκος, Οικονομική κρίση, Πολιτική |

  • Tου Νικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, 24/10/2010

Η αναγγελθείσα αποτυχία της επένδυσης του Κατάρ στον Αστακό προϊδεάζει και για την τύχη της άλλης θορυβώδους εξαγγελίας για μεγάλη επένδυση κεφαλαίων ιδίας προελεύσεως στο Ελληνικό. Κυρίως όμως περιγράφει τον τρόπο πολιτεύεσθαι του νέου ΠΑΣΟΚ, όπως αυτό αυτοορίσθηκε έναντι του παλαιού ή βαθέος εαυτού του. Να όμως που η προπαγανδιζόμενη από ομιλούσες κεφαλές νέα πολιτική του νέου ΠΑΣΟΚ δεν διαφέρει ουδόλως από τη δοκιμασμένη παλαιά: άκρατος, άφρων, αλαζονικός επικοινωνιασμός τότε, το ίδιο και σήμερα.

Με μια κρίσιμη διαφορά: στη δεκαετία του ’80, του ’90, του ’00, η χώρα δεν βρισκόταν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, υπό κηδεμονία και υπό διαρκή απειλή πτώχευσης. Ως εκ τούτου ο ερασιτεχνισμός, οι νεωτεριστικές μονομανίες, η άγνοια ή και περιφρόνηση της πραγματικότητας, τα επικοινωνιακά βεγγαλικά, όσα επιδεικνύουν σήμερα οι κυβερνώντες, είναι ασυγχώρητα, είναι μοιραία. Οι μεταρρυθμίσεις που σκέφτεται η κυβέρνηση, παρότι νεφελώδεις, συχνά έρχονται να καλύψουν υπαρκτές ανάγκες, μα κάποτε έρχονται να καταστρέψουν τις υπάρχουσες δομές, χωρίς ποτέ να βάζουν κάτι άλλο στη θέση τους. Σαν μια παράδοξη πατροκτονία, σαν τελετή αυτοκαταστροφής που βιώνεται σαν τελετή ενηλικίωσης· από ποιον; Πάντως όχι από τον χειμαζόμενο, εξουθενωμένο και έμφοβο λαό.

Αυτή την ασταθή, απρόβλεπτη, χωρίς συνοχή, συχνά αυτοκαταστροφική πολιτική βλέπουν οι κατέχοντες τον πλούτο και την οικονομική ισχύ και ανησυχούν. Δεν ανησυχούν τόσο και με τον ίδιο τρόπο που ανησυχούν οι γονατισμένοι μικρομεσαίοι· ο προσωπικός τους πλούτος είναι ασφαλής. Οι κατέχοντες ανησυχούν διότι η απρόβλεπτη πολιτική μιας ασταθούς ηγεσίας απειλεί να ξεθεμελιώσει το σύνολο σύστημα, άρα απειλεί και τις δικές τους θέσεις στον ελληνικό χώρο, θέσεις προσπορισμού πλούτου, και κυρίως θέσεις ισχύος και κύρους. Το εγχώριο σύστημα έχει λόγους να αισθάνεται απειλούμενο από την επέλαση νέων, ξένων παικτών σε ένα ξέφραγο γήπεδο ευκαιριών, όπως η πτωχευμένη Ελλάδα. Αλλωστε μέγα μέρος των εγχώριων πλουσίων ουδέποτε επεχείρησε ανοιχτά, με όρους διακινδύνευσης, καινοτομίας, υγιούς ανταγωνισμού. Επλούτισαν εγκαθιστώντας ολιγοπώλια, επλούτισαν απομυζώντας και επηρεάζοντας τον μεγάλο εργοδότη και πελάτη, το κράτος· ήσαν το κράτος. Αυτή η επιρροή επί της κρατικής δομής, αυτό το προνομιακό πεδίο άσκησης ισχύος και προσπορισμού πλούτου, απειλείται τώρα σε συνθήκες κρίσης. Υπό την πίεση της διεθνούς κρίσης και ενώπιον των εγχώριων αδιεξόδων το μεταπολιτευτικό οικοδόμημα μετασχηματίζεται βίαια. Ποιος θα διατηρήσει τις θέσεις και τα κεκτημένα στο αναδυόμενο, άγνωστο ακόμη, τοπίο;

Μέρος των ισχυρών, παρά την ανησυχία και επειδή δεν στηρίζονται αποκλειστικά στην προειρηθείσα προσοδοθηρία, προσβλέπει σε μετριοπαθείς λύσεις· αναζητεί εναλλακτικές λύσεις στην πολιτική ηγεσία, ομαλή διαδοχή, άρα και ομαλότητα στις αναμενόμενες ενέργειές της. Αντιλαμβάνονται επίσης ότι η οικονομική συντριβή της μεσαίας τάξης είναι ασύμβατη με οποιαδήποτε έννοια ανάκαμψης της χώρας· η ογκούμενη ανεργία δυναμιτίζει την κοινωνική συνοχή και την κοινωνική ειρήνη. Αλλοι όμως εμμένουν φανατικά στον δραστικό περιορισμό του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, ζητούν απολύσεις εκατοντάδων χιλιάδων υπαλλήλων. Η άθροιση 300 ή 400 χιλιάδων απομακρυνόμενων στους ήδη 650 χιλιάδες καταγεγραμμένους και διαρκώς πληθυνόμενους ανέργους, το ένα τέταρτο και πλέον του ενεργού πληθυσμού, δεν φαίνεται να απασχολεί τους ακραιφνείς υποστηρικτές του νεοθατσερισμού.

Τέτοια η νευρικότητα και διχοστασία, που θολώνει τον νου και παρακινεί είτε σε αδράνεια είτε σε ριζοτόμες αλλαγές χωρίς προβλέψεις και οικονόμηση των συνεπειών, χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος των ελίτ που βρίσκονται στα κέντρα αποφάσεων σήμερα.

Αν η κρίση καθιστά ανήσυχους τους ισχυρούς, τους μικρομεσαίους τους πλήττει με σφοδρότητα και τους γεμίζει φόβο και οργή. Προς το παρόν υπερισχύει ο φόβος ενώπιον του άδηλου, σκοτεινού μέλλοντος· και όλη η ενεργητικότητα διοχετεύεται σε στρατηγικές επιβίωσης, οικονόμησης του βίου, εξασφάλισης της οικογένειας. Ταυτόχρονα όμως σωρεύεται αγανάκτηση, βουβή και ανεκδήλωτη, βαθιά δυσαρέσκεια και δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα, οι οποίες ενδέχεται να εκδηλωθούν και κατά τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Παρότι πολλοί πολίτες αναγνωρίζουν ότι υπάρχει ανάγκη για βαθιές και εκτενείς μεταρρυθμίσεις της δημόσιας διοίκησης και της οργάνωσης της παραγωγής, η δυσαρέσκεια συχνά τρέπεται προς αντισυστημικές κατευθύνσεις, με οργισμένη τυφλή απόρριψη των κομμάτων και του κοινοβουλευτισμού. Οι περισσότεροι δεν πείθονται από τους κυβερνητικούς αυτοσχεδιασμούς, πιστεύουν ότι την πορεία πλέον την χαράζει η τρόικα, και επιπλέον δεν έχουν πεισθεί ότι οι θυσίες πιάνουν τόπο και στο βάθος αχνοχαράζει φως ανόρθωσης. Απογοήτευση και ζάρωμα, δυσπιστία και εσωστρέφεια. Το ελατήριο ωστόσο μπορεί να εκτιναχθεί ανά πάσα στιγμή, όσο περισσότερο πιεζόμενο πλησιάζει στο όριο θραύσεως.

Σε μια διεθνή συγκυρία διόλου ευνοϊκή για όλους, με την Ευρώπη σε σύγχυση ταυτότητας και αναπροσανατολισμού έναντι της αναδυόμενης Ασίας, με τις ευρωπαϊκές κοινωνίες να βαρύνονται ασύμμετρα με το κόστος της χρηματοπιστωτικής κρίσης, με το εθνικό κύρος τρωθέν εξ ιδίων βελών, με τα εθνικά θέματα ανοιχτά και εμάς αδύναμους διαπραγματευτές, με την κοινωνία διχασμένη και αποκαρδιωμένη, γίνεται όλο και πιο φανερή στην Eλλάδα η απουσία ζωηρού συλλογικού φρονήματος αφενός, αλλά και ηγέτιδος τάξεως με πειθώ και όραμα, αφετέρου. Καμία κοινωνική δύναμη, κανένας πολιτικός χώρος, καμιά δεξαμενή προσώπων, δεν φαίνονται τούτη τη στιγμή στον ορίζοντα, ικανά να απαντήσουν σε αυτές τις επείγουσες ιστορικές ζητήσεις, να δώσουν νέο υλικό περιεχόμενο και νόημα στα κενά πεδία της ηγεμονίας και του συλλογικού σχεδίου. Τούτη τη στιγμή.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το πέρας του κράτους

Posted on Οκτώβριος 2, 2010. Filed under: Κράτος, Ξυδάκης Νίκος |

Η περαίωση των φορολογικών εκκρεμοτήτων, έτσι όπως επιχειρείται, βιαστική και αγχωμένη, δέχεται σκληρή κριτική και δικαίως. Επιχειρείται η είσπραξη γρήγορου ρευστού, με ορισμό ποσών κατ’ αποκοπήν· εις αντάλλαγμα, ο φορολογούμενος κερδίζει το ανέλεγκτο και το ακαταλόγιστο: δίκαιοι και άδικοι, έντιμοι και κλέφτες θα πληρώσουν τα ίδια και θα αποδοθούν λευκοί, ίδιοι. Ακόμη και εκδότες πλαστών και εικονικών τιμολογίων θα ωφεληθούν: η απάτη αποτιμάται σε μερικές χιλιάδες ευρώ και διαγράφεται ως μη γενομένη.

Αυτή είναι η ουσία της περαίωσης: η ισοπέδωση δικαίων και αδίκων· το δημοκρατικό κράτος αντί να διαφυλάττει την ευνομία, επιβραβεύει την ανομία. Αυτή η αντιστροφή συνιστά ήδη σφοδρό πλήγμα στην υπόσταση του κράτους ως εγγυητή της νομιμότητας και της ισοπολιτείας. Το μήνυμα είναι τρομακτικό: ο κλέφτης δικαιώνεται.

Κι ακόμη βαθύτερα: το σημερινό κράτος, ευρισκόμενο υπό την απειλή κατάρρευσης, δεν τολμά να μεταρρυθμίσει και να εξυγιάνει, αλλά ομολογεί την πλήρη αδυναμία του να ελέγξει τους ελεγκτές, ομολογεί ότι αδυνατεί να υποχρεώσει τους υπαλλήλους του να εντοπίσουν τους φοροφυγάδες, ομολογεί ότι δεν μπορεί να πατάξει τη διαφθορά των κρατικών λειτουργών. Δηλαδή, η νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση ομολογεί ότι δεν μπορεί να κυβερνήσει. Κι όμως, ανέλαβε να εφαρμόσει ένα δρακόντειο πακέτο μέτρων λιτότητας και αναδιαρθρώσεων, που όμοιό του δεν έχει γνωρίσει η χώρα μετά τον πόλεμο. Τα μέτρα λιτότητας εφαρμόζονται, πράγματι, βυθίζοντας τη χώρα σε ύφεση δυσβάστακτη. Πού είναι όμως οι αναδιαρθρώσεις; Πού είναι το δίκαιο και αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα; Πού είναι η επανίδρυση του κράτους, του περιγραφόμενου ως φαύλου και διεφθαρμένου; Πώς πλήττεται η παραοικονομία και το μαύρο χρήμα; Με την ηθική αθλιότητα της περαίωσης; Με την ατιμωρησία των επίορκων λειτουργών και την επιβράβευση των κλεπτοκρατών; Η απογοήτευση των έντιμων είναι μεγάλη· σύντομα θα φανερωθεί και τρομερή.

  • Του Nικου Γ. Ξυδακη, Η Καθημερινή, Σάββατο, 2 Oκτωβρίου 2010
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Κερματισμένο τοπίο

Posted on Ιουλίου 6, 2010. Filed under: Μνημόνιο, Ξυδάκης Νίκος |

Με συμβατική αφετηρία την ψήφιση του Μνημονίου, την 5η Μαΐου, το πολιτικό τοπίο μετασχηματίζεται με ταχείς ρυθμούς. Φυσικό: η κοινωνία, ευρισκόμενη υπό οικονομική αναστάτωση, με το μέλλον δυσοίωνο, αναζητεί νέες πολιτικές εκφράσεις, εφόσον κρίνει ότι οι υπάρχοντες σχηματισμοί αποδείχθηκαν ανίκανοι να αποτρέψουν την κρίση. Από την άλλη, υπό το βάρος της κρίσης και της γενικευμένης λαϊκής καχυποψίας, μέλη του πολιτικού προσωπικού αυτονομούνται προσπαθώντας να καλύψουν κενά στο πολιτικό φάσμα, να λάβουν ευνοϊκές θέσεις εν όψει ανακατατάξεων.

Κύριο χαρακτηριστικό, άρα, ο κερματισμός: στον δεξιό χώρο, η τραυματισμένη Νέα Δημοκρατία πιέζεται αμφοτερόπλευρα από τον λαϊκιστικό ΛΑΟΣ του καιροσκόπου Γ. Καρατζαφέρη και από το υπό ίδρυση φιλελεύθερο κόμμα της Ντόρας Μπακογιάννη. Ο ηγέτης της Ν. Δ. Αντώνης Σαμαράς, συντηρητικός αλλά μάλλον κεϋνσιανός, καταψήφισε το Μνημόνιο, σιγούρεψε την κυριαρχία στο τραυματισμένο κόμμα του και αγωνίζεται τώρα να περάσει στον γενικό πληθυσμό ένα πειστικό λόγο, με πατριωτικά και λαϊκά χαρακτηριστικά, εγκαίρως, ώστε να είναι έτοιμος για πρόωρες εκλογές ή άλλη απρόβλεπτη εξέλιξη. Ο Γ. Καρατζαφέρης, μετά την υπερψήφιση του Μνημονίου, δύσκολα θα καταφέρει να κάνει τον λαϊκισμό του ελκυστικό στις δυσαρεστημένες μάζες. Η δε Ντόρα Μπακογιάννη θα δυσκολευθεί πολύ να είναι ελκυστική με ένα φιλελεύθερο πρόγραμμα που θα διαφέρει ελάχιστα από όσα εφαρμόζει ήδη η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.

Στα αριστερά του φάσματος, κομματάκια. Το ΚΚΕ μόνο του, απομονωμένο, αυτάρεσκο, πεισματάρικο, με θεαματικές ενέργειες, ψηφοθηρεί επί των δυσαρεστημένων μαζών. Ο Συνασπισμός βγήκε τραυματισμένος από το συνέδριό του, χωρίς να έχει κρυσταλλώσει μια ολοκληρωμένη πολιτική απάντηση στην κρίση, ή τη σχέση του με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αρα δυσκολεύεται να κερδίσει από τη ριζοσπαστικοποίηση μεγάλων ομάδων του πληθυσμού. Εξ αριστερών πιέζεται από το Μέτωπο των «αντισυστημικών» συνιστωσών και από τον ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Εκ δεξιών πιέζεται από την νεοπαγή Δημοκρατική Αριστερά του Φ. Κουβέλη, η οποία επίσης κινδυνεύει να συνθλιβεί ανάμεσα σε ΠΑΣΟΚ και ΣΥΝ, εφόσον ο λόγος της παραμείνει αορίστως αντιπελατειακός και άκαιρα φιλοευρωπαϊκός. Οι Οικολόγοι – Πράσινοι χρειάζονται πολιτικές απαντήσεις επί της καταστάσεως εκτάκτου ανάγκης για να εκφράσουν μια κρίσιμη μάζα συμπαθούντων.

Ο μεγάλος άγνωστος είναι ο κεντρώος χώρος. Το ΠΑΣΟΚ στενάζει υπό το βάρος του λαομίσητου Μνημονίου. Παρότι δεν υπάρχουν ορατές εναλλακτικές, σε ενδεχόμενη εκλογική αναμέτρηση, το ΠΑΣΟΚ θα εισπράξει μέγα μέρος της λαϊκής δυσαρέσκειας. Η πιθανή συρρίκνωση και η όποια απομάκρυνση από την εξουσία θα ελευθερώσει φυγόκεντρες διαλυτικές δυνάμεις, με απρόβλεπτα αποτελέσματα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

« Προηγούμενες Καταχωρίσεις

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...