Οικονομία

Βασικές αλήθειες

Posted on Ιουλίου 6, 2010. Filed under: Οικονομία, Παπαχελάς Αλέξης |

Είναι χρήσιμο, στην κρίσιμη φάση που βρισκόμαστε, να ξαναθυμηθούμε μερικές βασικές αλήθειες πριν… χάσουμε εντελώς το μυαλό μας. Το ελληνικό κράτος έχει υπογράψει μια δανειακή σύμβαση βάσει της οποίας θα δανεισθεί 110 δισεκατομμύρια προκειμένου να μπορεί να πληρώνει μισθούς, συντάξεις, τα παλαιότερα αστρονομικά του χρέη και μερικές βασικές υπηρεσίες. Αν για κάποιον λόγο η σημερινή, ή και η επόμενη, κυβέρνηση τρελαθούν τελείως και θελήσουν να καταργήσουν ολικώς ή μερικώς το Μνημόνιο, ο μόνος άλλος δρόμος είναι αυτός της χρεοκοπίας και της επιστροφής στη δραχμή. Αλλος δρόμος σήμερα δεν υπάρχει, και ούτε αναμένεται να ανακαλυφθεί.

Το Μνημόνιο συμπεριλαμβάνει πολλά επώδυνα, ίσως και άδικα μέτρα. Υπάρχουν όμως δεκάδες διατάξεις του που θα έπρεπε να έχουν ψηφισθεί εδώ και χρόνια από τη Βουλή, ανεξαρτήτως ΔΝΤ ή Ε.Ε. Οι κυβερνήτες μας, όμως, δεν τόλμησαν να το κάνουν και στο τέλος, όταν βουλιάξαμε στο χρέος και την ανυποληψία, ήλθαν οι δανειστές μας και μας φόρεσαν ένα «ζουρλομανδύα» που είναι ταυτόχρονα και σωσίβιο και μας είπαν «έτσι θα το κάνετε και με αυτές τις προθεσμίες». Ποιος λογικός άνθρωπος μπορεί να έχει αντίρρηση στο ενιαίο μισθολόγιο ώστε να ξέρει το κράτος τι πληρώνει σε ποιον, στην αναδιάρθρωση των φορολογικών μηχανισμών, στην τομή στο ασφαλιστικό, κ.λπ.;

Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί λογικοί άνθρωποι με εξουσία που βλέπουν μόνο το στενό πολιτικό και προσωπικό τους συμφέρον και γι’ αυτό αντιστέκονται με σθένος σε κάθε μεταρρύθμιση που απορρέει από το Μνημόνιο. Δεν θέλουν να δυσαρεστήσουν τους πελάτες–ψηφοφόρους τους ούτε, βεβαίως, και να υποστούν την μήνιν ισχυρών και συχνά βίαιων συντεχνιών. Γι’ αυτό εκτός από τον πρωθυπουργό, τον αντιπρόεδρο και 2 – 3 υπουργούς (με βασικό τον κ. Παπακωνσταντίνου) η υπόλοιπη κυβέρνηση λειτουργεί σαν να βρισκόμαστε στο 1985. Πολλοί υπουργοί πιστεύουν ακόμη ότι «λεφτά υπάρχουν» για να ταΐζουν τις μαύρες τρύπες τύπου ΤΡΑΜ και ΟΣΕ, ενώ διορίζουν ό,τι πιο παλαιοκομματικό υλικό υπάρχει στις διοικήσεις νοσοκομείων και διαφόρων υπηρεσιών.

Εχουμε, λοιπόν, απέναντι στο Μνημόνιο όλο το βαθύ ΠΑΣΟΚ, τους συνδικαλιστές του και κάτι παραπάνω από τα 2/3 του υπουργικού συμβουλίου. Επίσης, απέναντι βρίσκεται ένα μεγάλο κομμάτι της δημόσιας διοίκησης, καθώς τα στελέχη της είναι θυμωμένα με τις περικοπές των αποδοχών τους και θέλουν να κρύψουν ό,τι μπορούν από την κακοδιαχείριση του τομέα τους. Και, βεβαίως, επίσης απέναντι στο Μνημόνιο βρίσκονται ένα σημαντικό τμήμα της Δικαιοσύνης, η μεγάλη πλειοψηφία των ηγεσιών συλλόγων και συνδικάτων και η Ν.Δ. μαζί με την Αριστερά.

Εχει, συνεπώς, ελπίδες να πετύχει αυτή η προσπάθεια; Αν η κυβέρνηση περάσει τον κάβο της ψήφισης του εργασιακού και του ασφαλιστικού, ο επόμενος δύσκολος κάβος θα έλθει το φθινόπωρο. Τότε είναι εξαιρετικά πιθανό, ο κ. Παπακωνσταντίνου και η τρόικα να ανακαλύψουν πως οι δαπάνες δεν μπορούν να μειωθούν άλλο παρά μόνο αν αρχίσουν οι απολύσεις και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ο ΟΣΕ, οι δήμοι, οι «αναπτυξιακές εταιρείες» τους κ.ά. δεν θα μπορούν να δανειστούν, ούτε να πάρουν εγγυήσεις του Δημοσίου. Ο ιδιωτικός τομέας θα βρίσκεται στο πιο κρίσιμο σημείο όπου οι επιχειρηματίες θα αποφασίσουν αν κάτι έχει αλλάξει στο κλίμα ή αν πρέπει να αρχίσουν τις δραστικές απολύσεις και τις περικοπές.

Με τα σημερινά δεδομένα, η κυβέρνηση θα βρεθεί μπροστά σε πολύ δύσκολες αποφάσεις. Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ καλύτερα, αν το μεγαλύτερο κομμάτι της κυβέρνησης και του ΠΑΣΟΚ δεν θεωρούσαν πως «τι μας νοιάζει εμάς το Μνημόνιο, δουλειά του Παπανδρέου και του Παπακωνσταντίνου είναι να το εφαρμόσουν». Η άρνηση και ο ευτελής λαϊκισμός είναι πάντοτε οι εύκολες λύσεις για έναν πολιτικό. Μόνο που αυτή τη φορά δεν θα διασώσουν κανέναν γιατί το κοινωνικό και πολιτικό τσουνάμι που θα ακολουθήσει μια χρεοκοπία θα σαρώσει πρώτα αυτούς που δεν θέλουν να το βλέπουν να έρχεται. Και, προφανώς, θα αναδείξει εκείνους τους λίγους που με εργασιομανή αφοσίωση τύπου Χρυσοχοΐδη θέλουν να αφήσουν έργο πίσω τους.



Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το ΔΝΤ, τα μέτρα και τα spreads

Posted on Απρίλιος 27, 2010. Filed under: Μανδραβέλης Πάσχος, Οικονομία, Uncategorized |

  • Tου Πασχου Μανδραβελη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27/04/2010

Κάποια μέτρα ελήφθησαν (οι δημόσιοι υπάλληλοι ήδη παίρνουν λιγότερα), κάποια άλλα ψηφίσθηκαν (φορολογικό) και κάποια άλλα ετοιμάζονται (π.χ. ασφαλιστικό). Ο μηχανισμός στήριξης της Ελλάδας έχει ενεργοποιηθεί, αλλά τα spreads καλπάζουν ανοδικά. Ολα δείχνουν πως ο δανεισμός του Μαΐου δεν εξαρτάται πλέον από εμάς, ούτε καν από την Ευρωζώνη. Κάποιοι ποντάρουν τα ρέστα τους στη χρεοκοπία της χώρας και το κλειδί είναι η στάση της Γερμανίας. Οσο παραμένει θολή, δέσμια των εσωτερικών πολιτικών παιγνίων, οι κερδοσκόποι μπορούν να ελπίζουν ότι θα χρυσοπληρωθούν για τα ασφάλιστρα που αγόρασαν για το δικό μας σπίτι.

Αυτό φάνηκε ανάγλυφα στο διάγραμμα των spreads την περασμένη Παρασκευή. Τη στιγμή που ανακοινώθηκε η ενεργοποίηση του μηχανισμού η διαφορά επιτοκίου βούτηξε 100 μονάδες βάσης. Μόλις όμως η κ. Μέρκελ δήλωσε ότι «τίποτε ακόμη δεν έχει αποφασιστεί» τα spreads ξαναπήραν τον ανήφορο για να ξεπεράσουν χθες (μετά τη συνέντευξη Σόιμπλε, το συνέδριο των Φιλελευθέρων) τις 600 μονάδες. Οι «αγορές» προεξοφλούν ότι η βοήθεια χωρίς τη Γερμανία είναι πολύ μικρή για να λύσει τα προβλήματα ρευστότητας της χώρας. Χωρίς αυτή, η χώρα θα αναγκαστεί να οδηγηθεί σε αναδιάρθρωση του χρέους που σημαίνει ότι όσοι κατέχουν ελληνικά ομόλογα θα πάρουν λιγότερα λεφτά, ενώ όσοι κατέχουν τα ασφάλιστρα (τα περίφημα CDS) θα πάρουν περισσότερα.

Κυκλοφορεί μια ελληνοκεντρική άποψη που θέλει τους ψιθύρους και τα κουτσομπολιά της Αθήνας να κινούν το σύμπαν των αγορών και τις πολιτικές αποφάσεις όλου του κόσμου. Αυτή η απλοϊκή άποψη «εξήγησε» πως το ΔΝΤ μπήκε στον μηχανισμό στήριξης δήθεν επειδή η ελληνική κυβέρνηση το έθεσε στο τραπέζι. Τι και αν ο κ. Σημίτης προειδοποιούσε από τον Δεκέμβριο του 2008 ότι «αποτελεί κοινό μυστικό στους κύκλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η Ελλάδα… καλό θα ήταν να αναγκαστεί να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο». Τι κι αν ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ντόιτσε Μπανκ κ. Τόμας Μάγιερ δήλωνε στις 10.11.2009 ότι «σε περίπτωση που η Ελλάδα θα συναντούσε δυσχέρειες πληρωμών… καλά θα ήταν η Ε.Ε. να της συνιστούσε να προσφύγει στο ΔΝΤ».

Μια άλλη ελληνοκεντρική εξήγηση είναι η ευθεία αναλογία ελλείμματος και ανόδου των spreads. Αυτή στη βάση της είναι ορθή, αλλά υπάρχουν κάποιες ημερομηνίες που δείχνουν και τον καθοριστικό ρόλο της παγκόσμιας κρίσης. Υπενθυμίζουμε ότι ο κ. Προβόπουλος ανακοίνωσε για πρώτη φορά ότι το έλλειμμα θα υπερβεί το 12% στις 10 Οκτωβρίου. Η επίσημη ανακοίνωση έγινε στις 21 Οκτωβρίου. Τα spreads όμως αρχίζουν να ανεβαίνουν στα μέσα Νοεμβρίου. Τι συνέβη τον Νοέμβριο; Το Ντουμπάι ανακοίνωσε στάση πληρωμών και όλοι κατάλαβαν ότι η χρηματοπιστωτική κρίση ξεφεύγει από τις τράπεζες. Εξάλλου, τα πρώτα αρνητικά δημοσιεύματα για την Ελλάδα είχαν τίτλο «θα είναι η Ελλάδα το επόμενο Ντουμπάι;».

Η Ελλάδα με τη συσσώρευση χρεών και ελλειμμάτων έθεσε εαυτόν στο κέντρο της δίνης του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αυτό που πρέπει να κάνει είναι να συμμαζέψει τα του οίκου της για να μην ξαναβρεθεί στην ίδια θέση. Βραχυχρόνια, όμως, ελάχιστα μπορεί να επηρεάσει στις αγορές αλλά μόνο τις δυτικές πρωτεύουσες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε εξάλλου ότι είμαστε μόλις το 2% της Ευρωζώνης.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Χρειαζόμαστε περισσότερο κοινωνική απ’ ό,τι οικονομική μεταρρύθμιση

Posted on Απρίλιος 18, 2010. Filed under: Αθανασόπουλος Τάκης, Κοινωνία, Μεταρρύθμιση, Οικονομία |

  • Του Τακη Αθανασοπουλου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 18 Aπριλίου 2010

Εχουν περάσει επτά ολόκληροι μήνες από τότε που η χώρα μας προσέφυγε στις κάλπες, λόγω του αδιεξόδου στο οποίο είχε περιέλθει η οικονομία της. Από τότε, παρά το γεγονός ότι το θέμα αυτό κυριαρχεί στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αλλά και σε όλες τις συζητήσεις, αισθάνομαι ότι η κρισιμότητα της κατάστασης δεν έχει εμπεδωθεί πλήρως από την συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Μπορεί να είναι και αυτός ένας από τους λόγους που δεν πέφτουν τα spreads;

Οι συμμετέχοντες στις αγορές κρατικών ομολόγων, που λίγο διαφέρουν από εμάς τους υπόλοιπους κοινούς θνητούς, αποφασίζουν για τα spreads των ελληνικών ομολόγων σήμερα, σύμφωνα με τον βαθμό εμπιστοσύνης τους στη δυνατότητα της χώρας να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος της και τη φερεγγυότητα της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς και με βάση τις εκτιμήσεις τους σε κρίσιμα ερωτήματα όπως τα παρακάτω:

Πόσο καλά ενημερωμένος είναι ο μέσος Ελληνας για το μέγεθος των οικονομικών υποχρεώσεων της χώρας και πόσο καλά αντιλαμβάνεται ότι τις τελευταίες δύο με τρεις δεκαετίες έζησε πάνω από τις δυνατότητές του;

Πιο συγκεκριμένα:

Γνωρίζει ότι το δημόσιο χρέος που αναλογεί στον κάθε Ελληνα σήμερα είναι έξι φορές μεγαλύτερο από αυτό που αναλογούσε σε κάθε Αργεντινό το 2001 και τρεισήμισι φορές μεγαλύτερο από αυτό που αναλογούσε σε κάθε Ούγγρο το 2008; Γνωρίζει ποια ήταν τα μέτρα που κρίθηκαν απαραίτητα να ληφθούν για τις οικονομίες αυτών των δύο χωρών που τόσο πολύ απασχόλησαν τη διεθνή κοινότητα;

Συνειδητοποιεί ότι πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα για τη χώρα μας από το δυσβάσταχτο χρέος της είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας; Δηλαδή, ότι ακόμη κι αν ως διά μαγείας εξαλειφόταν το χρέος μας σήμερα, αύριο θα έπρεπε η χώρα μας να δανειστεί και πάλι για να εκπληρώσει τις τρέχουσες υποχρεώσεις της;

Πόσο είναι εφικτό οι πολιτικοί της χώρας να ομονοήσουν και οι πολίτες της να αποδεχθούν και να υπομείνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα τα οποία με αποτελεσματικότητα θα οδηγήσουν στην αναδιάρθρωση της οικονομίας -καθιστώντας έτσι την οικονομία μας ανταγωνιστική- και σταδιακά στην αποπληρωμή του χρέους;

Εάν οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα είναι καταφατικές για έναν συγκεκριμένο επενδυτή, τότε το spread γι’ αυτόν είναι πολύ χαμηλό. Εάν όμως είναι αρνητικές, αυτό θα οδηγούσε στην απόφαση παντελούς άρνησης να επενδύσει ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε πάρα πολύ υψηλά spreads.

Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, πόσο σημαντικό είναι για όλους εμάς, τους Ελληνες, για την ευημερία μας σήμερα και κυρίως για την ευημερία των απογόνων μας στο μέλλον, για την ιστορία μας, για την περηφάνια μας αλλά και για την εικόνα μας, να προβούμε σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες που αναλογούν στον καθένα μας ώστε να απαντώνται θετικά τα παραπάνω ερωτήματα.

Πάρα πολύ δύσκολο -αν όχι ακατόρθωτο- εγχείρημα, ιδιαίτερα όταν αναλογιστεί κανείς ότι με την εξαίρεση κάποιων βραχυχρόνιων εξάρσεων, (όπως το έπος του ’40, αποτέλεσμα μεγάλης θετικής συναισθηματικής φόρτισης, βραχυπρόθεσμης όμως διάρκειας), εμείς οι Ελληνες δεν έχουμε επιδείξει ότι διαθέτουμε σταθερά και διαχρονικά όλα εκείνα τα στοιχεία τα οποία θα μας βοηθήσουν να οπλιστούμε με τη δύναμη, καρτερία, επιμονή, υπομονή, αλληλεγγύη, σύμπνοια και αλτρουισμό για την αποτελεσματική αντιμετώπιση μακροχρόνιων εθνικών δυσκολιών.

Γνωρίζοντας αυτή την αδυναμία της φυλής μας, για τους ξένους η έκπληξη θα είναι εάν η χώρα μας δεν πτωχεύσει και όχι το αντίθετο. Οι ξένοι δεν έχουν προβληματιστεί ιδιαίτερα μόνο με την πορεία της εθνικής μας οικονομίας. Εξίσου προβληματισμένοι είναι και σε πολλούς άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η διαχείριση απορριμμάτων, όπου είναι εμφανές ότι οι επιδόσεις μας είναι λιγότερο καλές ακόμη κι από τις οικονομικές μας.

Περισσότερο μάλιστα προβληματίζονται οι ξένοι εκείνοι που έχουν έλθει σε επαφή, γνωρίζουν και συναλλάσσονται με επιτυχημένους Ελληνες του εξωτερικού.

Αλλά και εμείς οι Ελληνες σήμερα, στις καθημερινές μας συζητήσεις, παραδεχόμαστε ότι ο Ελληνας όταν βγει εκτός Ελλάδας διαπρέπει, μεγαλουργεί, γίνεται άλλος άνθρωπος. Πράγματι, χιλιάδες είναι τα παραδείγματα Ελλήνων που εγκατέλειψαν την πατρίδα από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και σήμερα, γιατί δεν είχαν προοπτική και εγκαταστάθηκαν σε άλλες χώρες χωρίς να γνωρίζουν τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμά τους. Οι Ελληνες αυτοί όχι μόνο εγκλιματίστηκαν αλλά και μεγαλούργησαν.

Επιπροσθέτως, πάρα πολλά είναι τα παραδείγματα επιτυχημένων Ελλήνων του εξωτερικού που επέστρεψαν στην Ελλάδα για να εγκατασταθούν και να δραστηριοποιηθούν στην οικονομική ζωή της χώρας, οι οποίοι δεν μπόρεσαν να εγκλιματιστούν και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν έπειτα από λίγο καιρό εκεί απ’ όπου ήλθαν, ζημιωμένοι, αλλά κυρίως απογοητευμένοι και πικραμένοι.

Εχοντας ζήσει και εργαστεί ο ίδιος σε χώρες του εξωτερικού για πάνω από το μισό της επαγγελματικής μου ζωής, αισθάνομαι ότι γνωρίζω τους τρεις βασικούς λόγους, μεταξύ άλλων, για τους οποίους είναι πιο εύκολο για τον Ελληνα να είναι πιο δημιουργικός και επιτυχημένος έξω από τη χώρα του παρά μέσα στη χώρα του.

Πρώτον, το θεσμικό πλαίσιο, από το Σύνταγμα της χώρας μέχρι τους πιο απλούς κανόνες της τοπικής κοινωνίας, είναι φιλικό προς τον πολίτη και εφαρμόζεται με την απαιτούμενη χρονική και αντικειμενική συνέπεια. Πολλές φορές αναρωτιέμαι, όταν στη συντριπτική μας πλειοψηφία εμείς οι Ελληνες δεν γνωρίζουμε όχι μόνο τι λέει το καθένα, αλλά ακόμη και πόσα άρθρα έχει το ελληνικό Σύνταγμα και συνεπώς τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά μας που απορρέουν από αυτό, τότε πόσο εύκολο είναι για τον καθένα μας να αισθάνεται και να είναι καλός πολίτης;

Δεύτερον, στις κοινωνίες αυτές, η κοινωνική αναγνώριση δεν προέρχεται τόσο από τη θέση την οποία κάποιος κατέχει, τα πτυχία που έχει ή τις περγαμηνές της οικογένειάς του, αλλά κυρίως από το τι έχει δημιουργήσει στη ζωή του και την κοινωνική προσφορά του. Στις κοινωνίες αυτές, πτυχιούχος και άνεργος είναι ντροπή, ενώ ταξιτζής ή γκαρσόνι με πτυχίο κερδίζει την εκτίμηση και την κοινωνική αναγνώριση.

Τρίτος και εξίσου σημαντικός λόγος είναι ότι οι κοινωνίες αυτές διακατέχονται από μια κουλτούρα η οποία τους επιτρέπει, χωρίς να πάψουν να αναζητούν το τέλειο, να εφαρμόζουν τον καλύτερο θεσμό, πρακτική ή τρόπο μεταξύ των δικών τους προτάσεων ή των αντιστοίχων άλλων κοινωνιών. Ετσι, μπορούν να εφαρμόζουν γνωστές και επιτυχημένες συνταγές και να μην αναλώνονται σε μακροχρόνιους αυτοσχεδιασμούς και έριδες μεταξύ τους για το ποιος έχει την καλύτερη λύση. Σ’ αυτή την περίπτωση, παραδείγματος χάριν, τα ελληνικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιήσει τρόπους αξιολόγησης καλών πανεπιστημίων άλλων χωρών χωρίς να πάψουν στο μεταξύ να αναζητούν, ως οφείλουν, τον καλύτερο τρόπο αξιολόγησης και όχι να μην αξιολογούνται καθόλου μέχρι να καταλήξουν στον καλύτερο, κατά την άποψή τους, τρόπο.

Σήμερα, η προσοχή όλων μας στην Ελλάδα στρέφεται στα δύο από τα τρία σοβαρά προβλήματα της χώρας μας: τη μείωση του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος του ετήσιου προϋπολογισμού.

Τα προβλήματα αυτά είναι σίγουρο ότι θα αντιμετωπιστούν με τις κατάλληλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις είτε έχοντας προσφύγει στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης και στο ΔΝΤ είτε όχι.

Το τρίτο όμως πρόβλημα, που είναι το μεγαλύτερο και η αιτία όλων των δεινών μας, είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της χώρας μας. Κι αυτό το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί ριζικά μόνο με γενναίες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις για την εξάλειψη των παραγόντων που συντελούν σε χαμηλή παραγωγικότητα, κύριος συντελεστής της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας, των χαμηλών αμοιβών και του εν γένει χαμηλού επιπέδου ζωής των Ελλήνων.

Προς τούτο, κατά την άποψή μου, είναι πιο σημαντικό να μελετούμε και να υιοθετούμε τις επιτυχημένες καλές πρακτικές άλλων χωρών, από το να προβαίνουμε σε αυτοσχεδιασμούς και εφαρμογές αδοκίμαστων μεθόδων και να αναλωνόμαστε σε ατέρμονες συζητήσεις για το ποιος έχει την καλύτερη λύση έχοντας κάθε φορά όσους βρίσκονται στην πλευρά που δεν πρότεινε τη συγκεκριμένη λύση, απέναντι.

*O Τάκης Αθανασόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Η καθολική κρίση της χώρας

Posted on Απρίλιος 18, 2010. Filed under: Μανδραβέλης Πάσχος, Οικονομία |

  • Tου Πασχου Mανδραβελη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 18 Aπριλίου 2010

Το μεγαλύτερο ίσως λάθος που κάνουμε αυτόν τον καιρό είναι να μιλάμε για «οικονομική κρίση της χώρας». Οχι πως αυτή δεν είναι υπαρκτή, αλλά η οικονομία είναι μόνο μέρος του προβλήματός μας και το πιο εμφανές σύμπτωμα της καθολικής κρίσης που αντιμετωπίζει το πολιτικοκοινωνικό σύστημα από την μεταπολίτευση και εντεύθεν. Δυστυχώς όμως η συζήτηση για τα spreads, για τον ρόλο του ΔΝΤ, για την Κομισιόν και τον Ολι Ρεν παραμερίζει τη μεγάλη συζήτηση που πρέπει να γίνει και αφορά τη συνολική αναδιάρθρωση της χώρας μας. Οχι μόνο στην οικονομία, αλλά σε κάθε επίπεδο. Από το κράτος και τη διαφθορά μέχρι το ασφαλιστικό και την καθημερινότητά μας. Αυτή η συζήτηση έπρεπε να γίνει την εποχή των παχειών αγελάδων, τότε που οι αναδιαρθρώσεις θα είχαν μεν κόστος αλλά υπήρχαν και τα λεφτά για να αντιμετωπίσουμε τις περιστασιακές παρενέργειές τους.

Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι χρεοκόπησε ένα ολόκληρο πλέγμα αντιλήψεων για την κοινωνία και την οικονομία, ένα οικονομικό μοντέλο που είχε στο κέντρο του το κράτος. Με πρόσχημα την κοινωνική δικαιοσύνη και με ιαχές για τα κεκτημένα, το κράτος στην Ελλάδα κατέληξε μια μαύρη τρύπα που απορροφά χρήματα, ανθρώπους και δεξιότητες. Κάθε ζήτημα είχε αναφορά στον σύγχρονο θεό της Ελλάδας. Διά πάσαν νόσον, το ερώτημα ήταν «μα, πού είναι το κράτος;». Και η απάντηση δινόταν πάντα με κάποια κονδύλια, τα οποία με περισσή χαρά σκόρπιζαν οι πολιτικοί για να αποδείξουν ότι το κράτος είναι παντού: από τα αεροδρόμια που βρίσκονται σε κάθε επαρχιακή πόλη (για να ενισχυθεί η παραγωγική δομή της περιφέρειας), μέχρι τις «πολιτιστικές εκδηλώσεις» σε κάθε χωριό που αφειδώς πληρώνοναν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Στο φαντασιακό του Ελληνα, το κράτος ήταν ένα μηχάνημα που παρήγαγε πλούτο και το μόνο που χρειαζόταν ήταν κάποιος να τον μοιράζει.

Η αριστερογενής αυτή αντίληψη βόλεψε πολλούς επί μακρόν. Στις πραγματικές ανάγκες που έπρεπε να καλύψει το κράτος κόλλησαν διάφορα αιτήματα που η εκπλήρωσή τους είχε μικρό κοινωνικό όφελος και μεγάλες απολαβές για λίγους. Οι συντεχνίες κατάφερναν να αποσπούν τρελά επιδόματα, οι πολιτικοί παράγοντες προωθούσαν έργα που δεν είχαν λόγο ύπαρξης για να επιδείξουν το «ενδιαφέρον» τους για την εκλογική τους περιφέρεια, οι επιχειρηματίες πετύχαιναν σκανδαλώδεις συμβάσεις κ. ο. κ., μέχρι την «Ολυμπιακή» που κρατούσαμε ζημιογόνο επί χρόνια επειδή ήταν το εθνικό μας καμάρι.

Τώρα ήρθε η ώρα του λογαριασμού και δυστυχώς είναι πικρός. Οσα δεν κάναμε όλα τα προηγούμενα χρόνια πρέπει να γίνουν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Η αποτοξίνωση από τον κρατισμό που θα μπορούσε να γίνει σταδιακά και με μικρούς κοινωνικούς τριγμούς, τώρα θα γίνει ταχύτατα και χωρίς χρήματα για να απαλυνθούν οι όποιες επιπτώσεις της συρρίκνωσης. Αφού αποφύγαμε για πολλά χρόνια τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, τώρα βαδίζουμε σε θεραπεία σοκ. Αυτή θα είναι μεν ηπιότερη από άλλες χώρες -επειδή καταφέραμε να πετύχουμε και τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο πακέτο στήριξης- αλλά δεν παύει να είναι δύσκολη. Πρέπει να βγάλουμε τη χώρα από τον φαύλο κύκλο των ελλειμμάτων και των χρεών. Κυρίως πρέπει να αλλάξουμε θεωρία. Το κράτος δεν είναι η λύση για τα προβλήματα της χώρας. Είναι το πρόβλημα της χώρας.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Φταίνε οι ξένοι για την κρίση;

Posted on Μαρτίου 3, 2010. Filed under: Κρίση, Ντόκος Θάνος, Οικονομία |

Του Θανου Π. Ντοκου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03/03/2010

Κάποια από τα δημοσιεύματα του ξένου Τύπου σχετικά με το «ελληνικό πρόβλημα» είναι υπερβολικά και εμπεριέχουν στοιχεία κακοήθειας. Η αντίδρασή μας ήταν μάλλον προβλέψιμη και περιστράφηκε γύρω από τη μη εξόφληση των κατοχικών αποζημιώσεων και τον φθόνο των ξένων για τον περιούσιο λαό. Με τον τρόπο αυτό μπήκαμε σ’ ένα φαύλο κύκλο που μόνο να βλάψει μπορεί την προσπάθεια της κυβέρνησης να διαχειριστεί την οικονομική κρίση και να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας. Οχι επειδή δεν δικαιούμαστε να αντιδράσουμε σε αρνητικά δημοσιεύματα, αλλά διότι η αντίδρασή μας είναι σε λανθασμένη κατεύθυνση. Κατηγορούμαστε ήδη για προσπάθεια επίρριψης ευθυνών σε κέντρα αποφάσεων εκτός Ελλάδας και ελαχιστοποίησης του δικού μας μεριδίου ευθύνης και αυτό θα έπρεπε να είναι το τελευταίο μήνυμα που θέλουμε να στείλουμε στη συγκεκριμένη περίοδο.

Αντίθετα, όπως σωστά πράττει η κυβέρνηση, θα πρέπει να κινούμαστε στη λογική της ανάληψης των ευθυνών τόσο για την οικονομική (και ηθική;) χρεοκοπία της χώρας, όσο και για την αντιμετώπιση του προβλήματος, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι δεν είμαστε οι μόνοι που θα ζημιωθούν από την πτώχευση της Ελλάδας, αλλά ολόκληρη η Ευρωζώνη, με δυνητικά σημαντικές συνέπειες για ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ταυτόχρονα, σε ήπιους τόνους όταν απευθυνόμαστε δημοσίως στη Γερμανία και άλλους Ευρωπαίους εταίρους, και ενδεχομένως με πιο έντονο τρόπο σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, οφείλουμε να επιχειρηματολογούμε με συγκεκριμένα στοιχεία για τα οικονομικά οφέλη που απεκόμισε η Γερμανία και άλλες χώρες εξάγοντας τα προϊόντα τους στην Ελλάδα, για τις λογιστικές λαθροχειρίες άλλων μελών της Ε.Ε., για τον ρόλο των κερδοσκόπων, για τις αγορές οπλικών συστημάτων από τη χώρα μας, αλλά και για τα έργα και ημέρες εταιρειών, όπως η SIEMENS.

Σε τελευταία ανάλυση, όμως, το ζήτημα αφορά εμάς. Το ένα στοίχημα, το οποίο καλείται να κερδίσει η Ελλάδα προς τα έξω, είναι η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της, που έχει πληγεί σημαντικά, και δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό δικαιολογημένα. Η θετική εικόνα μιας χώρας δεν οικοδομείται από λεόντειες δηλώσεις προς τους «κακούς ξένους», αλλά από τη θαρραλέα αντιμετώπιση των προβλημάτων της και τη συμμετοχή στα διεθνή κοινά, που αποφέρει πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο το οποίο θα ήταν τόσο χρήσιμο σε μια τέτοια δύσκολη περίοδο (όπου η άσκηση αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής).

Το άλλο στοίχημα, που θα επηρεάσει καθοριστικά το αποτέλεσμα και του πρώτου, είναι το μέλλον της χώρας. Ας αναρωτηθούμε: για πόσα επιτεύγματα της σημερινής Ελλάδας είμαστε σήμερα περήφανοι; Τη διαφθορά, την ποιότητα ζωής στις μεγάλες πόλεις και την προστασία του περιβάλλοντος, την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, τη δικαιοσύνη, τα επίπεδα εγκληματικότητας, την παιδεία, τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα κ.λπ. Αυτό που χρειάζεται η χώρα είναι ένας δημιουργικός θυμός και μια ατομική και παράλληλα συλλογική επανάσταση: να θέσουμε μεσο-μακροπρόθεσμους στόχους, να δημιουργήσουμε ένα θεσμικό σύστημα στρατηγικού σχεδιασμού για την επίτευξή τους και να προσπαθήσουμε να ξανακερδίσουμε τον αυτοσεβασμό μας και τον σεβασμό των εταίρων μας. Αυτό θα ήθελα να είναι το όραμα και ο τελικός απολογισμός της γενιάς μου.

* Ο κ. Θάνος Π. Ντόκος είναι γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Ούτε μαγικές συνταγές υπάρχουν ούτε θαύματα

Posted on Ιανουαρίου 9, 2010. Filed under: Οικονομία |

  • Μια ζωή μού ζητάνε αποδείξεις! Τώρα πάντως δεν ξέρω τι λέτε εσείς, αλλά εγώ έχω ήδη πειστεί ότι το μέτρο της κυβέρνησης έχει αποδώσει. Αλλιώς γιατί να αντιδρούν όλοι αυτοί;

  • ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ

  • Τoυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΡ. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ, ΤΑ ΝΕΑ: 9 Ιανουαρίου 2010

Όσο θυμάμαι τη ζωή μου, μια απόδειξη ήταν όλα. Μικρός έπρεπε να αποδείξω ότι είμαι καλό παιδί, δεν λέω ψέματα, κάνω την προσευχή μου πριν κοιμηθώ, είμαι έξυπνος, καθαρός, τρώω όλο το φαγητό μου (αυτό με ακολουθεί μέχρι σήμερα!), δεν κάνω ζημιές. Μεγαλύτερος έπρεπε να αποδείξω επίσης ότι εξακολουθούσα να είμαι καλό παιδί, έξυπνος και όλα τα συναφή και παράλληλα ότι ήμουν καλός φίλος, εχέμυθος, έμπιστος, ικανός και επιπλέον σε θέση να τα βγάζω πέρα μόνος μου στις δυσκολίες. Ακόμη πιο μεγάλος, όταν βρέθηκα να κολυμπάω στον ωκεανό της ζωής, κλήθηκα να αποδείξω ότι ξέρω κολύμπι κι ας μην ήξερα ούτε τα χέρια μου ν΄ απλώσω. Και όταν έμαθα καλά τι σημαίνει το «σκάσε και κολύμπα», έπρεπε να αποδεικνύω κάθε φορά τόσα πολλά, που έχασα τον λογαριασμό. Ότι πονάω, λυπάμαι, αγαπάω, ξενερώνω, θυμώνω, ερωτεύομαι, στενοχωριέμαι, απογοητεύομαι. Όλα μια απόδειξη ήταν. Τόσο που δεν μου κάνει την παραμικρή αίσθηση το γεγονός ότι κοντά σ΄ όλες τις άλλες αποδείξεις, τώρα πρέπει να συγκεντρώνω και χάρτινες. Ότι πλήρωσα. Λες κι έχω σταματήσει να πληρώνω από τότε που κατάλαβα τον εαυτό μου. Τέλος πάντων, αν είναι για καλό, κομμάτια να γίνει…

  • Μην τα περιμένουμε όλα από τον Γιώργο
Φαντάζομαι πως είναι, δεν μπορώ να φανταστώ κάτι διαφορετικό. Θα μου πεις, έχει ξαναγίνει. ΟΚ, έχει ξαναγίνει, αλλά αυτό τι σημαίνει; Ότι δεν πρέπει να επαναληφθεί; Διότι εδώ που φτάσαμε ούτε μαγικές συνταγές υπάρχουν ούτε θαύματα. Τα πράγματα είναι προσδιορισμένα σαφώς και οροθετημένα απολύτως: ή κάνουμε πέντε πράγματα κι εμείς ως πολίτες ή μας παίρνει και μας σηκώνει όλους μαζί. Για να το πω πιο καθαρά: κάτι πρέπει να κάνουμε κι εμείς. Μην τα περιμένουμε όλα από τον Γιώργο και την κυβέρνηση. Σου λένε, το κλειδί για να πληρώσουν όλοι αυτοί οι τζαναμπέτηδες που τους καταβάλλουμε εμείς τον ΦΠΑ σε ό,τι αγοράζουμε, είναι οι αποδείξεις. Ζήτα απόδειξη κι εγώ μετά κάτι θα κάνω για να ελαφρύνει ο δικός σου φόρος. Ε, να την πάρουμε τη ρημάδα την απόδειξη. Ας σταματήσουμε αυτό το αρχοντιλίκι όταν φτάνουμε στο ταμείο: «Αδελφέ, μη μου δίνεις απόδειξη, τι να την κάνω;». Τι να την κάνεις; Να την πάρεις. Έστω κι αν τελικά δεν εκπέσει από τη φορολογία σου, αυτός που την εκδίδει θα κληθεί να καταβάλει φόρο. Κι αυτό είναι καλό για όλους. Δεν μπορεί να καταρρέουν τα έσοδα του κράτους και να μη σε νοιάζει. Να σε νοιάζει και πολύ μάλιστα!
  • Δεν έχουν πού να βάλουν την ταμειακή!

βλέπεις το κλάμα που ρίχνουν στις κάμερες προκειμένου να μη δίνουν αποδείξεις; Από τον μάγκα ταξιτζή που τάχα μου θέλει λέει τρέιλερ να κουβαλάει πίσω από το ταξί δύο γραφεία φοροτεχνικών για να του υπολογίσουν τα έσοδα, και μας δουλεύει κανονικά, μέχρι τον έμπορο της λαϊκής που διαμαρτύρεται γιατί άμα βρέξει δεν θα έχει πού να κρύψει την ταμειακή! Κι από τον βενζινά που έχει πρόβλημα λέει με την αναντιστοιχία αποθεμάτων με τις εισπράξεις, γιατί στο μεταξύ… ξεθύμαναν κάτι λίτρα βενζίνης, ώς τον άλλο καλό κύριο που έχει ένα απλό σουβλατζίδικο και γιατί να κόβει αποδείξεις αυτός ο φτωχός. Ή τον ιερό θυμό μερικών συναδέλφων μου, οι οποίοι τόσο πολύ νοιάζονται για τις ασθενείς κοινωνικές τάξεις, που έχουν πέσει μονοί- διπλοί να μας πείσουν ότι το μέτρο δεν πρόκειται να αποδώσει, διότι δεν θα υπάρξει κανένας έλεγχος από τις υπηρεσίες, και άρα τζάμπα θα τις μαζέψουμε τις αποδείξεις. Συγγνώμη, δεν ξέρω τι λέτε εσείς, αλλά εμένα όλα αυτά με έχουν πείσει ήδη ότι το μέτρο έχει ήδη αποδώσει. Αλλιώς γιατί να αντιδρούν όλοι αυτοί;

  • Ετερόκλητη συμμαχία κατά των μεταναστών

Αντίδραση μεγάλη διαβλέπω και στο νομοσχέδιο που ετοιμάζει η κυβέρνηση για τους μετανάστες. Τις δέκα πληγές του Φαραώ προβλέπει για το… Έθνος (το πραγματικό, όχι την εφημερίδα) μια ετερόκλητη συμμαχία στην οποία αθροίζονται ακροδεξιοί, νεοφασίστες, ρατσιστές, ξενοφοβικοίκάθε καρυδιάς καρύδι που έχει κάνει τρόπο ζωής την πατριδοκαπηλία. Οι ίδιοι άνθρωποι που ο καθένας τους χρησιμοποιεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μετανάστες στο σπίτι, στη δουλειά, στον δρόμο, έχουν αποδυθεί σε έναν απίστευτο αγώνα να αποτρέψουν μια εξέλιξη που πραγματικά εκσυγχρονίζει τη χώρα και δίνει λύση, έστω και εν μέρει, σε ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα. Η πλάκα είναι ότι στο πλαίσιο αυτό έχουν αρχίσει και μια εκστρατεία εκφοβισμού κατά όσων τάσσονται υπέρ του νομοσχεδίου, επιδιώκοντας προφανώς να δημιουργήσουν κλίμα. Στο πλαίσιο αυτό, και επειδή έχω δεχτεί πλήθος e-mails με αυτό το περιεχόμενο από διάφορους Γεωργίου, Αντωνίου, Δημητρίου, Ευθυμίου κ.λπ., θα παρακαλούσα να αλλάζουν πού και πού τα κείμενα, διότι μου δημιουργούν την πεποίθηση ότι είναι προϊόντα κάποιας βιομηχανίας διαμαρτυρομένων! Κατά τα λοιπά, το του Ισοκράτη «Έλληνες εισί οι της ελληνικής παιδείας μετέχοντες» τους λέει κάτι;

  • 11 νομοσχέδια στην ουρά της Βουλής
Είπα νομοσχέδιο και θυμήθηκα ότι την αδίκησα την κυβέρνηση που έγραφα τις προάλλες ότι στις 93 μέρες της διακυβέρνησης ψήφισε μόνο ένα νομοσχέδιο. Το ακριβές είναι ότι η Βουλή ψήφισε επί της ουσίας ένα νομοσχέδιο (τα οικονομικά δεν πιάνονται γιατί ανήκουν στο πλέγμα του προϋπολογισμού) και πως δεν ευθύνεται γι΄ αυτό η κυβέρνηση, αλλά η Βουλή που έχει τους δικούς της κανόνες και χρόνους. Και το επίσης αληθές είναι ότι η κυβέρνηση έχει ολοκληρώσει 11 νομοσχέδια, μόνο που ακόμη δεν έχουν πάρει τη σειρά τους να συζητηθούν στη Βουλή και να ψηφιστούν. Ο άνθρωπος που μου έδωσε τη σχετική πληροφορία με κάλεσε να σεβαστώ το γεγονός ότι η κυβέρνηση αυτή έχει τους δικούς της ρυθμούς. Δεν έχω αντίρρηση, αλλά οι καιροί ου μενετοί και η κρίση η άτιμη είναι εδώ και δεν περιμένει, ούτε αναγνωρίζει ρυθμούς. Αντιμετώπιση απαιτεί και μάλιστα άμεσα. Όσο για την κυβέρνηση, ας το τρέξει το πράγμα, γιατί η ανοχή του κόσμου εξαντλείται γοργά- αυτή έχει ρυθμό…

  • ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Κανόνες και ξεκάθαρες σχέσεις με τον Τύπο

Η προχθεσινή συζήτηση στην κλειστή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την προεδρία του Γιώργου έφερε στο προσκήνιο, έστω κι από την πίσω πόρτα, ένα αγαπημένο θέμα του Πρωθυπουργού, που είναι οι σχέσεις με τα μέσα ενημέρωσης. Βασικά τις σχέσεις αυτές τις έχει ο υπουργός Επικρατείας Χάρης Παμπούκης και μέχρι τώρα τα χειρίζεται μια χαρά τα θέματα.

Όμως ο Γιώργος θέλει, σου λέει, αυτές οι σχέσεις να είναι ξεκάθαρες. Του έχει μείνει απωθημένο από την εποχή που έδινε τη μάχη για το προεδρικό αξίωμα- τον Νοέμβριο του 2007, ότι πρέπει πολιτική και μέσα ενημέρωσης να έχουν ξεκάθαρες σχέσεις. Οι άνθρωποί του επαναλαμβάνουν ότι δεν υπάρχει κανένα απωθημένο και πως το θέμα δεν είναι προσωπικό, αλλά έχει να κάνει με την πεποίθησή του ότι οι δύο εξουσίες, πρώτη και τέταρτη, πρέπει να χωρίσουν τα «τσανάκια» τους, που λέμε και στην Ήπειρο. Στόχος ευγενής και φιλόδοξος, δεν λέω, καθώς συνοδεύεται από την επισήμανση ότι «εμείς δεν έχουμε πρόθεση να χειραγωγήσουμε τον Τύπο», όπως προφανώς έκαναν οι άλλοι, οι προηγούμενοι. Σωστό, αλλά μήπως όλο αυτό, αντί να είναι ακόμη ένα (ακόμη!) νεφέλωμα, να ξεκαθαρίσει; Κανόνες ναι, αλλά να υπάρξουν ε;

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Πολλαπλές αναγνώσεις μιας κρίσης

Posted on Ιανουαρίου 4, 2010. Filed under: Οικονομία, Τσούκαλης Λουκάς |

  • Του Λουκα Tσουκαλη*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03/01/2010

Η οικονομική κρίση που περνάει η χώρα προσφέρεται για πολλαπλές αναγνώσεις. Αρκεί να θέλει ο αναγνώστης να αναζητήσει το νόημα πίσω από τις λέξεις. Αλλωστε, η οικονομία δεν λειτουργεί ποτέ σε πολιτικό ή κοινωνικό κενό.

Πολλοί εστιάζουν στο δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας και μένουν εκεί. Το κράτος ξοδεύει πολύ περισσότερα από όσα εισπράττει σε μόνιμη βάση. Αυτό προφανώς εξηγεί τη σταθερή αύξηση του συσσωρευμένου δημόσιου χρέους τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, με μια μεγάλη δημοσιονομική κρίση να αναλογεί σε κάθε δεκαετία.

Το κράτος είναι σπάταλο, αναποτελεσματικό και διεφθαρμένο. Λειτουργεί κυρίως με πελατειακά κριτήρια, εργαλείο στη διάθεση κομμάτων και πολιτευτών, με λιγοστές εξαιρέσεις, για την εξαγορά ψήφων και την αποσπασματική αντιμετώπιση μιας μάλλον δομικής ανεργίας. Τα υπέρογκα έξοδα του κράτους δεν είναι αποτέλεσμα γενναιόδωρης κοινωνικής πολιτικής, ούτε καν φιλόδοξων δημόσιων επενδύσεων.

Τα ελλείμματα είναι σαν ένα νόμισμα με δύο όψεις: μεγάλα έξοδα και λίγα έσοδα. Η είσπραξη φόρων (και ασφαλιστικών εισφορών) υστερεί σημαντικά λόγω της περιβόητης μαύρης οικονομίας, πολύ μεγάλης σε έκταση στην Ελλάδα, αν κρίνουμε με μέτρα ευρωπαϊκά και όχι τριτοκοσμικά. Στριμώχνονται πολλοί και διάφοροι εκεί, από τον μικρό επιχειρηματία που απασχολεί μέλη της οικογένειας και ανασφάλιστους μετανάστες, τον ελεύθερο επαγγελματία που υπερηφάνως φοροδιαφεύγει, μέχρι τον καταξιωμένο κοινωνικά (τη φωτογραφία του τη βλέπουμε συχνά στα περιοδικά που διαβάζει η καλή κοινωνία), ο οποίος ξεπλένει συστηματικά χρήμα στο μεγάλο οικονομικό πλυντήριο. Και ο οποίος, επίσης, μπορεί να εξαγοράζει, να διαβρώνει και να απειλεί. Αυτό το είδος άνθησε πολύ τα τελευταία χρόνια μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στη γειτονιά μας και την απελευθέρωση των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών –τα δύο αίτια δεν συνδέονται υποχρεωτικά μεταξύ τους.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα συνοδεύεται και από ένα άλλο, πιο επικίνδυνο: το έλλειμμα της ανταγωνιστικότητας που καθρεφτίζεται στο ισοζύγιο πληρωμών της χώρας. Εισάγουμε, αλλά δεν εξάγουμε, γιατί έχουμε ολοένα και λιγότερα πράγματα που οι ξένοι θέλουν να αγοράσουν από εμάς στις τιμές που τα προσφέρουμε. Και τώρα πια δεν μπορούμε να προσφύγουμε στην υποτίμηση του εθνικού νομίσματος που μας ξελάσπωνε κάθε τόσο στη μεταπολιτευτική περίοδο. Η αναγκαία προσαρμογή γίνεται λοιπόν πολύ πιο δύσκολη και πολιτικά επώδυνη. Και τότε ξεπροβάλλουν λογιών λογιών ανίδεοι και ανεύθυνοι, που μας λένε τι καλά θα ήμασταν χωρίς ευρώ.

Σε μια κοινωνία με μεγάλες οικονομικές ανισότητες και άδικη μεταχείριση των πολιτών της, η συντεταγμένη πολιτεία διαθέτει περιορισμένη νομιμοποίηση να επιβάλει τις όποιες αποφάσεις της. Προσπαθεί και αυτή με τη σειρά της να εξαγοράσει συνειδήσεις, υποχωρεί άτακτα στην πίεση μεγάλων συμφερόντων και οργανωμένων ομάδων, ενώ αποδέχεται σιωπηρά τη σχετικότητα ενός κράτους δικαίου. Και έτσι, η ανομία νομιμοποιείται και διευρύνεται, προσφέροντας πεδίον δόξης λαμπρόν σε περιθωριακές ομάδες ή και κόμματα που φαντασιώνουν κινήματα και επαναστάσεις. Και η ανομία ανοίγει τον δρόμο για τη βία. Τα παραδείγματα είναι πολλά. Ενα από αυτά το συναντάμε στα πανεπιστήμια της χώρας, όπου η φεουδαρχία της καθηγητικής έδρας έδωσε τη θέση της στην κομματοκρατία, μαζί με όλα τα ελληνικά παράγωγα, και με τη σειρά της έφερε την οχλοκρατία και την αυξανόμενη βία. Μερικοί μιλάνε ακόμη για άσυλο!

Οσο η οικονομία παρήγε ανάπτυξη, έστω και στρεβλή, και τα κομμάτια της πίτας μεγάλωναν συνεχώς, ακόμη και αν μοιράζονταν άδικα, το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα είχε την ικανότητα να αναπαράγεται με σχετικά περιορισμένες προσαρμογές. Αγγίξαμε όμως τα όρια του μεταπολιτευτικού μοντέλου. Ο κόσμος αρχίζει να υποψιάζεται, μερικοί το έχουν ήδη εμπεδώσει, ότι οι παραγωγικές μας δομές, το κράτος, οι θεσμοί και η παιδεία μας υπολείπονται κατά πολύ του βιοτικού επιπέδου που κερδίσαμε τις τελευταίες δεκαετίες ξεπουλώντας τα οικόπεδα του παππού και της γιαγιάς ενώ φορτώναμε τα παιδιά μας με δυσβάστακτα χρέη και υποχρεώσεις.

Μαζί με τα οικονομικά ελλείμματα, υπάρχει σήμερα στη χώρα και ένα μεγάλο έλλειμμα αισιοδοξίας, ένας φόβος για το αύριο. Σε τέτοιες συνθήκες, είναι εύκολο να επικρατήσουν τάσεις συντηρητισμού και εσωστρέφειας σε μια απέλπιδα προσπάθεια διαφύλαξης των όποιων κεκτημένων αλλά και αναζήτησης αποδιοπομπαίων τράγων εντός και εκτός συνόρων. Οσοι έχουν τη συνήθεια να μετατρέπουν τον πατριωτισμό σε επάγγελμα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Συνεπικουρούν και άλλοι, ασχέτως πολιτικού χρώματος πλέον. Οι συνωμοτικές θεωρίες ανθούν. Στα δημόσια πράγματα, οι Οδυσσείς ήταν πάντα λίγοι και οι Καραγκιόζηδες πολλοί. Κάποιοι άρχισαν πάλι να ζητούν πιστοποιητικά εθνικοφροσύνης. Το αυγό του φιδιού δεν θέλει πολύ για να σπάσει. Και τότε, δεν θα έχουμε να κάνουμε μόνο με Καραγκιόζηδες.

Δεν φοβάμαι τόσο τον κίνδυνο μιας χρεοκοπίας, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον. Οταν φτάνεις στην άκρη του γκρεμού, αντιδράς για να σωθείς. Φοβάμαι πολύ περισσότερο τη διαιώνιση του φαύλου κύκλου, με τη χώρα να σέρνεται αδύναμη να αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα και παθογένειες. Θα συνεχίσουμε να βγαίνουμε στους δρόμους διεκδικώντας κεκτημένα που συνεχώς θα συρρικνώνονται, μερικοί θα διεκδικούν με τη βία το δικό τους μερίδιο της πίτας ή της απόλυτης αλήθειας, άλλοι θα ασχολούνται με το κυνήγι μαγισσών, ενώ τα πιο δυναμικά στοιχεία της κοινωνίας θα παίρνουν ξανά τον δρόμο για έξω. Δεν μας αξίζει, αλήθεια, μια τέτοια προοπτική. Για να αλλάξουμε όμως, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε τι διακυβεύεται. Οι περισσότεροι στην κυβέρνηση φαίνεται να το έχουν καταλάβει – και μερικοί εκτός.

* Ο κ. Λουκάς Τσούκαλης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

«Και οι επιταγές, λεφτά δεν είναι;»

Posted on Ιανουαρίου 1, 2010. Filed under: Μαντέλας Γιώργος, Οικονομία, Ποδόσφαιρο |

  • Tου Γιωργου Mαντελα , Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή, 1 Iανoυαρίου 2010

Πάει καιρός που έλεγα ότι η περίπτωση της ΑΕΚ κάτι μου θυμίζει. Προχθές το βράδυ άκουσα ότι ο βασικός της μέτοχος στις 19 Ιανουαρίου θα «κατεβάσει» λύση σωτηρίας. Και κατάλαβα τι μου θυμίζει: Την οικονομία, που στις 19 περνάει το τεστ των Βρυξελλών. Αν ο «τέντζερης» ήταν case study, τότε θα είχε βρει το «καπάκι». Οι περιπτώσεις είναι η μία μετενσάρκωση της άλλης.

Μετρήστε συμπτώσεις: Και στις δύο λείπει η κινητήριος δύναμη, τα λεφτά (ζεν). Και περισσεύει το απότοκο: η γκρίνια (διπλό ζεν). Και οι δύο είναι πνιγμένες στα χρέη (θα χαθεί το μέτρημα).

Πριν από έξι μήνες, όμως, ζούσαν στον κόσμο τους. Η μία έκανε μεταγραφές και η άλλη έβλεπε την κρίση με κιάλια. Τώρα, τράπεζες μπαινοβγαίνουν στα γραφεία, προτείνουν λύσεις κι απαιτούν τα δανεικά. Συνήθως, σε αυτές τις περιπτώσεις, όλοι θυμούνται τον Μένιππο, ενώ ακολουθούν οι δικηγόροι.

Οι παλιοί «πρωθυπουργοί» (Καραμανλής – Νικολαΐδης) πήραν ομπρέλα κι έφυγαν νωρίς, βλέποντας την καταιγίδα που έρχεται. Οι νέοι (Παπανδρέου -Νοτιάς), που έμπλεξαν χωρίς να το πολυθέλουν, περισσότερο από παράδοση ο ένας κι από οπαδιλίκι ο άλλος, τρέχουν και δεν προλαβαίνουν. Στο μεταξύ, πίσω, στο «σπίτι», όλα ρημαδιό.

Υπάλληλοι, συνταξιούχοι και ποδοσφαιριστές (σ.σ. κι αυτοί «συνταξιούχοι» είναι έτσι που παίζουν), όλοι μαζί, κοιτάζουν τον ήλιο. Δεν ξέρουν αν και για πόσο ακόμα θα πληρώνονται. Τα δάνεια τρέχουν. Περίεργη σύμπτωση; Η ΑΕΚ τα έχει πάρει ακόμα κι από τη Morgan Stanley, απ’ όπου παράλληλα τα έχει πάρει και το Δημόσιο, που κλείνει το ρήμα «χρωστάω» σε όλες τις γλώσσες. Οι «υπουργοί Οικονομικών» (Παπακωνσταντίνου – Παπάς), δύο χαίρουν και μια δεν χαίρουν της εμπιστοσύνης των «πρωθυπουργών».

Στο μεταξύ, και οι δύο ετοιμάζονται να πουλήσουν ό,τι ασημικά έχουν απομείνει στο «σπίτι». Ο μεν ένας κάτι υπόλοιπα από μετοχές σε ΔΕΚΟ κι επιχειρήσεις, που βρήκε στο συρτάρι και κάτι ακίνητα, από κληρονομιά, ο δε άλλος ό,τι πολυτιμότερο έχει η φτωχή πλην τιμία ομάς, τον Σκόκο. Εναν περίεργο τύπο, που μια παίζει και τρεις δεν παίζει. Κάτι σαν τα ελληνικά ομόλογα δηλαδή, που για να τα πουλήσεις, πρέπει να τα φορέσεις «καπέλο» (στο επιτόκιο) και πάλι βλέπουμε. Ο,τι προσπάθεια γίνεται για να βρεθεί σωτηρία, θυμίζει την ιστορία του Κροίσου που ό,τι έπιανε γινόταν χρυσός, αλλά από την ανάποδη. Πάει στράφι.

«Θείος» από την Αμερική προέκυψε και στις δύο περιπτώσεις. Στην μεν ΑΕΚ ακούει στο όνομα «Μπομπ», είναι από το Σικάγο και στα προχωρημένα -ήντα του, δείχνοντας ένα ασφαλιστήριο ζωής, αντί για μια εγγυητική τραπέζης, λέει ότι θα σώσει τον δικέφαλο. Στην οικονομία πάλι, «η θεία από το Σικάγο» θα έχει το όνομα πέντε – έξι τραπεζών, στις οποίες θα προσπαθήσουν να πουλήσουν ομόλογα. Χρεόγραφα τα μεν, χρεόγραφα και τα δε. «Ζεστά» λεφτά δεν βλέπω πουθενά… «Αλλά και οι επιταγές, λεφτά δεν είναι;». Που έλεγε και ο Λογοθετίδης. Αν κάνουν το λάθος και μας τα δώσουν, να τα πάρουμε και να τρέξουμε…

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Αλόγιστες δαπάνες

Posted on Δεκέμβριος 22, 2009. Filed under: Οικονομία |

Ενας από τους λόγους που η Ελλάδα είναι τόσο χρεωμένη είναι και η στρεβλή χαλαρότητα που επικρατεί στον ευρύτερο κρατικό τομέα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της πολύ ακριβής εθελουσίας εξόδου στο λιμάνι του Πειραιώς, για την οποία κρατικός αξιωματούχος δήλωσε πως «δεν θα πληρώσει το κράτος, αλλά ο ΟΛΠ». Μα ποιος πληρώνει τις ζημιές του ΟΛΠ; Ασφαλώς το κράτος. Το ίδιο ισχύει και για την ευκολία με την οποία κρατικοί φορείς εκμεταλλεύονται τις εγγυήσεις του Δημοσίου για να κλείσουν διάφορες τρύπες. Κανείς αρμόδιος δεν μπορεί να βεβαιώσει σήμερα πόσες είναι αυτές οι εγγυήσεις, οι οποίες θα έπρεπε να προστεθούν στο χρέος του Δημοσίου. Επειδή όμως τα ψέματα τελείωσαν θα πρέπει όλοι οι υπεύθυνοι κρατικών φορέων, ΔΕΚΟ κ.λπ. να αντιληφθούν πως δεν μπορούν να συνεχίζουν να ξοδεύουν αλόγιστα και με διάφορες δικαιολογίες από τον κρατικό κορβανά.

  • KYPIO APΘPO, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/12/2009
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Το δίδυμο και οι ευθύνες του

Posted on Νοέμβριος 26, 2009. Filed under: Ασφαλιστικό, Οικονομία, Παπαχελάς Αλέξης |

  • Του Αλεξη Παπαχελα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/11/2009

«Αν και αυτή η κυβέρνηση δεν μπορέσει να λύσει τα μεγάλα προβλήματα της χώρας, χαθήκαμε». Μου κάνει μεγάλη εντύπωση το γεγονός πως αυτή η φράση ακούγεται και από ανθρώπους που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ, αλλά και από ανθρώπους που ψήφισαν Ν.Δ. στις τελευταίες εκλογές. Και έχω την εντύπωση ότι οι πιο ενημερωμένοι πολίτες αυτής της χώρας μοιάζουν με τον άνθρωπο που έχει διαβάσει για τα τσουνάμι, βλέπει τα νερά να τραβιούνται, συνειδητοποιεί πως κάτι κακό θα συμβεί και περιμένει… Αυτοί οι άνθρωποι χάρηκαν με τα νέα πρόσωπα της κυβέρνησης, τις εξαιρετικές προθέσεις για δομικές αλλαγές, τις καινοτομίες για την πράσινη ανάπτυξη, αλλά τώρα αρχίζουν να ανησυχούν.

Η κυβέρνηση μοιάζει να μην έχει κανένα σχεδιασμό, να κάνει πίσω σε καίρια ζητήματα πριν καν πιεσθεί σημαντικά και να δίνει αντιφατικά μηνύματα τόσο προς τα έξω όσο και προς τα μέσα. Πώς είναι δυνατόν να σε πάρει κανείς στα σοβαρά στο ασφαλιστικό όταν παίρνεις πίσω και τα ημίμετρα Πετραλιά; Πώς δίνεις το μήνυμα της δημοσιονομικής πειθαρχίας όταν η ηγεσία της κυβέρνησης αδειάζει δύο φορές σε τρεις μέρες τον άνθρωπο που έχει αναλάβει τον άχαρο ρόλο του «Κέρβερου» του δημόσιου ταμείου; Η κυβέρνηση καλλιεργεί τον πανικό περί χρεοκοπίας και μετά ενεργεί σαν να μην καταλαβαίνει τι έχει πει. Ενας άνθρωπος που νιώθει ότι χρεοκοπεί, κάνει κάτι γι’ αυτό ή μπαίνει στον «Τειρεσία» και σε μια πειθαρχημένη διαδικασία αποπληρωμής των χρεών του. Ορισμένοι συνωμοσιολόγοι αρχίζουν να πιστεύουν πως ενδεχομένως η κυβέρνηση να αισθάνεται ότι δεν αντέχει το βάρος των μεταρρυθμίσεων και της λιτότητος που απαιτείται, οπότε αφήνει μοιρολατρικά την υπόθεση στα χέρια του Τρισέ, του Αλμούνια κ.λπ. κ.λπ. έτσι ώστε να φορέσει η χώρα τον απαραίτητο ζουρλομανδύα, αλλά να έχει παράλληλα τη χαρά να λούζει τις «κακές ξένες δυνάμεις». Προφανώς πρόκειται για χαζό αστείο, αλλά το ζήτημα είναι πως εμείς οι ίδιοι θα έπρεπε να βάλουμε τη χώρα μας σε επιτήρηση και όχι να την περιμένουμε από τους ξένους. Η κυβέρνηση Παπανδρέου έχει ακόμη νωπή εντολή και αρκετά αποθέματα καλής διάθεσης του κόσμου. Ο επόμενος ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα έχει απέναντί του το τι πρότεινε ο προκάτοχός του στη ΔΕΘ και, εκτός αν θέλει να λαϊκίσει επικίνδυνα, θα χρειασθεί να βάλει πλάτη για την επίλυση καίριων προβλημάτων. Προβλήματα όπως το ασφαλιστικό δεν λύνονται άλλωστε, παρά μόνο αν κλειδωθούν σε ένα δωμάτιο και συμφωνήσουν τα κόμματα εξουσίας και κάποιοι κοινωνικοί εταίροι. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο το ποιος θα είναι ο επόμενος ηγέτης της Ν.Δ., αλλά και το πόσο γρήγορα θα αρχίσει ο πρωθυπουργός να προτείνει απτά πράγματα και όχι απλά να ανοίγει επικοινωνιακά μέτωπα. Στο μόνο, πάντως, που συμφωνούν οι περισσότεροι πολίτες είναι ότι αν και το επόμενο δίδυμο πρωθυπουργού – αρχηγού αντιπολίτευσης αποδειχθεί κατώτερο των κρίσιμων περιστάσεων, το κόστος δεν θα είναι απλά προσωπικό, αλλά θα συμπαρασύρει και το μεταπολιτευτικό σύστημα εξουσίας όπως το γνωρίσαμε έως τώρα.

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

« Προηγούμενες Καταχωρίσεις

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...