Χρέος

Οταν η Κομισιόν σφίγγει τις… βίδες!

Posted on Οκτώβριος 2, 2010. Filed under: Οικονομική κρίση, Παπακωνσταντίνου Πέτρος, Τρόικα, Χρέος |

Η σύμπτωση ήταν συμβολική: την ώρα που 100.000 απεργοί διαδήλωναν εναντίον της λιτότητας, ανταποκρινόμενοι στην έκκληση των ευρωπαϊκών συνδικάτων, μια πολιορκημένη Κομισιόν εξέδιδε πολεμικό ανακοινωθέν, αναγγέλλοντας την «αυστηροποίηση» του Συμφώνου Σταθερότητας. Στην κραυγή αγωνίας για την ανεργία, που αποκτά διαστάσεις κοινωνικής πανδημίας, οι Βρυξέλλες απάντησαν με το «σφίξιμο της βίδας», κατά την κυνική έκφραση του κ. Μπαρόζο, που δικαίωσε τον χαρακτηρισμό του οικονομικού αναλυτή Γκίντεον Ράχμαν περί «θαλάμου βασανιστηρίων του κ. Σόιμπλε»!

Η κρίση χρέους που έπληξε σειρά ευρωπαϊκών κρατών επιβεβαίωσε όσους προέβλεπαν ότι το ευρώ, ένα κοινό νόμισμα χωρίς κοινό κράτος, θα αποδεικνυόταν θνησιγενές στην πρώτη, σοβαρή δοκιμασία. Από εκείνη τη στιγμή, η αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας είχε μπει στην ημερήσια διάταξη. Ως προς την κατεύθυνση της αναθεώρησης, όμως, συγκρούονταν δύο λογικές: η Γαλλία, συνεπικουρούμενη από Βέλγιο, Ιταλία και Ισπανία, τασσόταν υπέρ της χαλάρωσης του Συμφώνου και της πολιτικής διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αντίθετα, η Γερμανία, σε συμμαχία με την Ολλανδία και τις βόρειες χώρες, σάλπιζε τη φυγή προς τα εμπρός, προς ένα ακόμη περισσότερο δρακόντειο Σύμφωνο Σταθερότητας, με αυστηρές οικονομικές και πολιτικές κυρώσεις σε βάρος των παραβατών. Την Τετάρτη, το μπρα ντε φερ έληξε με πανηγυρική επικράτηση της προτεσταντικής αυστηρότητας σε βάρος της μεσογειακής χαλαρότητας.

Ακόμη κι ένα έντυπο τόσο πιστό στη φιλελεύθερη, αγγλοσαξωνική ορθοδοξία όσο οι Financial Times, αναγνώριζε, στο κύριο άρθρο του, ότι η ευρωλιτότητα «εύκολα μετατρέπεται σε εργαλείο εξαναγκασμού των μικρών κρατών από τα μεγάλα, όπως έδειξε η αναίσχυντη ατιμωρησία Γερμανίας και Γαλλίας που παραβίασαν το Σύμφωνο Σταθερότητας τη διετία 2003-04»· ότι το αναθεωρημένο σύμφωνο αγνοεί τις ευθύνες των πλεονασματικών κρατών, τύπου Γερμανίας (στα οποία ο Κέινς πρότεινε να επιβάλλονται αυστηροί φόροι!) που ευνοούν συνειδητά τις καταναλωτικές «φούσκες» των ελλειμμματικών χωρών, τύπου Ελλάδας, για να πουλάνε τα προϊόντα τους· κι ότι επιβάλλει δογματικά, παντού και πάντα, τα ίδια όρια για το έλλειμμα και το χρέος, αγνοώντας εθνικές ιδιομορφίες, κοινωνικές εντάσεις και διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου. Δεν πάει να βυθιστεί η οικονομία στην ύφεση, να εκτοξευθεί η ανεργία στο 20% και να καεί η Αθήνα από ταραχές, η Κομισιόν θα τιμωρήσει αυστηρά την κυβέρνηση αν τύχει και ξεφύγει το έλλειμμα πάνω από το 3%! Σαν τον τροχονόμο που σταματάει το ασθενοφόρο και κόβει κλήση για παράβαση του ορίου ταχύτητας!

Η εξέλιξη αυτή είναι απόρροια όχι ενός συγκυριακού συσχετισμού δυνάμεων, που θα μπορούσε να ανατραπεί στις επόμενες εκλογές, αλλά του ίδιου του πολιτικού DNA της Ενωσης. Με την ιδρυτική συνθήκη της Ρώμης (1957), τα κράτη- μέλη χάνουν το προστατευτικό όπλο των εθνικών δασμών. Με την ενιαία ευρωπαϊκή πράξη (1986) και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) χάνουν και το δεύτερο, σημαντικό όπλο της υποτίμησης του εθνικού νομίσματος, αλλά και τη δυνατότητα αντικυκλικών πολιτικών, που θα διόγκωναν προσωρινά τα ελλείμματα.

Τέλος, με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, υποχρεώνονται να παραδώσουν τις στρατηγικές, δημόσιες επιχειρήσεις και υπηρεσίες στον ανελέητο διεθνή ανταγωνισμό, ενώ ταυτόχρονα τους απαγορεύεται να ασκούν προστατευτισμό ακόμη και σε βάρος χωρών εκτός Ε.Ε.! Με αυτά τα δεδομένα, το μόνο ανταγωνιστικό όπλο που απομένει σε κάθε κράτος είναι η διαβόητη «εσωτερική υποτίμηση», δηλαδή ο ακρωτηριασμός του κόστους εργασίας. Και η διαρκής λιτότητα επιβάλλεται (χωρίς βέβαια να έχει ψηφιστεί από κανέναν) ως το αιώνιο οικονομικό Σύνταγμα της Ενωσης.

Τίποτα δε δείχνει ότι φτάνουμε στο τέλος του δρόμου. Με άρθρο του στη Wall Street Journal, ο Τσέχος τραπεζίτης Μόιμιρ Χάμπι, μέλος της οικονομικής επιτροπής της Ε.Ε., ρίχνει την ιδέα να καταθέτουν, εν είδει ενέχυρου, οι υπερχρεωμένες χώρες όχι μόνο ρευστά αποθέματα, αλλά και «φιλέτα» του εθνικού τους πλούτου, όπως μερίδια των μεγάλων, ενεργειακών τους επιχειρήσεων. Οχι, για τα ελληνικά νησιά δεν έγραψε τίποτα. Ισως την επόμενη φορά που θα μας σφίξουν τις βίδες…

Του Πετρου Παπακωνσταντiνου, Η Καθημερινή, Σάββατο, 2 Oκτωβρίου 2010

Advertisements
Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Δύο κινήσεις αξιοπιστίας

Posted on Οκτώβριος 7, 2009. Filed under: Ελλειμμα, Καλλίτσης Κώστας, Χρέος |

Η απερχόμενη κυβέρνηση αφήνει πίσω της ένα μυστήριο, που ο νέος υπουργός Οικονομικών πρέπει να διαλευκάνει. Το μυστήριο λέγεται δημόσιο χρέος και έλλειμμα. Είναι και τα δύο… κυλιόμενα. Μέχρι προχθές, κυλιόμενες ήταν οι εκτιμήσεις για το έλλειμμα και το χρέος του 2009. Το έλλειμμα είχε εκκινήσει κάτω από τις 2 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και προεκλογικά κατέληξε στις 6 μονάδες. Ο δανεισμός έκανε εκκίνηση στα 43 δισ. ευρώ και, εσχάτως, έχει αγγίξει τα 60 δισ. ευρώ. Ομως, τις τελευταίες ημέρες, κυλιόμενες έγιναν και οι επίσημες εκτιμήσεις για έλλειμμα, χρέος και ΑΕΠ του 2008! Η αύξηση του ΑΕΠ αναδρομικά περιορίζεται στο 2% έναντι 2,9%, το έλλειμμα και το χρέος ως ποσοστά του ΑΕΠ μεγάλωσαν.

Στις Βρυξέλλες τρίβουν τα μάτια τους.

Η αποκατάσταση της (χαμένης) αξιοπιστίας της δημοσιονομικής διαχείρισης αναπόφευκτα είναι στις προτεραιότητες του νέου υπουργού Οικονομικών. Προς τούτο, προσφέρονται δύο ενέργειες. Πρώτη, να κλείσει τα δεύτερα βιβλία του κράτους. Δεύτερη, να ανεξαρτητοποιήσει την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, ώστε αυτή να μετράει τα μεγέθη με ακρίβεια – όχι να τα «μαγειρεύει».

Οσον αφορά ελλείμματα και χρέος, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους γνωρίζει την πραγματική κατάσταση.

Το ταμειακό έλλειμμα την τελευταία ημέρα του Σεπτεμβρίου ήταν ελαφρά πάνω από το 10% του ΑΕΠ και είναι βέβαιον ότι (στην καλή περίπτωση…) θα κλείσει περί το 12% στο τέλος του έτους. Το δημοσιονομικό έλλειμμα (αυτό που μετρούν οι Βρυξέλλες) είναι κατά 1 μονάδα μικρότερο – λόγω της διάσημης, όσο και ασαφούς, «άσπρης τρύπας». Αρα, λέει το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, το δημοσιονομικό έλλειμμα (αυτό που μετρούν οι Βρυξέλλες…) θα διαμορφωθεί στο 11% του ΑΕΠ, τέλος 2009. Δεν τελειώσαμε.

Σε αυτό πρέπει να προστεθεί το έλλειμμα που προκύπτει από το κρυφό χρέος. Συνίσταται σε χρέη των νοσοκομείων, σε ΦΠΑ που οφείλεται και πρέπει να επιστραφεί, σε εξαγωγικές επιχειρήσεις και σε χρέη του κράτους προς διάφορους προμηθευτές του. Η Τράπεζα της Ελλάδας υπολογίζει ότι το κρυφό χρέος ανέρχεται σε 12 έως 15 δισ. ευρώ, περί το 6% του ΑΕΠ. Δημιουργήθηκε την τελευταία τετραετία, άρα σε κάθε ετήσια χρήση αναλογεί πρόσθετο έλλειμμα ίσο με 1,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Ο νέος υπουργός Οικονομικών δεν έχει λόγους να το κρύψει και να το «φορτωθεί», αντιθέτως έχει κάθε λόγο να το εμφανίσει. Ετσι, το έλλειμμα φέτος θα φθάσει στο 12,5% του ΑΕΠ. Απλή αριθμητική.

Η μετατροπή της Στατιστικής Υπηρεσίας σε ανεξάρτητο οργανισμό είναι δυσχερέστερη αλλά επιτακτικά αναγκαία.

Σήμερα, ουδείς γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει με την ανεργία, με την πραγματική περιουσία των Ταμείων (τη μετρούν «δειγματοληπτικά», αν δεν τους βγαίνουν τα νούμερα, προσθέτουν κάποια μηδενικά σε ό, τι βρίσκουν…) και με άλλα οικονομικά μεγέθη. Ετσι, ούτε οι ξένοι μας πιστεύουν, ούτε οικονομική πολιτική μπορεί να ασκηθεί. Μια ιδέα είναι να μετατραπεί σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και, σταδιακά, να αναπτυχθεί σε έναν σύγχρονο μεγάλο οργανισμό στατιστικών μετρήσεων, ο οποίος θα παίρνει δουλειές και από την αγορά – η οποία, με τον δικό της σαφή τρόπο, θα αξιολογεί την αξιοπιστία του.

Η Στατιστική πρέπει να απογαλακτιστεί από τις κυβερνήσεις. Ο κ. Γ. Παπανδρέου έχει δεσμευτεί ότι θα το πράξει, με ορόσημο τον Δεκέμβριο. Σωστά! Γιατί, αργότερα, ίσως αρχίσουν να μπαίνουν άλλες ιδέες στους πολιτικούς προϊσταμένους της. Δεν θα είναι η πρώτη φορά…

  • Tου Κωστα Kαλλιτση, Η Καθημερινή, 06/10/2009
ΑΠΟΨΕΙΣ
Tου Κώστα Καλλίτση
Δύο κινήσεις αξιοπιστίας
Aποψη: H αυτονομία της πολιτικής
Ενας κύκλος κλείνει
Aναλυση: Ποιος χρειάζεται υπουργείο Συντονισμού;
Τι φοβήθηκε ο κ. Καραμανλής;

Aναλυση: Ποια είναι η αλήθεια;

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...